Ofset nedir?

Matbaacılıkta bir baskı tekniğidir. Düz veya rotatif makinelerle de olur. Bunda basılacak şey doğrudan doğruya kalıptan kağıda değil, önce kalıptan kauçuk kaplı bir silindire, oradan da kağıda geçer. Ofset baskı aynı zamanda bir düz baskı sistemidir. Dilimize Ingilizce OFF-SET  kelimesinden geçmiştir. Matbaacılıkta "Boyanın kagıttan önce kauçuk üzerine oturması" anlamında kullanılır. Baskı teknikleri arasında en yenisi, ofset baskı teknigidir.

Bu teknik, Alois Senefelder'in 1799'da buldugu litografik baskı (taş baskı) tekniginin rafine edilmiş biçimidir. Litografi teknigi, su ile yagın birbirleriyle karışmaması ilkesine dayanır. Basılması istenen imge, yag esaslı bir mürekkep ile yüzeyi düzeltilmiş kireçtaşı üzerine çizilir. Daha sonra bir sünger yardımıyla su, arapzamkı ve asitten oluşan bir çözelti yüzeye uygulanır. Bu çözelti, imgenin bulunmadıgı yagsız yüzeyler tarafından emilirken, imgeyi oluşturan yag esaslı bölgeler tarafından reddedilir. Taş yüzeyine merdaneyle mürekkep verildiginde ise bunun tam tersi gerçekleşir.

Bu kez, bünyesinde yag bulunan mürekkep, imgeyi oluşturan yüzeyler tarafından kabul edilirken, imgenin yer almadıgı yagsız yüzeyler tarafından reddedilir. Mürekkeplenen taşın üzerine kagıt konur ve imge, bir pres yardımıyla kagıt üzerine aktarılır. Ofset baskı kalıbının hazırlanmasındaki ilk aşama; orijinallerden elde edilen çizgisel ve yarım-ton pozitif filmlerin tasarımdaki konumlarına uygun olarak bir araya getirilmesi, yani montajıdır. Montaj aşamasında, basılacak işle ilgili en son düzeltmelerin yapılabilmesi amacıyla "Ozalit Kopya" hazırlanır. Ozalit kopya, astrolon üzerine hazırlanan montajdan alınır.

ofset

Yazı, fotograf, illüstrasyon gibi bütün çizgisel ve yarım-ton unsurlar, ozalit üzerinde gerçek baskıya oldukça yakın bir görüntü oluştururlar. Gerekli düzeltmelerden sonra, hazırlanan montaj astrolonundan fotografik yöntemlerle baskı kalıbı üretilir. Alüminyum, paslanmaz çelik ya da özel olarak hazırlanmış kagıtlardan yapılan baskı kalıbının üzeri fotograf kagıtlarının üzerinde bulunan emülsiyona benzeyen ışıga duyarlı bir madde ile kaplıdır. Montaj astrolonu, kalıpla üst üste gelecek biçimde kopyalama makinesine yerleştirilir ve aralarındaki hava vakumla boşaltılır.

Montaj filminin bütün yüzeyi kalıba çakıştırıldıktan sonra, güçlü bir ışık kaynagı ile pozlandırma işlemine geçilir. Pozlanan kalıp daha sonra elle ya da otomatik makinelerle banyo edilir. Banyonun içindeki kimyasal maddeler, ışık alan bölgelerdeki emülsiyon tabakasını çözer. Özenli bir biçimde temizlenip, basınçlı su ile yıkanan kalıp yüzeyinde baskıya girecek bütün unsurlar kolayca algılanabilir. Özel kimyasal maddelerle gerekli rötuşlar yapıldıktan sonra kalıp baskıya hazır hale getirilir. Bütün bu işlemler sonucunda; kalıp yüzeyinde basılacak bölümler suyu reddedip mürekkebi kabul eden, diger bölümler ise suyu kabul edip, mürekkebi reddeden bir yapıya kavuşur.

Ofset baskıda kalıptaki düz "şekiller" kauçuga ters olarak basılır. Kauçuktaki ters şekiller kagıda düz olarak geçerler. Kauçuk yumuşak oldugu için hem kagıdı zedelemez ve hem de tüm detayların kagıda geçmesine katkıda bulunur. 1905 yılında Amerikalı RUBEL, taş baskıyı geliştirme amacıyla rotatif bir makine üstünde çalışırken tesadüfen ofset baskıyı bulmuştur. 1907 yılında Batı Almanya'da Caspar Hermann, ilk tabaka ofset ve rotatif ofset makine planlarını üç silindir sistemine göre hazırlamıştır. Vomag, M.A.N. ve Frankkenthal gibi Alman fabrikaları 1. Dünya savaşına kadar bu planlar uyarınca tabaka ve rotatif ofset baskı makinelerini imal ettiler.

Ancak savaş çıkınca bu yöndeki gelişmeler durdu. Savaştan sonra çalışmalara yeniden başlandı. 1930 yıllarında makinelerin baskı hızı saatte 3000'e ulaştı. Bundan sonraki araştırmalar, makinelerin baskı hızını daha da arttırmak, emniyet ve kalite seviyesini yükseltmek amacına yönelik olmuştur. Ofset baskı sisteminin bulundugu yıllarda albümin kalıp kopya metodu ile çalışılmaktaydı. Henüz film icat edilmedigi için, cam negatif plakalardan çinkoya kopya alınırdı. 2. Dünya savaşından sonra reprodüksiyon filmi imalatı ve buna paralel olarak pozitif kalıp kopya sistemi geliştirildi ve yaygınlaştı.

Kalıpların daha ince grenlenmesi, baskı makinelerin daha hassas çalışması, ofset baskı sisteminin kalitesini ve önemini artırmıştır. Günümüzde hemen hemen bütün gazeteler, dergiler, kitaplar vb. ofset teknigiyle basılmaktadır. Ofset baskı isminde geçen ofset kavramı, dilimize İngilizce’den geçmiştir. Aslı “OFF-SET” kelimesi olan kavram, mürekkebin belli bir sıra gözeterek, dolaylı yoldan kauçuk aracılığı ile kağıda geçmesi durumunu nitelemektedir. Belirli bir gramaja kadar olan her çeşit kağıda, bu teknik ile başarılı bir şekilde baskı yapabilmek mümkündür. Ofset sistemi, nitelik olarak taş baskı sistemine benzemektedir.

Ofset baskıda kalıp hazırlama

Kalıp hazırlamada ara elaman olarak kullanılan film ve aydınger, zaman içinde yerini teknolojik gelişmeler ışığında faydalanılan araçlara bırakmıştır. Günümüzde kalıp hazırlama işi, bilgisayardan kalıba pozlandırma olarak bilinen CTP tekniği (Computer to Plate) ile sağlanmaktadır. Ofset baskı adına kalıp hazırlama işlemindeki temel mantık, baskının yapılmak istendiği alanların yansımalarının, çıkartılacak olan kalıp üzerine aktarılması prensibidir.

Film kullanılarak hazırlanan kalıplardaki mantık ise, filmin ışık geçiren ve geçirmeyen bölümlerinin, baskı olacak alanlar ve olmayacak alanlar şeklinde kalıba aktarılması fikridir. Ofset baskı tekniği içinde anlatılan, suyun boş alanlarda tutunma eyleminin sebebi, bu bölgelerin bulunduğu noktalar üzerinde, suyu tutan mikro gözeneklerin yer almasıdır. Ancak mürekkebin tutunduğu bölgeler oldukça düzdür. Bu nedenle de su, bu noktalarda kendine yer bulamaz.

Ofset baskı tekniğinde, üç silindir yapısı bulunmaktadır. Bunlar;

• Kalıp silindiri
• Blanket silindiri
• Baskı silindiri

Teknik çerçevesinde, sistem analiz edildiğinde, kalıp kazanın üzerinde bir kalıbın bulunduğu görülür. Bu kalıp döndükçe de, mürekkep ve nemlendirme merdaneleri ile temas kurmaya başlar. Söz konusu kalıp üzerindeki görüntü ise düzdür. Blanket merdanesi üzerinde de, esnek kauçuk yapısı bulunur. Yapılmak istenen baskı, doğrudan kalıbın baskı meteryaline değil; esnek kauçuk materyalin ilgili bölümüne teması sayesinde gerçekleşir. Yalnız, kauçuk üzerinde yer alan görüntü ters durumdadır. Kauçuğun baskı meteryali, blanket ve baskı kazanları arasından gerektiği gibi geçer ve amaçlanan baskı gerçekleştirilir.

Sözlükte "ofset" ne demek?

1. Kalıp izlerini önce kauçuğa, kauçuktan da kağıda geçirmeye dayanan çift kopyalı baskı yöntemi, düzbaskı.

Ofset kelimesinin ingilizcesi

offset (printing)
Köken: İngilizce

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç