OPEC nedir?

İngilizce “Organization of Petroleum Exporting Countries” terkibinin baş harflerinden meydana gelen “OPEC” diye meşhur olan Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatıdır.

1960 yılında Bağdat'ta İran, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuella tarafından kurulmuştur. OPEC, petrol ithalatçısı ülkeler üzerinde siyasi ve ekonomik baskı kurarak iktisadi ve politik bir üstünlük sağlamaya yönelik bir örgüttür.

OPEC, (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü) net petrol ihraç eden ve bilinen dünya petrol rezervlerinin üçte ikisini ellerinde bulunduran 12 ülkenin oluşturduğu konfederasyondur.

Petrol ihitiyaçlarının, arzı sınırlı ve çok önemli bir hammadde kaynağına sahip olmalarına karş, petrol fiyatlarının uzun yıllar düşük yüzeyde kalması, OPEC'i kurulmasında rol oynayan en önemli faktördür. OPEC'in üye ülkelerin petrol ihtiyaçlarının, kotolarla sınırlandırarak petrol fiyatlarını artırma politikası 1972-1981 yılları arasında fiyatlarını %750 artmasını sağlamıştır. Bu artışların önemli bir kısmı 1973 ve 1979 yıllarında gerçekleşmiştir.

1980'lerin başında OPEC'in dünya petrol fiyatları üzerinde ki etkisi azalmaya başlamıştır. Batılı sanayileşmiş ülkerin başta kömür ve nükleer enerji olmak üzere farklı enerji kaynaklarına yönelmesi, kendi ülkelerinde, petrol arama ve çıkarma çalışmalarına ağırlık vermesi, enerji talabini, kısmaya yönelik, tasarruf önlemleri almaları Meksika, SSCB gibi başka ülkelerden petrol gereksinimleri karşılama gayretleri, bu ülkelerin OPEC ülkelerinde üretilen petrole bağımlılığını azaltmıştır...

OPEC 1982'de petrol fiyatlarını düşürmek, üretimini kısmak zorunda kalmıştır. Batının petrol talabini düşürmesinin örgütün kendi içindeki anlaşmazlıklar ve İran_Irak savaşı nedeniyle zayıflamış olan iç bütünlüğünüğn daha da bozulmasına neden olmuştur.

Üye olan ülkeler

Angola, Libya, Nijerya, Cezayir, İran, Irak, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezuella, Ekvador, Endonezya

Eski üyeler

Gabon

Üyeliği beklenenler

Bolivya, Meksika, Sudan, Suriye

Dış bağlantılar

OPEC Resmi Web Sayfası

Opec ne demek? (Ekonomi)

(Organization of Petroleum Exporting Countries - OPEC) 1960 larda başlıca petrol üretici ve ihracatçısı ülkelerin kurdukları bir bir örgüt. Petrol fiyatlarının ve üye ülkelerin ihracat kotalarının görüşüldüğü bir forum rolü oynar. Geçmişte çok etkili bir petrol karteli örneği vermiştir. Ancak zamanla gücünü yitirmeye başladı. OPEC üyesi ülkeler şunlardır: Cezayir, Ekvator, Gabon, Endonezya, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela. Örgütün Arap ülkeleri petrolü Batılı ülkelere karşı bir silah gibi kullanmak istemişlerdir. 1973 sonlan ve 1974 başlarında OPEC, petrol fiyatlarında dört kata yakın oranlarda zam yaptı. Petrole ikinci büyük zam 1979 da yapıldı. Bu gelişmeler sonucunda, örneğin 1969 da varili, 1.84 dolar olan petrolün fiyatı 1980 başlarında spot piyasada 34 dolara kadar yükseldi. Petrol fiyatlarındaki bu aşın yükselme, ithalatçı durumdaki ülkelerde büyük dış ödeme açıklan ve dış borç yükü, iç ekonomilerde ise şiddetli enflasyonla birlikte işsizlik (stagflasyon) sorunlan doğurmuştur. Diğer yandan, petrol ihracatçısı ülkeler büyük dolar rezervleri biriktirmişlerdi. "Petro dolar" adı verilen bu fonların Batılı ülke ekonomilerinden çekilip OPEC ülkelerinin kasalarına girmesinin, Batılı sanayileşmiş ülkelerde büyük bir resesyon doğuracağından endişe edilmişti. Fakat beklenen tehlike gerçekleşmedi. OPEC ülkeleri bu petrodolar fonlarını, büyük ölçüde Batılı sermaye piyasalarına yaptıkları yatırımlarda ve Batı’dan satınaldıkları malların finansmanında kullanmışlardı. Böylece söz konusu fonlar Batılı ekonomilerden çekilmiş olmadı. OPEC, üretimi ve ihracatı kotalarla sınırlandırıyordu. Ancak giderek kota sınırlarının belirlenmesi konusunda görüş ayrılıkları ortaya çıktı. Suudi Arabistan ve Kuveyt gibi bir grup OPEC ülkesi, sahip oldukları büyük rezervler nedeniyle yüksek fiyatların, OPEC - dışı petrol üretimini ve alternatif enerji kaynaklarını özendireceğini savunarak aşın fiyat politikasına karşı çıktılar. Iran ve Libya gibi ülkeler ise sınırlı rezervleri dolayısıyla mümkün olduğu kadar kısa zaman içinde en yüksek geliri sağlamayı amaçladıklarmdan yüksek fiyat politikalanndan yana idiler. Nitekim 1980 lerin başlarından itibaren bu farklı görüşler arasmda bir uzlaşma sağlanamayınca her ülke kendi politikasını izlemeye koyuldu. Böyle bir yaklaşım kuşkusuz OPEC ülkeleri arasındaki birlik ve dayanışmanın ortadan kalkması demek oluyordu. Yüksek fiyatlar ithalatçı ülkelerde petrol tüketiminden tasarruf sağlayıcı önlemler alınmasını özendirdi. Ayrıca alternatif enerji kaynaklarının kullanımı artırıldı. İngiltere ve Hollanda gibi ülkeler ise Kuzey Denizinde zengin yataklar keşfettiler. Böylece bir yandan dünya petrol talebinin düşmesi, diğer yandan OPEC - dışı üretimin artması 1980 lerin ortalarında petrol fiyatlarında önemli sayılabilecek düşüşler doğurdu. 1990 yazında Irak’ın diğer bir OPEC üyesi olan Kuveyt’i işgal etmesi ile örgüt içindeki çatlak en üst düzeye çıktı.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç