Faranjit nedir?

Farinks diye de bilinen, boğazın arka tarafında kalan yutak bölgesinin iltihaplanmasıyla oluşan bir durumdur.

Genellikle boğaz ağrısı, ateş, ses kısıklığı, öksürük, baş ağrısı ve burun akıntısı gibi semptomlarla kendini belli eder. Semptomlar genellikle 3-5 gün kadar sürer.

Komplikasyonlara sinüzit ve orta kulak iltihabı da eşlik edebilir. Farenjit bir çeşit solunum yolu enfeksiyonudur.

Genellikle viral enfeksiyonlar sebebiyle açığa çıkar. Çocukların yüzde 25’i ile yetişkinlerin yüzde 10’unda sebep streptokok boğaz ağrısıdır.

Gonore (bel soğukluğu), mantar, sigara kullanımı, alerji, gastroözofajeal reflü hastalığı gibi yaygın olmayan sebepler de farenjitte yol açabilir.

Soğuk algınlığı gibi viral enfeksiyon belirtilerini alenen gösteren hastalarda tanı için genellikle özel bir test uygulanmaz. Bazı durumlarda hastaya hızlı antijen saptama testi ya da boğaz kültürü uygulanabilir.

Farenjitte benzer semptomlara yol açan diğer hastalıklar; epiglot iltihabı, tiroit bezi iltihabı, retrofaringeal apse ve bazı kalp hastalıklarıdır.Farenjit boğaz ağrısının en yaygın sebebidir.

Farenjit kelimesi Yunancada “boğaz” anlamına gelen “pharynx” ve “iltihaplanma” anlamı veren “-itis” takısının birleşmesiyle oluşmuştur.

Farenjit çeşitleri nelerdir?

Farenjit genellikle üst solunum yolu enfeksiyonundan kaynaklanan bir çeşit iltihaptır. Akut farenjit ve kronik farenjit olmak üzere iki çeşide ayrılır.

Akut farenjit, hastalıktan etkilenen kişinin bağışıklık sistemine ya da hastalığa neden olan ajanların türüne göre akıntılı, irinli ya da ülseratif olabilir.

Kronik farenjit akıntılı, hipertrofik ya da atrofik olabilir.

Tonsilit (bademcik iltihabı) da farenjittin bir alt türüdür. Eğer iltihap hem bademcikleri hem de boğazın diğer kısımlarını kapsıyorsa bu duruma faringotonsilit adı verilir.

Farenjittin bir başka alt türü ise nazofarenjittir, halk arasında soğuk algınlığı ya da nezle olarak da bilinir.

Farenjit belirtileri nelerdir?

Hastalığın kuluçka süresi genellikle iki ila beş gündür. Farenjit belirtileri, farenjite sebep olan faktörlere göre değişmektedir.

Nezle ya da gripten kaynaklanan farenjitte, boğazda ağrı, kuruluk ya da kaşıntının yanında şu semptomlar da görülür:

• Hapşırma

• Burun akıntısı

• Baş ağrısı

• Öksürük

• Halsizlik

• Vücutta kırgınlık

• Titreme

• Ateş

Öpücük hastalığı olarak da bilinen mononükleoz hastalığından kaynaklanan farenjitte boğaz ağrısının yanında şu semptomlar da görülür:

• Lenflerde şişkinlik

• Ağır halsizlik

• Ateş

• Kas ağrıları

• İştah kaybı

• İsilik

Streptokok farenjitinde ise şu belirtiler görülür:

• Yutmada zorluk

• Beyaz ve gri çizgiler görülen kızarık boğaz

• Lenflerde şişkinlik

• Ateş

• Titreme

• İştah kaybı

• Mide bulantısı

• Ağızda tuhaf tat

• Kırıklık

Kuluçka süresi ayrıca farenjitin altında yatan nedene göre değişmektedir.

Farenjit nedenleri nelerdir?

1. Virüsler

Virüsler enfeksiyon vakalarının yaklaşık yüzde 40 ila 80’ini oluşturmaktadır.

Adenovirüs: Viral enfeksiyonların en yaygın sebebi bu virüslerdir. Lenf nodunda hafif şişlik görülebilir, boğazda kızarıklık görülmese de ağrı görülebilir.

Orthomyxoviridae: Gribe sebep olan virüs türüdür. Ateşte ani yükselme, baş ağrısı ve vücutta kırgınlık görülür. Boğaz ağrısı sık görülür.

Epstein-Barr virüsü: Öpücük hastalığına sebep olan virüs türüdür. Lenflerde bariz şişkinlik ve bademciklerde iltihap görülür, boğaz şişer.

Herpes simpleks virüsü: Çeşitli ağız yaralarına sebep olur.Kızamık virüsü: Kızamık hastalığına sebep olur.

Soğuk algınlığı: Rinovirüs, koronavirüs, solunum sinsityal virüsü, parainfluenza virüsü gibi virüsler bu hastalığa sebep olur. Boğaz, kulak ve ciğer enfeksiyonları görülebilir.

2. Bakteriler

Birçok bakteri türü boğazımızı etkileyebilir. En sık görülen tür ise A Grubu Streptokoklardır. Ancak Pnömokoklar, Haemophilus influenzae, Bordetella Pertussis (boğmacaya neden olan bakteriler) vb. diğer bakteriler de boğazımızı etkileyebilir.

Streptokok Farenjit: Streptokok boğaz ağrısı da denilen bu hastalık A grubu streptokokları sebebiyle oluşur. Bakteri sebebiyle oluşan farenjitin en yaygın türüdür (yüzde 15-30). Sık görülen semptomların arasında ateş, boğaz ağrısı ve lenflerde şişliği sayabiliriz. Boğaz kültürü ile net bir tanı konur. Tedavide genellikle antibiyotikler kullanılır.

Fusobacterium Necrophorum: Bu bakteriler ağız ve yutak florasında bulunurlar ve peritonsiller apseye sebep olabilirler. Ateş, boğaz ağrısı ve yutma güçlüğüne sebep olurlar.

Difteri: Difteri basilinin sebep olduğu hayati risk oluşturabilen bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Gelişmiş ülkelerde, çocukluk dönemi aşılarının yaygınlaşmasından sonra neredeyse tamamen yok olmuştur ancak üçüncü dünya ülkelerinde hala görülmektedir ve bazı Asya ülkelerinde görülme oranı artmaktadır. Erken evrelerde antibiyotik tedavisi etkilidir ancak genel olarak tedavisi yavaştır.

3. Diğer sebepler

Parafarinjiyal alan enfeksiyonları, peritonsiller apseler ve submandibuler alan enfeksiyonları ile epiglotit gibi nadir görülen ancak ölümcül olabilecek sebepler de bulunmaktadır.

Mantar: Candida albicans gibi ağızda pamukçuğa sebep olan bazı mantar enfeksiyonları da farenjite sebep olabilir.

Enfeksiyona bağlı olmayan sebepler: Farenjit aynı zamanda mekanik, kimyasal ya da ısıya bağlı tahrişler sebebiyle oluşabilir; soğuk hava ya da asidi reflüsü gibi. Pramipeksol ve antipsikotik bazı ilaçlar da farenjite sebep olabilir.

Farenjit tedavisi

1. İstirahat

Eğer virüs kaynaklı farenjitiniz varsa istirahat etmek semptomlarınızın hafiflemesine yardımcı olacaktır. İstirahat ederken şunları da uygulamalısınız:

• Susuzluğu önlemek için bol sıvı tüketmek

• Sıcak çorba tüketmek

• Ilık, tuzlu suyla gargara yapmak (bir bardak suya bir çay kaşığı tuz atabilirsiniz)

• Evinizde nemlendirme cihazı kullanmak

• Yatakta dinlemekAğrınızın ve ateşinizin hafiflemesi için Tylenol ve Advil gibi reçetesiz satılan ilaçları kullanabilirsiniz. Boğaz ağrınızı, kaşıntıyı ve acıyı rahatlatmak için boğaz pastili kullanabilirsiniz.

2. İlaç Tedavisi

Bazı farenjit vakalarında ilaç tedavisi kullanılması gerekir. Özellikle bakteri kaynaklı farenjit vakalarında ilaç tedavisi uygulanır. Bu durumlarda doktorunuz size antibiyotik yazabilir. Amoksisilin ve penisilin bu gibi vakalarda en sık reçetelenen ilaçlardır.

Enfeksiyonun yinelemesini ya da kötüleşmesini önlemek için ilacın tamamını kullanmanız önemlidir. Antibiyotik tedavisi genellikle 7 ila 10 gün kadar sürer.

Farenjite yakalanmamak için yapılması gerekenler

Temizliğe dikkat etmek genellikle farenjit vakalarının çoğunu engelleyebilir.

Farenjite yakalanmamak için ayrıca şu adımları uygulayabilirsiniz:

• Yemeğinizi, içeceğinizi ve yemek araç gereçlerinizi başkalarıyla paylaşmaktan kaçının.

• Hasta bireylerle temastan kaçının.

• Ellerinizi sık sık yıkayın, özellikle de yemek yemeden önce ve öksürdükten ya da hapşırdıktan sonra.

• Su ve sabun bulamadığınız durumlarda anti bakteriyel jellerle ellerinizi temizleyin.

• Sigara kullanmayın ve sigara dumanına maruz kalmayın.

Farenjite iyi gelen bitkiler

Bazen farenjit tedavisinde alternatif tıp yöntemleri uygulanabilir. Ancak ilaç etkileşimleri ve başka sağlık komplikasyonları ile karşılaşmamak için bunları kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız.

Farenjit tedavisinde kullanılan bitkilerden bazıları şunlardır:

• Hanımeli

• Meyankökü

• Hatmi kökü

• Adaçayı

• Kaygan karaağaç

• Afrika Sardunyası Kökü

• Papatya çiçeği

Kaynaklar:

https://www.healthline.com/health/pharyngitis#overview1

https://www.webmd.boots.com/cold-and-flu/cold-guide/pharyngitis

https://en.wikipedia.org/wiki/Pharyngitis

Yorumlar

Hasan 20.01.2017
Öncelikle yazınız çok yararlı olmuş.Arkadaslar radyofenkansla burun eti yaktırdım.. dokor aşırı yakmış olsa gerek..farenjitim gecmıyor. nefes alıyorum sorun yok. ama her sabah kalktıgımda faranjıt kırmızı renkte ve bas agrısı ıle kalkıyorum.Yazdığım sorunun hakkındaki tüm bilgiler için faranfit.org a yazdım lütfen yardımcı olabilirmisiniz.
Cevapla

Yorum ekle

Vazgeç