Niasin nedir?

B kompleks vitaminlerinden biridir. B3 vitamini olarak da adlandırılır. Isıya ve ışığa en dayanıklı vitaminlerden biridir.

Besin hazırlama esnasında oldukça az kayba uğrar. Elzem aminoasitlerden triptofandan, canlılarda niasin elde edilir. Diyetteki triptofanın yeterli düzeyde alınması günlük niasin ihtiyacının karşılanması için önemlidir. Niasin suda eriyen bir vitamin olduğundan, yiyeceklerin kaynatma suyu atılırsa, niasin kaybı olur.

Nikotinik asit aktivitesi gösteren piridin-3 karboksilik asit ve türevleridir. Niasin suda erir, ısı, ışık, asit, alkali ve oksijene dayanıklıdır. Niasinin amid formu nikotinamiddir. Nikotinamid, NAD ve NADP nin yapısında yer alır. Böylece hidojen ve elektron alıcılığı, CHO, yağ ve protein metabolizmasında, rodopsin sentezinde ve hücresel solunumda görev alır. Eksikliğinde pellegra denilen vitamin eksikliği hastalığı görülür. En iyi kaynakları karaciğer, böbrek ve diğer glandular yağsız et, buğday embriyosu (ruşeym) ile zenginleştirilmiş tahıllar ve yer fıstığıdır.

Vitamin B3 terimine niyasinamit de dahil edilir çünkü bu bileşik vücuda alındıktan sonra niyasine dönüşür. Niyasinin aşırı eksikliği insanlarda pellegra adı verilen ve sinir sisteminde fonksiyon bozukluğu, mide-bağırsak sistemi bozukluğu, ishal, zihin bulanıklığı, depresyon, ve ağır dermatit ve çeşitli cilt lezyonları ile karakterize bir hastalık oluşur. Niyasinin kısmi eksikliği ise metabolizma yavaşlamasına ve soğuğa dayanıksızlığa yol açar.

Niyasinin aşırı miktrada kullanımı ölümcül olabilir. 36 saat zarfında 11 tane 500 mg'lık hap alan bir kişinin kustuğu, iki gün zarfında 5 hap alan bir diğer kişinin ise birkaç dakika boyunca tepkisiz olduğu kaydedilmiştir. Çok yüksek niyasin kullanımında niyasin makulopatisi denen makula ve retina kalınlaşması meydana gelir, bunun sonucunda bulanık görme ve körlük olur.

Niyasinin önerilen günlük dozajı, çocuklarda 2-12 mg, kadınlarda 14, erkeklerde 16 mg, hamile ve emziren kadınlarda 18 mg'dır. Günde 20 mg'dan fazla niyasin ciltte kızarmalara neden olabilir. Bu kızarmalar yanma, kaşıntı ve ağrı ile beraber olabilir, yüz, kollar ve göğüse yayılır. Genellikle zararsızdır ve 20 dakika ile bir saat arasında kendiliğinden geçer. Bir bardak su içilmesi de yardımcı olacaktır.

Niyasin kan dolaşımını düzenler, sağlıklı bir deri sağlar ve santral sinir sisteminin çalışmasına yardımcı olur. Beyin ve hafızanın ileri fonksiyonlarını denetlemesinden dolayı şizofreni ve diğer zihinsel hastalıklarda tedavi edici rol oynar. Son olarak yeterli B3 düzeyleri insülin ile östrojen, projesteron ve testosteron gibi cinsiyet hormonlarının sentezi için hayati rol oynamaktadır.

Niasin ne işe yarar?

Niasin, protein, karbonhidrat ve yağın vücutta yapımı ve kullanımı, DNA oluşumu, deri, sinir ve sindirim sisteminin sağlıklı olması ve kan kolesterolünün düşürülmesinde yardımcıdır. Alkolün vücuttaki metabolizmasında kullanılır.

Yetersiz alındığında ne olur?

Diyet, niasin ve triptofandan yetersiz olduğunda pellegra hastalığıgörülür. Pellegra, sinir sistemi ve sindirim sistemi bozuklukları ve deride yaralarla belirlenir. Hastalık, iştahsızlık, vücutta yanma hissi, halsizlik gibi belirtilerle başlar. Deride yaralar oluşur. Beraberinde ishal, kusma, karın ağrıları ve depresyon görülebilir. Fazla alkol alımında da, birey alkolün kullanılması için (metabolize olması için) gerekli niasini alamazsa, yetersizlik belirtileri görülebilir.

Aşırı alındığında ne olur?

Uzun süre yüksek doz niasin tedavisi kanda şekerin yükselmesi şeklinde diyabet belirtileri, karaciğer bozukluğu, peptik ülsere yol açma olasılığı, kanda ürik asitin yükselmesi, yüzde, boyunda ve göğüste kaşıntı ve yanma, bulantı, baş ağrısı ve baş dönmesi, ishal ve kalp atışında değişiklik gibi sorunlar yaratabilir.

Hangi besinlerde niasin vardır?

Mayalar (kuru ve yaş maya) niasinden çok zengindir. Bu nedenle mayalı ekmek, mayasız ekmekten daha çok niasin içerir. Öğütülme esnasında kepeğin ve tahılın özünün (embriyonun) ayrılması, tahılların niasin değerini azaltır. Tam buğday unu, tam çavdar unu, bulgur, kurubaklagiller ve yağlı tohumlar (fındık, fıstık, ayçekirdeği gibi) niasinin iyi kaynaklarıdır. Niasin ve niasinin ön ögesi olan triptofan hayvansal besinlerde çok bulunur. Karaciğer, dana eti, tavuk, hindi, balık niasince zengindir. Süt ve yumurtada niasin az olmasına rağmen triptofan fazla olduğu için, niasin kaynağı kabul edilirler.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç