Pandomima nedir?

Hareket ve yüz ifadesi ile oynanan bir tiyatro türüdür. Sözlü tiyatrodan çok daha eski bir geçmişi vardır. İlkel toplulukların dini törenlerinin bir pandomima olduğu söylenir. Eski Yunanistanda tiyatronun doğuşuna önayak olduğu söylenen Dyonisos törenleri de başlangıçta pandomima halindeydi. Ortaçağ ve 17. yüzyılda ayrı bir sanat kolu olarak gelişmeye devam etmiş, özellikle İtalyan tiyatrosunu çok etkilemiştir.

Pandomimde sanatçı, yüz mimiklerini, el, kol ve beden hareketlerini kullanarak temayı anlatmaya çalışır. Bir anlamda pandomim, evrensel bir tiyatro dili olarak kabul edilir. Milattan önceki dönemlerde Mim sanatının uygulandığı görülmüştür. Mim sözcüğü "taklit etmek" veya "temsil etmek" anlamına gelen Grekçe "mimeisthai" sözcüğünden gelir. Bugün sözlü tiyatroda da bazen pandomima oyunlarına yer verilir. Bizde de 19. yüzyılda pandomima sanatçıları yetişmiş, tuluat tiyatrosunun gelişmesi ise pandomimayı unutturmuştur.

Pandomim, gösteri sanatları içerisinde yer alırken gösteri esnasında sanatçı herhangi bir sözlü konuşmada bulunmaz.Sanatçı izleyiciye sunmak istediği temayı, konuşma yoluyla değil de yüz mimikleri ve de beden dili aracılığıyla sunmaktadır. Bu durum, pandomi’mi görsel sanatlar içerisinde farklı bir konuma sürüklemekte ve kendini görsel sanatların önemli türlerinden birisi yapmaktadır. Beden dili ve de mimik hareketlerinin baş gösterdiği pandomim, sanat ve de özellikle tiyatro dünyası tarafından tiyatronun evrensel dili olarak görülmektedir. Aynı zamanda, görsel sanatların bu türünün geçmişi oldukça eskiye dayanmaktadır.

pandomima

Bu noktada, karşımıza binlerce yıl öncesi çıkmaktadır. Daha çok mim sanatı olarak kabul gören bu sanat türünün varlığı, milattan önceki dönemlere kadar dayandığı anlaşılmıştır. Mim sanatının tiyatronun evrensel dili olarak kabul görmesinde, bu sanat dalının binlerce yıllık geçmişi etkili olan bir durumdur. Mim kelimesinin kökenine bakıldığında, kelime “mimeisthai” kelimesinde gelir ve bu kelime Eski Grekçede kullanılmaktadır. Kelimenin bu dildeki anlamı ise, ??taklit veya temsil etmek??tir. Milattan önceki dönemlerde dahi birçok farklı toplum tarafından kullanılan ve de çeşitli olayların mim sanatı yoluyla görsel sanatların içerisinde canlandırılması, pandomimi sanat dünyasının önemli bir türü haline getirmeyi başarmıştır.

Görsel sanatların oldukça önemli türleri arasında yer alan pandomim kavramının Türkçedeki karşılığı ise, insanların sahip oldukları duygu ve düşüncelerin, dans, eşya, müzik, beden dili ve de mimikler aracılığıyla anlatmaya yönelik sözsüz oyun anlamındadır. Pandomim oyununun en ayırt edici özelliklerinden bir tanesi, oyunda sanatçının konuşmasının söz konusu olmamasıdır. Oyunda sanatçı hiç konuşmaz ve seyirciye anlatmak istediklerini sözsüz bir şekilde anlatmaya çalışır. Burada sanatçının en büyük yardımcıları ise; jest, mimik ve de beden hareketleridir. Pandomim, tarihsel süreçte sinema sektöründe de kullanılmıştır.

Özellikle de sinemanın yeni ortaya çıkmış olduğu dönemde çekilen filmler, pandomim olarak nitelendirilmektedir. Pandomim kullanarak dünya çapında oldukça büyük bir popülerlik ve de ün kazanan sanatçılar da mevcuttur. Bu noktada akla gelen ilk isim ise Charlie Chaplin’?dir. Sessiz sinema dendiğinde akla gelen bu isim, mim sanatı kullanarak dünyanın en bilinen insanlarından olmayı başarmıştır. Sinemanın ortaya çıktığı ilk dönemlerde film çekme koşulları nedeniyle çekilen filmlerin pandomim olarak da nitelendirilmesi dışında, ilk pandomim sinema çekimi 1975 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Bu tarihte, modern tiyatronun en büyük sanatçıları arasında gösterilmekte olan Marcel Marceau, pandomim sanatını kullanarak film çekmiştir. Filmin adı ise, ??Kalbin Dili’??dir. Pandomim’in sinema sektöründe kullanım ismi olan sessiz sinemanın diğer önemli temsilcileri arasında ise Laurel ve Hardy gibi isimler gösterilmektedir. Dünya çapında pandomim sanatına oldukça büyük desteklerde bulunan isimler bu şekildeyken, ülkemizde ise pandomim sanatı deyince akla gelen ilk isimlerin başında Erdinç Dinçer gelmektedir.

Tarihçesi

TarihçesiEski romalılar zamanında, maske takmış bir aktör bir dilsiz gibi, hiç konuşmaksızın, anlatmak, canlandırmak istediği şeyi ifade eden hareketlerle gösteriler verirdi.18. yüzyılda İngiltere'de, İtalyan asıllı ve değişik konulu oyunlarda aynı karakterlerin görüldüğü çok hareketli komediler "pandomim" diye isimlendiriliyordu. Arlekim, Pantalone, neşeli ve yaşlı şaşkın kolumbine, onun güzel kızı, Palyaço ve daha başkaları,bu hareketli,temposu hiç düşmeyen, seyircileri kahkahalarla güldüren oyunların değişmeyen karakterleriydiler. Modern pandomimlerde bu karakterler ortadan kayboldular.

Güvenilir kaynaklara göre, pandomim deyimi tiyatrodan daha eskidir. Nitekim eski Yunanistan'daki Dionysos şenlikleri de esas itibarı ile pandomim niteliğinde oyunlardı. Daha yukarda değindiğimiz gibi,eski Roma'nın Saturnalisa törenleri de "Soytarılar Bayramı adı altında, pandomim dizeninde oyunlarla sürüp gitmiştir. Sözlü tiyatroda da "pandomim" sahnelerine ve düzenine yer verilen,bu düzende bölümler katılan modern örnekler vardır. Çağımızın ünlü yazarlarından İonesco'nun "Sandalyeler" oyunu kısa bir pandomimle son bulur.

pandomima

Bütün ilkel toplumların din törenleri bir çeşit pandomimdir. Bu arada Eski Yunanistan’da sonradan tiyatronun doğmasına yol açacak olan Dionysos törenleri de başlangıçta pandomimaydı. Sonradan sözlü tiyatro gelişti ve pandomim ayrı bir oyun olarak kaldı. Ortaçağ’da, Eski Roma’nın Saturnalisa törenleri, Soytarılar Bayramı adı ile pandomim şeklinde devam etti. XVII. yüzyılda ise “pandomima balesi” ortaya çıktı. Bu oyun tarzında İtalyan halk tiyatrosunun etkisi büyük olmuştur. Bu tiyatro toplulukları gezginci olarak çalıştıkları zamanda bile bol bol pandomimalar oynamışlardır.

Sözlü tiyatro arasında da pandomim sahnelerine yer verildiği olur. Çağımız yazarlarından Eugène Ionesco’nun Sandalyeler adındaki oyunu kısa bir pandomimle bittiği gibi Samuel Beckett’in Sözsüz Oyunu da bir pandomimden ibarettir. Yalnız pandomim oynayan tiyatroları içinde Othello‘yu, Hamlet‘i sözsüz olarak canlandıranlar çoktur. Bizde XIX. yüzyılın ikinci yarısında Andon gibi Corci gibi pandomim sanatçıları yetişmiştir. Tuluat tiyatroları çoğalınca pandomim de sönüp gitti.

Samuel Beckett'in "Sözsüz Oyunu" da bir pandomim sayılabilir. Daha ileri gidip, "Othello" ve "Hamlet" gibi klasik tiyatro şaheserlerini tamamen pandomim düzeninde, sözsüz olarak canlandıran guruplar vardır. En ünlü pandomim sanatçılarına örnek olarak Marcel Marceau gösterilebilir. Charlie Chaplin, Laurel ve Hardy, sessiz sinema döneminde bu türün ilk temsilcilerinden olmuşlardır. Ülkemizde de Taner Barlas Mim Tiyatrosu bu konuda etkinlik göstermiştir.

Sözlükte "pandomima" ne demek?

1. Tanzimat ve meşrutiyet dönemlerindeki tiyatroların çoğunda izlenen oyunlar arasına sıkıştırılan sözsüz oyun.
2. Pantomim.

Pandomima kelimesinin ingilizcesi

pantomime
Köken: İtalyanca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç