Etik nedir?

Etik ya da ahlak felsefesi, felsefenin doğru ve yanlış kavramlarını inceleyen, savunan ve sistemleştiren bir dalıdır.

Etik kelimesi Antik Yunanca’daki “ethikos” kelimesinden gelir. Ethikos kelimesinin kökeni ise “alışkanlık, örf, adet” anlamına gelen “ethos” kelimesidir.

Etik bilimi iyi ve kötü, doğru ve yanlış, erdem ve ahlaksızlık, adalet ve ceza gibi kavramları açıklayarak insan ahlakının sorularına çözümler arar. Ahlak felsefesi aynı zamanda ahlak psikolojisi, değer teorisi ve betimleyici etik alanlarıyla da iç içedir.

Etik biliminin başlıca üç ana dalı aşağıdakilerdir:

1) Meta-etik: Ahlaki durumların ve ahlaki değerlerin teorik açıdan anlamlarını ve tanımlarını ele alan etik dalıdır.

2) Normatif etik: Bir eylemin ahlaki açıdan değerlendirilmesini ele alan etik dalıdır.

3) Uygulamalı etik: Belirli durumlarda ya da eylemlere maruz kaldığında bir insanın nasıl davranması gerektiğini ele alan etik dalıdır.

Etiğin alt dalları

1) Meta-etik

Meta-etik, yanlış ve doğru hakkında konuştuğumuz zaman neyi ima ettiğimizi, bu kavramlar hakkında ne bildiğimizi ve bu kavramlardan ne anlam çıkardığımızı sorgular.

Dar kapsamlı pratik sorulara dayalı etik sorular meta-etik soru olarak kabul edilemez; örneğin “Bu çikolatalı kekten bir dilim yemeli miyim?” sorusu meta-etik bir soru değildir. Meta-etik sorular daha soyut ve daha geniş kapsamlı pratik sorulara dayalıdır. Örneğin; “Doğru ve yanlışın ne olduğuna dair güvenilir bir bilgiye ulaşmak mümkün müdür?” sorusu meta-etik bir sorudur.

2) Normatif etik

Normatif etik esasen etik eylemleri araştıran bilim dalıdır. Bir kişinin ahlaki açıdan nasıl davranması gerektiğine dair bir dizi soruları inceleyen etik dalına normatif etik denir. Normatif etik, meta-etikten bir yönüyle ayrılır; normatif etikte eylemlerin doğruluk ve yanlışlık standartları araştırılırken, meta-etikte ahlaki dilin ve ahlaki olguların metafiziğinin anlamları ele alınır. Normatif etik, eylemleri neyin doğru neyin yanlış kıldığını araştırır.

3) Uygulamalı etik

Uygulamalı etik, etik teoriyi günlük hayata uyarlamayı amaçlayan bir felsefi disiplindir. Uygulamalı etiğin birçok özelleşmiş alanı vardır, bunlardan bazıları; mühendislik etiği, biyoetik, meslek etiği, jeoetik, kamu hizmetleri etiğidir.

Uygulamalı etik toplumsal değerleri ele aldığı kadar bireylerin vermek zorunda kaldığı zor kararları da ele almaktadır. Uygulamalı etiğin yönelttiği sorular şunlara yakındır; “Kürtaj yaptırmak ahlaka aykırı mıdır?”, “Ötenazi etik midir?”, “İnsan hakları nelerdir, bu haklara nasıl karar verilir?”, “Hayvanların da insanlar gibi hakları var mıdır?”.

Etik kelimesinin sözlük anlamı nedir?

1. Töre bilimi.

2. Çeşitli meslek kolları arasında tarafların uyması veya kaçınması gereken davranışlar bütünü.

3. Etik bilimi.

4. sf.Ahlaki, ahlakla ilgili.

Etik ve ahlak arasındaki fark nedir?

Etik ve ahlak kelimesi genellikle “doğru” ve “yanlış” kavramları etrafında sıklıkla birbiriyle karıştırılarak kullanılan kelimelerdir. Etik ve ahlak aynı anlama gelmemektedir. Etik, toplum tarafından oluşturulmuş kodlar, normlar gibi kurallara karşılık gelir ve örneğin iş yerinde ya da dinde belirlenen normları belirtir.

Ahlak ise daha kişisel bir olgudur. Kişinin doğru ve yanlış üzerindeki kendi düşünce ve hislerine dayanmaktadır. Ahlak kişisel olduğu için herkese göre değişebilir ancak etik kuralları toplum için aynıdır, değişmez.

Etik nedir? (Felsefe)

Ahlakı konu edinen öğreti. Felsefenin bir bölümünü oluşturan etik, ahlaksal olanı—yani töresel davranış tarzlarını, ahlak değerlerini, normlarını ve insanların ahlak konusundaki düşüncelerini ve görüşlerini- ve ahlakın gelişme yasalarını araştırır ve ahlak değerlerini ve normlarını toplumun nesnel gereklerine dayandırarak uyum içinde geliştirme görevini üstlenir.

Etik’ in uzun bir geçmişi vardır başlangıcı, eski Çin ve özellikle ilkçağ Yunan felsefesine kadar gider. Demokritos, Epiküros, Sokrate, Platon ve Aristo, kendilerinden sonraki etik teorilerinin gelişmesini hazırlayan temelleri kurmuşlardır.

Burjuva toplumunun ortaya çıkmasıyla birlikte, etik de burjuva filozofları tarafından o zamanki toplumsal koşulların gerektirdiği şekilde geliştirildi.

Spinoza, Holbach, Helvetius, Diderot, Kant, Hegel ve Feuerbach, bu gelişmeye büyük katkılarda bulundular.

Marks ve Engels öncesi etik, çeşitli idealist ahlak teorilerinde olduğu gibi, normlarını, ahlak değerlerini ve anlayışlarını ya tanrıdan, bir mutlak ide’ den, bilinçten, iradeden vb. türetiyor, ya da -sonunda yine gelip idealizme dayanan bazı maddeci ahlak anlayışlarında olduğu gibi- bu değerleri, normları vb. , insanın değişmez, kalıcı özüne bağlıyorlardı.

Diyalektik ve tarihsel maddeciliğe dayanan Marksçı etik, bu konuda ilk kez tutarlı, bilimsel bir görüş ortaya koyup, bir dönüm noktası oluşturdu.

Marksçı etik, ahlak değerlerini, normlarını, ilkelerini ve kategorilerini, maddi yaşamın nesnel koşullarından türetip, bunları, insanların birlikte yaşamalarından ileri gelen gereklilikler sayarak, toplumun ya da belirli sınıfların ortak çıkarlarının bir ifadesi şeklinde değerlendirdi.

Marksçılık, etik’ in tarihsel gelişmesini, işçi sınıfının sınıfsal konumu açısından inceler böylece etik, bilimsel bir karakter kazanır ve a-priori olarak saptanmış, az çok yerine getirilebilir bir dizi gerekliliğin salt bir toplamı olmaktan çıkar.

Marksçı etik, ahlak değerlerini ve normlarını, toplumsal gelişmenin nesnel gerekliliklerinden türettiği için, ortaya koyduğu ahlaksal istekler, tarihsel zorunlulukla uyum gösterirler.

Ahlak değerlerinin, normlarının, anlayışlarının ve düşüncelerinin tümü, özel bir toplumsal bilinç biçimi oluştururlar ve göreceli bir bağımsızlığa sahiptirler.

Ahlak normlarını ve anlayışlarını doğuran nesnel toplumsal nedenler, büyük ölçüde değişmiş ya da çoktan ortadan kalkmış olsalar bile, alışkanlığın ve geleneğin etkisi ve gücüyle, daha uzun zaman toplumun içinde devam edebilirler.

Ahlak değerlerinin ve normlarının asıl belirleyici temellerini ekonomide, toplumun ekonomik ilişkilerinde ve gereksinimlerinde aramak gerekir.

Bu ilişkiler, ahlak normlarının ve değerlerinin vb. , içeriğini ve gelişme yönünü belirlerler ancak bu belirleme, geniş ölçüde pratik aracılığıyla gerçekleşir.

Marksçı etik, kişinin toplumla ilişkisi sorununu, etik’ in temel sorunu olarak değerlendirir ve özellikle kişisel ve toplumsal çıkarlar arasında uyum sağlamayı amaçlar.

Bireyin toplumsal ilişkisi, onun, insanlığın tümüyle, ulusla, devletle, başka uluslarla, sınıflarla, partiyle, aileyle, diğer bireylerle vb. ilişkilerini içerdiği gibi, aynı zamanda, toplumun ileriye dönük gelişmesine uzanan bir ilişkiyi de kapsar bu ilişki, çağımızda bireyin sosyalizmle, işçi sınıfıyla ve onun partisiyle olan ilişkisidir.

Sosyalizmde toplumun temel çıkarları, bireylerin çıkarlarıyla, nesnel dayanakları bakımından uyum içinde bulundukları için, insanlar arasında tamamen yeni tip toplumsal ilişkiler gelişir.

Bu nedenle, insanların toplumsal faaliyete, devletin, bilimin ve kültürün yönlendirilmesine katılmaları, hem kişisel ve toplumsal çıkarların birleşmesine, hem de bireylerin sosyalist ahlak içinde yetişmesine yardımcı olan en önemli araçtır.

Meslek etiği nedir?

Meslek etiği, uygulamalı etiğin bir alt branşıdır ve bir iş ortamında gelişen etik ya da ahlaki problemlerin etik kurallarını araştırır. Örneğin medikal etik, mühendislik etiği gibi dalları vardır. Meslek etiği tüm iş dallarını kapsamaktadır ve hem çalışanlar hem de tüm organizasyon ile ilgili sorunlar ele alınır.

Bilişim etiği nedir?

Bilişim etiği, meslek etiğinin bir alt dalıdır ve bilgisayar dünyası içindeki kişilerin, kurumların ve organizasyonların davranışlarını ele alır. Bilişim etiğinin ele aldığı konuların içerisinde hackerlik, internet lisansları, telif hakları, dosya paylaşımları, adil kullanım kotası vb. konular bulunmaktadır.

Kaynaklar:

www.tdk.gov.tr

https://en.wikipedia.org/wiki/Ethics

https://www.diffen.com/difference/Ethics_vs_Morals

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç