Vakanüvis nedir?

Vakanüvis, Osmanlı zamanında tarihi olayları ve özellikle hükümdarların başından geçenleri kaydetmek ve böylece devletin resmi tarihini yazmakla görevlendirilen memur demektir.

Osmanlı Devletinde ilk vakanüvis Naima (1591 - 1659); yazdığı tarih yayınlanmış olan sonuncusuysa Lütfi Efendi (1825-1876)'dir. Vakanüvisler kendilerinden önceki dönemler ile ilgili yazılanları derlemek ve kendi dönemlerinde gerçekleşen olayları kaydetmekle görevliydiler. 

İlk vak’anüvis tarihi 18. asırda tutulan Naima Tarihi’dir. Son vak’anüvis tarihiyse Lütfi Tarihi’dir. Osmanlıların son vak’anüvisi Abdurrahman Şeref Efendinin yazdığı tarih basılmadığı için hangi tarihten hangi tarihe kadar hazırlandığı bilinmemektedir. Resmi olarak ilk vak’anüvis Halebli Mustafa Naima Efendidir.

Divan-ı Hümayun'a bağlı ilk resmi vakanüvis Halepli Mustafa Naima, sonuncusu ise Abdurrahman Şeref olup Osmanlı'nın yetştirdiği en büyük vakanüvis Ahmet Cevdet Paşa olarak kabul edilir. 17. yy.da yaşayan Evliya Çelebi, Katip Çelebi ve Halepli Mustafa Naima ilk bilinen vakanüvisler arasındadır. Ayrıca Fatih devrinin meşhur vak'anüvüsi Tursun Bey'dir.

Meşhur Naima Tarihi’ni Sadrazam Amcazade Hüseyin Paşanın emriyle yazmıştır. Kendisinden önce yazılmış olan hususi tarihlerden de istifade eden Naima 1591-1659 yılları arasındaki olayları anlatarak mükemmel bir miras bırakmıştır. Osmanlı tarihine ait bilgilerin en önemli bölümü vakanüvisler aracılığıyla günümüze ulaşmıştır. Kanuni Sultan Süleyman döneminde resmi bir kurum halini almıştır.

Bundan sonra Raşid, Küçük Çelebizade Âsım, Sami, Şakir, Refet Hıfzı, Suphi, İzzi, Şefik, Rahmi, Hakim, Mehmed Said, Musazade Ubeydullah, Behçeti, Süleyman Molla, Enveri, Edib, Halil Nuri,Vasıf, Pertev, Amir, Mütercim Âsım, ŞanizadeAtaullah, Esad, Mehmed Recai Efendiler, Cevdet Paşa, Lütfi Efendi ve en son olarak Abdurrahman Şeref Bey sırasıyla vak’anüvis olmuşlardır. Bunların içinde Naima ile Cevdet Paşa bu görevi tam hakkıyle yerine getirmişlerdir.

Sözlükte "vakanüvis" ne demek?

1. Osmanlılarda zamanın olaylarını saptamakla görevli devlet tarihçisi.

Vakanüvis kelimesinin ingilizcesi

chronicler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç