Pikap nedir?

Gramofonun gelişmiş bir şekli olan, plak çalmak için kullanılan bir araçtır. Elektrik akımının radyo amplifikatörü ile kuvvetlendirilip ses halinde hoparlörden dışarı verilmesi sistemine denir. Bazı pikaplarda sesi büyüten amplifikatörler de vardır. Bunlar radyosuz da çalışır. Bir pikap, sa­bit bir eksen etrafında dönen ve yukarıya doğru kaldırılabilen bir kol ile bu kolun ucuna tespit edilen bir kafa’dan meydana gelir.

Kolun desteklediği ve yön verdiği ka­fanın bir okuma iğnesi vardır. Bu iğne ön­celeri çelikten yapılır ve eskiyince değiş­tirilirdi; bugün ise, küre biçiminde yontul­muş elmas veya safir iğneler kullanılır. Okuma iğnesi plağın iz oyuğuna oturur; plak döndükçe pikabın kafası plak çevresinden merkeze doğru yavaş yavaş yer değiştirir; bu sırada izlerdeki dalgalanmalar, okuma iğnesini titretir, iğne de bu titreşimleri ken­disini taşıyan hareketli organa iletir.

pikap

Elektromagnetik pikapta hareketli organ, yu­muşak demirden yapılmış bir armatürden meydana gelir; bu armatür, sargılarında bir indükleme elektromotor kuvveti meydana gelen bir elektromıknatısın önüne yerleş­tirilmiştir. Bir elektrostatik pikapta hare­ketli organ, sığası değişken hale getirilmiş bir kondansatörün armatürlerinden biridir. Bir piezoelektrik pikabın hareketli organı, bir Seignette tuzu billur veya daha başka bir piezoelektrik madde billuru üzerine de­ğişken bir basınç uygular; bu da billurun yüzlerinde elektromotor kuvvetler doğurur.

Nihayet, bir elektrodinamik pikapta ise, hareketli organ güçlü bir sürekli mıknatısın demir aralığına yerleştirilen bir titreşim bobininden meydana gelir; bu sürekli mık­natıs bobinde indükleme akımları doğu­rur. Stereofonik* plaklar için kullanılan pikap kafalarında, hareketli organın hare­keti iki dikgen bileşene göre, «sağ» ve «sol» kanallara tekabül eden titreşimleri ayıra­cak şekilde analiz edilir. Pikabın sağla­dığı gerilimler zayıf olduğundan hoparlöre verilmeden önce yükseltilmelidir. Bir pi­kabın plak üzerindeki basıncı çok zayıf (5 ile 15 gr) olmalıdır; aksi halde plak kısa zamanda yıpranır. Tozların ve plağın aşın­dırıcı etkisiyle körelen okuma iğnesi, belli bir zaman sonra değiştirilmelidir.

Plağın yapılması

İlk zamanlarda görülen silindir, birçok değişikliklerden sonra, bugün bildiğimiz plak biçimini almıştır. Bir süre kalay silindir yerine balmumu karışımından yapılmış silindirler kullanıldı. Diyaframa saplanmış safir uçlarla bu silindir üzerine çizgiler çiziliyordu. Daha sonraları silindirin yerini, Berliner’in bulduğu plaklar aldı. Plaklar özel stüdyolarda doldurulurdu. Sesler mikrofonla, elektrik araçlarıyla kaydedilirdi. Mikrofonda sesin titreşimlerine göre bir elektrik akımı doğar.

Bu akımla özel bir karışımdan yapılmış dönen bir levha üzerindeki kalem titreşir, levha üzerinde çizgiler çizer. Levha bir devrini tamamlayınca kalem merkeze doğru biraz yaklaşır. Böylece, levha üzerinde merkeze doğru küçülen bir helezon elde edilir. Kalemin titreşimi gelen sesin titreşimiyle aynıdır. Bundan sonra levha üzerine çeşitli madenler kaplanarak kolay bozulmaz hale getirilir. Bu işlemleri her plak fabrikası kendi özel usulleriyle yapardı. Ondan sonra elde ettiği kalıptan binlerce plak çıkartırdı.

Taş plaklar

78 devirli, kırılgan bir madde olan gomalaktan üretilen, kırılmaya karşı oldukça hassas, 10 inch(25,4 cm) çapında, her yüzünde 1 şarkı bulunan plaklardır. Taş Plaklar esasen Gramofonlarda çalınır, ancak bazı pikap modellerinin taş plakları çaldığını da mutlaka belirtelim. Her ne kadar bu yöntem pikabın iğnesine zarar veriyor olsa ve gramofondaki orijinal ses yakalanamıyor olsa da ekonomik olarak gücü gramofona yetmeyen koleksiyonerler sıklıkla bu yöntemi tercih ederler. Ülkemizde ise 1900’lerin başından 1950’nin sonuna kadar üretilmiş olan taş plaklar, 45’lik formatının kullanılmaya başlaması ile birlikte yavaş yavaş piyasadan çekilmiştir.

Yerli taş plaklarda karşımıza çıkması olası popüler isimler Müzeyyen Senar, Safiye Ayla, Zeki Müren vs.. gibi Türk Sanat Müziği sanatçıları, Şecaattin Tanyerli, İbrahim Özgür, (Nadiren) Seyyan Hanım vs.. gibi Tango müziği sanatçıları ve dönemin Halk müziği sanatçılarıdır diyebiliriz. Yabancı taş plaklarda ise fazlaca aranılan bir şeyler bulma şansımız pek yoktur, o sebepten fiyatları yerli taş plakların yaklaşık 5’te biri hatta 10’da biri kadardır.

45’lik plak

45’lik plaklar ise ülkemizde 1960’lı yıllarda kullanılıp yaygınlaşmaya başlayarak taş plakların yerini almıştır.Vinyl denilen plastik maddeden üretilen bu plaklar 45 devirli, kırılmaya karşı çok daha dayanıklı,7 inch(yaklaşık 18 cm) çapında, her yüzünde 1 şarkı bulunan plaklardır. 45’lik plaklar, 60’lar, 70’ler ve 80’lerin de başında kullanıldığı için bize hemen her türlü müzik türü ile yerli ve yabancı sanatçıyı dinleme imkanı verir.

Sanatçıların tamamını saymamız mümkün olmasa da fikir vermesi açısından Ajda Pekkan, Tanju Okan, İlhan İrem, Cem Karaca, Orhan Gencebay, Nil Burak, Neşe Karaböcek gibi sanatçılar örnek olarak verilebilir. Yabancı 45’liklerde de aynı şekilde The Doors, Anne Marie David, Enrico Macias, The Beatles vs.. gibi çok sevilen ve aranan isimlerle karşılaşabiliriz.

33’lük plak

33’lük plaklar, diğer adıyla LP’ler(Longplay), 33 devirli, 45’lik ile aynı maddeden yapılmış, ancak çapı ondan oldukça büyük, 12 inch(yaklaşık 31 cm)olan, her yüzünde ortalama 5-6 şarkı bulunan plaklardır. 33 devirli plaklar(LP) da ülkemizde 70’ler ve 80’lerin sonuna kadar kullanıldığı için bize çok çeşitli sanatçıları, bir albüm zevki ile dinleme imkanı verir. Örnek olarak Nilüfer, Barış Manço, Zülfü Livaneli, Erkin Koray vs.. gibi isimler verilebilir. Yabancı LP’lerde de popüler olan hemen her sanatçının plağı bulunabilir. Elvis Presley, Pink Floyd, Madonna, Louis Armstrong, Edith Piaf bunların yalnızca birkaçıdır.

Gramofon

Gramofonda yalnızca taş plak dinlenebilir. Ortalama Fiyatı da 2000 TL civarındadır. Piyasada 200-300 TL civarında satılan gramofonlar, Çin ve Hint malı olup birer plak ve kulak katilidir. Gramofon sahibi olmak isteyen bir kişi bu cihazlardan özellikle uzak durmalıdır, çünkü bu cihazlar hem birkaç kullanımdan sonra bozulmakta, hem de dinlediğiniz plaklara ciddi zararlar vermektedir. Pikap ise elektronik bir cihaz olup, 33 ve 45 devirli plaklarınızı dinlemeniz için ideal yoldur. Bazı pikapların 78 devir seçeneği bulunmakla birlikte, eğer bu cihazların taşplaklar için de özel bir iğnesi yoksa, üzerinde taşplak dinlenmemesi tavsiye edilir.

Çünkü taşplaklar, pikabın standart iğnesine uygun olmamakta ve iğneye zarar vermektedir. Ancak daha önce de dediğimiz gibi gramofon almak istemeyen koleksiyonerler, taşplaklarını dinlemek için bu seçeneği tercih ederler. Bazı portatif (taşınabilen-çantalı) pikaplarda 16 devir seçeneği de bulunur ancak, bildiğimiz kadarıyla Türkiye’de 16 devirli bir plak üretilmediğinden ve yurtdışında da çok az sayıda üretildiği için bu seçenek önemsiz görünmektedir.

Sözlükte "pikap" ne demek?

1. Elektrikle ya da pille çalışan, plak dinlemekte kullanılan aygıt.
2. Küçük kamyon, kamyonet.

Pikap kelimesinin ingilizcesi

n. pickup, pickup truck, station wagon, cartridge, record player
Köken: İngilizce

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç