Halüsinasyon Nedir

Gerçek algının özelliklerini taşıyan bir dış uyaran olmadan yaşanan hislere, algılara halüsinasyon denir. Yani kişi gerçek dışı algılar sezer. Halüsinasyonlar oldukça canlı ve somut yaşanır.

Hayal görmek gibi olgulardan oldukça farklıdır zira uykuda olmak gerekmez, yalancı halüsinasyonlar ise gerçek algının taklit edilmesi sonucu olur ve halüsinasyonla alakaları yoktur.

Halüsinasyonlar görsel, işitsel, tat alma yoluyla, koku alma yoluyla, derin duyusal, dengeyle ilgili, ağrı olarak, ısıyla ilgili ve zaman algısıyla ilgili olabilir ve tüm algılar ve duyuları kapsayabilir.

Halüsinasyon esnasında kişi bazı şeyler görebilir, kısık sesler duyabilir. Özellikle işitsel halüsinasyonlar şizofreni hastalarında sık görülür. Bu sesler iyi huylu ya da kötü huylu olabilir, yani kişiye iyi şeyler ya da kötü şeyler söyleyebilir.

Halüsinasyon kelimesi Latince “alucinari” yani zihnin yolculuk etmesi kelimesinden türemiştir.

Halüsinasyon çeşitleri nelerdir?

1) Görsel halüsinasyonlar

Aslında olmayan şeyler görmek bu gruba dahildir. Kişi bazı nesneler, görsel dokular, insanlar, ışıklar ve soyut varlıklar görebilir. Kişi başkasının görmediği kişiler ya da ışık kümeleri görebilmektedir.

2) Koku halüsinasyonları

Olfaktör halüsinasyonlar da denilen bu çeşit halüsinasyonlar koku alma duyusu ile ilgilidir. Kişi gecenin bir yarısı uyanıp kötü kokular alabilir ya da vücudunun kötü koktuğu yanılgısına kapılabilir. Bu kokuları o kişiden başkası alamaz. Kişi ayrıca çiçek kokusu gibi hoş kokular da algılayabilir.

3) Gustatuar halüsinasyon

Bu sanrılar kişinin tat alma duyusu ile ilgilidir. Kişi genellikle değişik ya da nahoş tatlar hissedebilir. Çoğunlukla metalik, pas tadı gibi tatlar sezmek epilepsi hastalarında sık rastlanan bir durumdur.

4) İşitsel halüsinasyonlar

Bu tür halüsinasyonlar en sık rastlananlarıdır. Kişi birinin kendisiyle konuştuğunu ya da kendisine bir şeyler yapması gerektiğini söylediğini duyabilir. Bu konuşan ses sinirli, sakin, duygusuz ya da mutlu olabilir. Aynı zamanda tıkırtı sesleri, ayak sesleri gibi sesler de duymak mümkündür.

5) Dokunsal halüsinasyonlar

Kişi vücudunda bazı hareketler ya da dokunma hissi gibi hisler sezebilir. Örneğin vücutta böcekler geziniyormuş hissi ya da iç organlar hareket ediyormuş gibi bir his sezilebilir. Kişi ayrıca vücudunda bir başkasının elini hissedebilir.

6) Geçici halüsinasyonlar

Adından da anlaşıldığı gibi bu tür halüsinasyonlar kronik değildir. Kişinin stresli, üzüntülü zamanlarında yaşanırlar ve kalıcı değildirler. Bir sevdiğiniz vefat ettiğinde, uzun süren bir ilişkiden çıktığınızda vb. durumlarda sesler duymanız ya da kesik kesik görüntüler görmeniz normaldir. Bu halüsinasyonlar kişinin acısı hafiflediğinde ya da stres yatıştığında kaybolur.

Halüsinasyon neden görülür?

1) Şizofreni

Bu hastalığa sahip olan kişilerin yüzde yetmişinden çoğu görsel halüsinasyonlar yaşar, yüzde altmış ile doksan arası ise sesler duyar. Ancak bir kısmı bunlara ek olarak aslında olmayan kokular ve tatlar duyabilir.

2) Parkinson hastalığı

Parkinson hastalarının yarısı kadarı görsel halüsinasyon yaşamaktadır, yani aslında orada olmayan şeyleri görmektedir.

3) Alzheimer hastalığı ve bunama

Bu tür hastalıklar beyin bazı değişikliklere yol açar. Beynin yapısında görülen bu değişiklikler ise halüsinasyon görülmesine sebep olabilir. Hastalık ilerlediği zaman halüsinasyon görülme ihtimali de artar.

4) Migren

Migren hastalarının yaklaşık üçte birinde “auralı migren” denen bir migren çeşidi bulunur. Bu durum migren atakları esnasında rengarenk ışık hareleri ve ışık kümeleri görülmesine sebep olabilir.

5) Beyin tümörü

Beyinde bulunduğu konuma bağlı olarak bazı beyin tümörleri farklı halüsinasyon çeşitlerine sebep olabilir. Eğer beyinde görme duyusu ile ilgili bölümdeyse bu tümörler görsel halüsinasyonlara sebep olabilir. Kişi bazı noktalar ya da ışık kümeleri görebilir. Tümörden kaynaklı tat alma ve koku alma halüsinasyonları da yaşanabilir.

6) Charles Bonnet sendromu

Bu hastalık kişide sarı nokta, glokom (göz tansiyonu), katarakt gibi göz hastalıklarına yol açarak halüsinasyonlara sebep olabilir. Kişi değişik şekiller ve ışıklar görebilir, başta onların gerçek olmadığını anlamasa da zamanla fark edebilir.

7) Epilepsi

Epilepsi nöbetleri sırasında hastalar halüsinasyon tecrübe edebilirler. Epilepsi hastalığının türüne bağlı olarak beynin çeşitli yerleri etkilenebilir ve farklı halüsinasyon çeşitleri yaşanabilir. 

8) Madde kullanımı

Halüsinasyonların en sık rastlanan sebeplerinden biri de madde kullanımıdır. Bazı kişiler çok fazla alkol tükettikten sonra ya da kokain gibi uyuşturucu maddeler kullandıktan sonra görsel ve işitsel halüsinasyonlar yaşamaktadır. Ayrıca LSD ve PCP gibi halüsinojen uyuşturucular da halüsinasyonlara neden olur.

9) Uykusuzluk

Yeterince uyumamış olmak kişinin halüsinasyonlar görmesine sebep olabilir. Birkaç gün boyunca uyumamış olmak ya da uzun bir süre boyunca az miktarlarda uyumak halüsinasyon görme ihtimalini artırır.

10) Hipnagojik halüsinasyonlar

Uykuya dalmadan hemen önce, uyku ile uyanıklık arasında yaşanan bu halüsinasyonlar nüfusun yaklaşık yüzde 37’sini etkiler ve iki haftada bir gibi bir sıklıkla görülebilir. Bu tür halüsinasyonlar birkaç saniye ya da dakika sürebilir, kişi bunları gerçek sanmaktadır. Bu durum narkolepsi hastalığı ile ilişkilendirilebilir. Ancak stresli dönemlerde de yaşanır.

Halüsinasyon tedavisi

Tedavi için öncelikle bir sağlık uzmanına danışılmalıdır. Doktorunuz halüsinasyonlara yol açan nedeni bulduktan sonra buna yönelik bir tedavi şekli de belirleyecektir. En sık uygulanan tedaviler ise şu şekildedir:

1) İlaç tedavisi

Altta yatan nedene bağlı olarak kişiye ilaç tedavisi uygulanabilir. Örneğin alkolikseniz ve alkol yoksunluğu çekiyorsanız ve bu yüzden halüsinasyon görüyorsanız sinir sisteminizi yavaşlatıp rahatlatacak bir ilaç reçete edilebilir. Eğer halüsinasyonların nedeni Parkinson hastalığı ya da bunama ise yine aynı tür ilaçlar yararlı olacaktır. Ruhsal bozukluklarda ve epilepsi vakalarında da ilaç tedavisi uygulanmaktadır.

2) Psikolojik tedavi

Bazı hastalarda psikolojik danışmanlık ve profesyonel psikolojik destek gerekebilir. Eğer altta yatan neden şizofreni gibi bir mental rahatsızlık ise bir uzman ile konuşmak olan biteni anlamak ve yardım almak için çok önemlidir. Doktorunuz size bununla başa çıkabilmek için yöntemler öğretebilir, korku ve paranoya ile başa çıkmanıza yardım edebilir.

Halüsinasyon kelimesinin sözlük anlamı
1. Sanrı.
2. Uyanık bir kişinin, kendi dışında var sandığı ancak gerçekte olmayan olguları algılaması, yaşaması, varsanı, birsam.

Halüsinasyon kelimesinin İngilizcesi
1.hallucination

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç