Pergel nedir?

Daire biçiminde şekiller çizmeye yarayan bir araçtır. Açılıp kapanacak cinsten iki kolu vardır. Kollarından birinin ucunda kurşunkalem veya kalem ucu, diğerinde çizilecek dairenin merkezine konacak sivri uç vardır. Kalemli uç, merkeze saplanan bu sivri ucun çevresinde döndürülür. Çeşitleri çoktur. Mürekkep, boya veya tebeşirle de daire çizebilecek pergeller vardır.

Erboğa ile üçgen arasında yer alan, güney yarımkürede bulunan takım yıldızına da pergel ismi verilmektedir. Pergel, geometri şekillerinin çiziminde kullanıldığı gibi çeşitli meslek dallarında da ölçü aleti olarak kullanılmaktadır. Küçük doğru parçaları ve açılar arasındaki mesafeler de pergellerle ölçülür. Çember veya çember yayları çizmek vasıtasıyla çözülen problemler vardır. Böyle problemlere "cetvel ve pergelle çözülebilir problemler" denir. Cetvele lüzum kalmadan yalnız pergel yardımıyla çizilen düzlem geometriye de "pergel geometrisi" denmektedir.

Açıların ikiye bölünmesi, bir eşkenar üçgen, düzgün beşgen, on ve on beş kenarlı vb. çokgenlerin çizilmesi cetvel ve pergelle çözülebilen problemlere, herhangi bir açının üçe bölünmesi, çemberin herhangi bir sayıda eşit parçaya bölünmesi, cetvel ve pergelle çözülemeyen geometrik problemlere misaldir.

Pergel çeşitleri

Ölçek pergeli: Bu pergeller bir kolludur. Genellikle harita çalışmalarında kullanılır. Elips pergeli: Bu pergeller elips çiziminde kullanılır.

Yaylı pergel: Buna nokta pergeli de denir. Uçları yay üzerine yerleştirilmiştir.

Şapkacı pergeli: Buna eskiden fes pergeli denilirdi. Daha sonra şapka pergeli ismini aldı. Sabit pergel: Uçları sabit ve iki kolu vardır. Tomrukların çaplarını ölçmede kullanılır.

Taşçı pergeli: Birer uçlarının birbirine eklendiği, diğer uçları ise sivri demirlerle bittiği, iki cetvelden ibarettir. Taş ustaları bu pergeli dik çıkmada ve ayrıntıları çizmede kullanırlar.

Uzunluk pergeli: İki basit koldan meydana gelen, daire çiziminde kullanılan pergellerdir.

Nokta pergeli: Çok küçük çemberleri çizmede kullanılır. Şehadet ve başparmak arasında tutularak döndürülen bir üst sap yardımıyla kullanılır ve çizimler yapılır.

Oran pergeli: Diğer pergellere benzeyen, fakat kollar yerine taksimatlı cetvelleri bulunan ölçü aleti.

Üç kollu pergel: Heykeltraşçılıkla uğraşan sanatkarlar, yapmak istedikleri resimlerin ölçüsünü ve uzunluklarını aktarmada kullanır.

Sözlükte "pergel" ne demek?

1. Yayçizer.

Pergel kelimesinin ingilizcesi

n. compasses, pair of compasses, dividers, a pair of compasses
Köken: Farsça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç