Safra nedir?

Karaciğer salgısıdır. Adına «öd» de denir. Pankreas salgısındaki «Lipaz fermenti» ile birlikte yağların sabunlaşmasını ve böylece sindirilmesini sağlar. «Safra kesesi» denilen küçük bir kesede birikir ve buradan bağırsağa dökülür. Safra, onikiparmak barsağına dökülen sindirim sıvılarından biridir. Safra sıvısı, her kilogram vücut ağırlığına on altı mililitre (cm 3 ) düşer. Safra sıvısının % 97 kadarı sudur. Geriye kalanını ise, direkt bilirübin, biliverdin, safra tuzları, safra asitleri, lipitler (fosfolipit, kolosteral, trigliserit), elektrolitler, bazı enzimler ve karaciğerin zehirini giderdiği bazı maddeler teşkil eder.

Safra karaciğerdeyken açık sarı renkte, çok akıcı kıvamdadır, oldukça da acıdır. Karaciğerde toplandıktan sonra karaciğer safra yolu ile safra kesesine dolar, safra kesesinde kıvamı koyulaştığı için tadı da iyice acılaşır. Bağırsaklara yağlı bir madde gelince, safra kesesinin kasılmasıyla, bağırsaklara safra dökülür. İnce bağırsaklarda yağlar yağ asitlerine parçalanırlar, yağ asitleri ince bağırsağın alkalik ortamında kalsiyum tuzları ile birleşerek suda çözülmez kalsiyum sabunları yaparlar.

İşte safra asitleri bu sabunları koloidal parçacıklar haline getirirler, böylece yağların bağırsaktan emilmesine yardım ederler. Kolesterol bağırsaktan tekrar vücuda girer. Bilirubin ise dışkı ile dışarı atılır. Başlıca ödevi yağların sindirilmesi olan safranın her hangi bir sebeple bağırsağa akamaması halinde kana karışarak sarılık meydana getirir.

Safra sıvısı

A safrası, B safrası ve C safrası olmak üzere üçe ayrılır. A safrası, Tubaj sırasında sonda, onikiparmak barsağına varınca gelen ilk safradır. Altın sarısı renkli, berrak ve aşikar olkalen reaksiyonlu olan bu safra, ana safra kanalı (koledok) içinde birikmiş olan safradır. 4-5 cm 3 kadardır. B safrası, safra kesesi içinde biriken daha lüzüci (suyu az) koyu renkte olup 30-40 cm 3 kadardır. C safrası, Tubaj sırasında en son gelen ve A safrasından daha açık renkli olan safra olup, karaciğer içi küçük safra yollarından gelen en son, taze imal edilmiş safradır. Dakikada 2 cm 3 olarak akmaya devam eder.

Safranın, sindirimdeki rolü büyüktür. Besinlerle alınan yağlar, ince barsağa geldiklerinde küçük yağ damlacıkları halindedirler. Yağ sindiriminde rol oynayan lipaz enzimi, bu durumdaki yağları etkileyemez. Safra sıvısı içinde bulunan safra tuzları, yağ damlacıkları üzerine yapışmakta, bunları ince parçacıklar haline (emülsiyon) getirmekte ve böylece yağların sindirilip, emilmesini sağlamaktadır. Bu emilim esnasında yağda eriyen A, D, E ve K vitaminleri de emilmektedir. Safra tuzlarının % 90 kadarı, barsaklardan geçerken, incebarsağın alt yarısında emilmekte ve karaciğere getirilerek, tekrar sindirmde kullanılmaktadır.

Safra yolları

Karaciğer hücrelerinde imal edilen safra, küçük kanalcıklara dökülür. Bu kanalcıklar birleşerek daha büyük toplayıcı kanalları meydana getirirler. Toplayıcı kanallar birleşerek, karaciğerin sağ ve solunda yer alan safra yollarını; bu iki kanal da birleşerek ana safra yolunu meydana getirir. Bu ana safra yolu ile, safra kesesinin kanalı birleşerek, koledok kanalını meydana getirirler. Karaciğerden gelen safranın büyük kısmı safra kesesine gelerek bazı değişikliklere uğrar, kesafeti (yoğunluğu) artar.

Daha sonra sindirim anında safra kesesi kasılarak, içindeki safrayı koledok kanalı vasıtasıyla incebarsağa akıtır. Koledok kanalı 7-8 cm uzunluğunda, 2-3 mm genişliğinde olup, bazen pankreas kanalıyla birleşerek, bazen da doğrudan onikiparmak barsağına açılır. Bu kanalda ve safra kesesi kanalında husule gelen tıkanıklıklar ve safra yapımındaki bazı aksaklıklar, çeşitli sindirim şikayetlerine (ağrı, gaz, hazımsızlık, şişkinlik, bulantı, kusma, ateş, sarılık vb.) yol açar.

Sözlükte "safra" ne demek?

1. Gemileri ve her boyda deniz aracını, dengede tutmak istenilen su düzeyine kadar batırabilmek için, dip bölümlerine konulan ağırlık; sıkıntı, tedirginlik, rahatsızlık veren kimse.
2. Kimi balık ağlarının alt tarafına takılan, ağın su içinde kalmasını sağlayan ağırlık; öd.
3. Balonlarda bulunan pilotların, yükselmek ya da inişi yavaşlatmak istediklerinde attıkları ağırlık.

Safra kelimesinin ingilizcesi

[Safra] n. catch; crop, harvest
adj. rude, crude, discourteous, impolite
n. bile, gall, ballast, choler
Köken: İtalyanca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç