Palamut nedir?

Meşe ağacının fındık biçimindeki meyvesidir. Şekil itibariyle yüksük içine geçmiş bir yumurta gibidir. İçinde bol miktarda tanen bulunur. Dericilikte, derinin sepilenmesinde kullanılır. Palamut ağacı denen orman ağacı da tipik palamutlar verir. Palamut meşesinin meyveleri üç cm kadar uzunlukta silindir şekilli, açık kahverenkli ve buruk lezzetlidir. Palut, pelit, palıt gibi isimlerle de bilinir.

Esas olarak palamut, pelit ve kadeh (kupula) olmak üzere iki kısımdan meydana gelir. İki kısma birden palamut adı verilir. Pelit, silindirik şekilli, takriben iki cm uzunluğunda, ucu basık ve beyaz tüylüdür. Kadeh ise 2-6 cm çapında olup, üst kısmı tırnak (trillo) denilen üzeri tüylü, uzun, kalın ve kıvrık veya yatık çıkıntılarla örtülüdür.

Palamut meşesinin meyveleri iki senede bir olgunlaşır. Olgunlaşma eylül ve kasım aylarında sona erer. Fakat olgunlaşma fazlalaştıkça kadeh ve tırnaktaki tanen miktarı azalacağından, palamutlar tam olgunlaşmadan ağustos-eylül ayları arasında toplanır. Palamut meşesi ağacı 5-10 yaşından itibaren meyve vermeye başlar. En çok ürün 25-30 yaşlarında alınır. Bir ağaçta ortalama olarak 25-50 kg ürün alınmakla beraber, yetişme ortamına göre bu miktar değişebilir.

palamut

Kurutma ile palamut, ağırlığının % 40’ını kaybeder. Pelit, meyvenin ağırlığının % 30’unu, tırnak ise % 25’ini teşkil eder. Kullanıldığı yerler: Meyveleri gallik tanen taşır. Tanen miktarı pelitte % 6-10, kadehte % 27,5, tırnakta % 34-50 arasındadır. Ayrıca meyvelerde şeker de bulunur. Pelitte % 9, olgun olmayan palamutta % 4,3, kadehte % 2,7 şeker vardır.

Taze veya kavrulmuş meşe palamutları ishal durdurucu olarak kullanılır. Ayrıca hayvan yemi olarak da yer yer kullanılır. Kabuğu soyulduktan sonra kavrulmuş olan palamut, toz edilerek kahvesi yapılabilir. Tadlandırılarak midevi ve ishal durdurucu olarak istifade edilir. Boya ve deri sanayiinde de kullanılır. Ticareti: Palamut kaba, tırnak, un veya hülasa halinde ihraç edilir. Memleketimizin başta gelen ihraç ürünlerindendir.

Palamut (balık) nedir?

Uskumrugiller familyasından eti lezzetli bir balık. Torik ve palamut aynı tür balığın farklı yaşlardaki isimleridir. Sırtı mavimtrak, yan ve karın kısmı gümüşidir. Tombul vücudu yanlardan basık olup, her iki uçta daralır. Kafası kabaca sivrilmiş, kuyruk sapı ince uzundur. Göğüs yüzgeçleri bölgesi ufak, sık pullarla kaplıdır. İki sırt yüzgeci vardır. İkinci sırt ve anal yüzgeci, kuyruğa doğru küçük yüzgeççikler (pinnul) takip eder. Ağzı sivri ve kuvvetli dişlerle kaplıdır. Küçük balıklarla beslenir. Yüzme kesesi yoktur. Saatte 40 km hızla yüzerler. Palamutların ağızları biraz açık, göğüs yüzgeçleri gerilmiş, sırt yüzgeçleri kısılmış olarak yüzdükleri görülür.

palamut

Solungaçlarını havalandırmak ve batmamak için devamlı yüzmeleri gerekir. Palamut aslen Akdeniz balığıdır. Belirli aylarda Karadeniz ve Marmaraya iniş çıkışlar yapar. Mayıs ortalarından başlayarak haziran sonu veya temmuz başlangıcına kadar ürer. Uskumruların tersine olarak, Ege ve Marmaradan Karadenize yumurtlamaya çıkar. Sonra tekrar geldikleri yerlere dönerler.

Bu balığın büyüklüklerine göre her yaşın bir adı vardır. En küçüğü “kestane palamudu”dur. Çifti 450 gram gelir. Sonra “çingene palamudu” adını alır. Çifti 750 grama yaklaşır. Onun da büyüğü “palamut”tur, 1-2 kg gelir. Palamuda iki yaşında “torik”, üç yaşında “sivri”, daha büyüklerine “piçota” veya “altıparmak” denir. Beş yaşındaki bir azman torik 10 kiloya yakın gelir. Palamut denizlerimizde çok tutulan lezzetli bir balıktır. Eti esmerdir. Enine veya uzunlamasına kesilen dilimler şeklinde kızartılarak yenir. Konservecilikte de önemli bir yer tutar.

Sözlükte "palamut" ne demek?

1. Uskumrugilerden, ortalama 1-2 kg. gelen, eti esmer, kılçıksız ve pulsuz bir balık (pelamys sarda). büyüklüğüne göre türlü adlar alır.
2. Palamutluların örnek bitkisi olan bir orman ağacı (quercus vallonea).
3. Bu ağacın uzunca, fındığa benzeyen, kadehçik denilen sert ve pürüzlü bir yüksük içinde olan, tanence zengin yemişi.

Cümle içinde kullanımı

Çingene palamudu, torik, sivri, altıparmak, piçuta.

Palamut kelimesinin ingilizcesi

n. acorn, mast, valonia, pelamyd, bonito, horse mackerel, pompano
Köken: Yunanca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç