Triaj nedir?

Triaj, çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla olay yerinde ve bunların ulaştırıldığı her sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemidir.

Yani hasta ve yaralıların, yaşamlarını tehdit eden yaralanma derecelerine ve beklenen yarara göre sıralanmasıdır. Triaj ne yazık ki Türkçe karşılığı belirlenmemiş bir kelime olarak kullanılmaya başlanmıştır. Sınıflamak, seçmek, ayıklamak anlamında Fransızca kökenli bir kelimeden gelmektedir.

Acil servislerde, afetlerde ve savaşlarda farklı uygulamaları vardır. Acil servis triajı acil servislere başvuran hasta sayılarının artması sonucu ortaya çıkmıştır. İlk yıllarda 3’lü skalalar kullanılırken artık 5’li skalalar en çok tercih edilenleridir. Yapılan geçerlilik, güvenilirlik ve uygulayıcılar arasındaki uyum çalışmaları ile tüm dünyada en yaygın kullanılan veya temel alınanlar ise Avustralya Triaj Skalası veya Kanada Acil Servis Triaj ve Öncelik Skalası’dır.

Triajın amacı hastaları acil servisten hızla göndermek değildir. Oluşturulan kriterlere göre mümkün olduğunca basit bir şekilde veri toplanarak hastaların yakınmalarının şiddetini belirlemeye çalışmaktır. Hastanın başvuru yakınması, öz geçmişinde bilinen hastalıkları, belirtilerinin şiddeti, oksihemoglobin saturasyonu da dahil yaşamsal bulguları gibi objektif bulgular ile hastanın bakım önceliğinin belirlenmesidir.

Kısaca hastanın hangi öncelikle ve hangi alanda hekim tarafından güvenli bir süre içinde değerlendirilmesi için yapılan bir ön değerlendirmedir. Acil servislerde randevu sistemlerinin veya Q-matiklerin yeri olmadığı açıktır. “Önce gelen oturur” kuralı da işlememelidir. Hastalara başvuru sırasına göre değil, ama önceliğine göre değerlendirilme şansı tanınmamalıdır. Bir ön değerlendirme ile bazı hastaların yaşamla ölüm arasındaki birkaç dakikalık farkı yakalama şansı tanınabilir, bakımları hızlandırılabilir.

Triajın amaçları

• Hasta veya yaralının yaşamını korumak,
• İleride olabilecek yaşam kayıplarını ya da ileri derece yaralanmaları önlemek,
• Kitlesel kazalarda ihtiyaçları belirleyerek eldeki kısıtlı kaynakların (personel, malzeme, ekipman vs.) verimli kullanılmasını sağlamak,
• Hasta veya yaralılara yapılacak acil ilk müdahalenin, erken dönemde ve etkili yapılmasını sağlamak,
• Değerlendirilmesi yapılan hasta veya yaralıların nakil önceliklerini ve kurallarını tespit etmek,
• Uygun hastaneye uygun hasta veya yaralının naklini sağlamak,
• Gereksiz personel, araç ve malzeme kullanımını engellemek,
• Değerlendirme ve yenilenme sürecinde elde edilen bilgiler doğrultusunda kayıt tutarak triajda iyileştirme ve geliştirme çalışmaları yapmaktır.

Acil sağlık hizmetlerinde triaj önemli yer tutar. Sayı veya talep ne kadar yüksek ve yoğun olursa olsun eldeki imkanlar cevap verebilecek kapasitede ve yeterlilikte ise triaja gereksinim duyulmaz.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç