Tuğra nedir?

Bir Osmanlı padişahının tüm devlet evrakları ve yazışmalarında kullandığı kaligrafik monogram, mühür ya da imzasına tuğra denir.

Bu sembol ayrıca Padişahın hüküm sürdüğü dönemde basılan paraların üzerinde de bulunur.

Her padişahın kendine ait ayrı bir tuğrası bulunur. Ayrıca şehzadelerin de kendi tuğraları bulunmaktadır.

Tuğra çekme işini yapan kimselere ise tevkii, nişancı, tuğrai, tuğrakeş ya da tuğranüvis denmektedir.

Tuğranın tarihçesi

Bilinen ilk tuğra 1326-62 yılları arasında hüküm süren ikinci Osmanlı padişahı Orhan Bey’e aittir. İlk tuğralar padişahın kişisel imzası olmalarının yanı sıra Osmanlı Devleti ve padişahının resmi karakterini de yansıtmaktaydı. Bu tuğralar resmi belgeleri, fermanları ve paraları mühürlemek için kullanılırlardı.

Tuğranın şeklinin nasıl oluşturulduğuna dair birçok varsayım bulunmakta. Bazı kaynaklar eski Türk hükümdarlarının ilk uç parmaklarını mürekkebe batırıp kendi parmak izleriyle evrakları damgaladığını ve tuğranın şeklini bundan aldığını iddia ediyor.

Başka kaynaklarda ise tuğranın yapısındaki üç uzun çizginin Osmanlı hükümetinin yönettiği üç kıtayı (Avrupa, Asya, Afrika) sembolize ettiğini öne sürüyor. 15 Haziran 1927 tarihinde çıkan bir kanunla tuğraların kullanılması yasaklanmıştır.

tuğra

Tuğranın yapısı ve bölümleri

Tuğranın kendine özgü bir yapısı vardır. Sol tarafında iç içe geçmiş iki kasis, ortasında üç dikey çizgi ve sağ tarafında iki adet uzantı bulunur. Tüm bu şekillerin özel anlamları vardır.

Sol taraftaki iç içe geçmiş iki kasisten oluşan oval kısma beyze denir. Beyze aynı zamanda Arapça ’da yumurta anlamına gelmektedir. Bazı kaynaklarda kasislerin padişahın hüküm sürdüğü iki denizi; dıştaki kasisin Akdeniz’i ve içerideki küçük kasisin Karadeniz’i sembolize ettiği belirtilmiştir.

Tuğranın üst kısmındaki dikey çizgilere tuğ denir. Bu üç çizgi bağımsızlığı temsil eder. Tuğun üstünden geçen ve S harfini andıran çizgilere ise zülfe denmektedir. Bu çizgiler doğudan batıya esen rüzgarı yani Osmanlıların izlediği yolun şeklini sembolize eder.

Tuğranın en altında bulunan kısma ise sere denir. Bu kısımda padişahın ve babasının adı ile padişahın zafere ve başarıya ulaşması için Tanrı’ya edilen birçok dua yer alır.

Sağ tarafta kalan çizgilerin adı ise hançeredir. Bu kısım güç ve kudretin sembolü olan kılıcı temsil eder.

Kaynaklar:

http://lostislamichistory.com/ottoman-tughra-calligraphy/

https://en.wikipedia.org/wiki/Tughra

https://www.metmuseum.org/art/collection/search/449533

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç