Mutfak nedir?

Lokantalarda, otellerde, evlerde, yiyecek ve içeceklerin saklanıp, hazırlandığı özel bir bölüm. Yemek pişirme yeri, matbah.

Çok eski zamanlardan beri var olan mutfak, bugün de evlerin ayrı bir önem taşıyan yeridir. Eskiden evlerin ve diğer yerleşim yerlerinin dışında veya zemin katında bulunan mutfaklar, bugün yerlerini geniş pencereli, bol ışıklı ve güneş alan, modern yemek odası ve salonlarına bırakmaktadır. Modern mimaride mutfağa büyük önem verilmektedir. Daracık pencereli, küçük mutfaklar yerine, ferah bol güneş alan geniş mutfaklar yapılmaktadır. Bu sistemde yapılan mutfaklar aynı zamanda yemek odası vazifesini de üstlenmektedir. Toplu meskenlerin yapımlarında ise mutfaklar genelde ev planlarının az güneş alan, kuzeye bakan, yani rüzgarlara karşı gelen tarafına yapılır. Bu durum mutfağın serin olmasını temin eder ve yemeklerin kısa zamanda bozulmasını önler.

Selçuklular ve Anadolu beyliklerinde, yemek çeşitleri az olmakla birlikte, mutfakları gayet düzenli ve her türlü ihtiyaca cevap verebilecek bir şekilde idi. On beşinci yüzyıldan sonra, Osmanlı mutfaklarında yemek çeşitlerinin arttığı gibi, mutfak düzeni de değişmiştir. Topkapı Sarayında ikinci avlunun sağ tarafında boydan boya uzanan ve her türlü ihtiyaca cevap verecek şekilde yapılan saray mutfağı, bunun bir ispatıdır. Bu mutfak daha sonra Kanuni Sultan Süleyman Han zamanında tamir edilerek genişletildi. İkinci SelimHan zamanında meydana gelen bir yangından sonra da mimar Sinan tarafından tamir edilen mutfak, bugün hala mevcuttur. (Bkz. Matbah-ı Amire).

Günümüzde Anadolu’nun çoğu yerlerinde eski tarzda yapılan mutfaklar kullanılmaktadır. Bu tip mutfaklar, evlerden ayrı olup, yemek ve yufka ekmek pişirmek için ağzı yarım daire şeklinde olan ocak, fırın, tandır gibi bölümleri mevcuttur. Bu tarz ocaklarda odun, çalı-çırpı yakılır. Elde edilen ateşle yemek ve diğer yiyecekler pişirilir. Ayrıca mutfakta kullanılan kapları koymak için, ocakların sağında ve solunda raflar ile, yemeklerin ve diğer kahvaltılıkların saklandığı tel dolaplar vardır.

Günümüzde yapılan bütün otel, lokanta ve evlerde mutfaklar, binanın içindedir. Her dairenin bir

mutfağı vardır. Bu tip mutfakların önemli kısımları şunlardır: 1. Yiyeceklerin temizlenip hazırlandığı lavoba ve musluk. 2. Yemek pişirmek için ocak ve fırınların konulduğu kısım.

3. Çiğ ve pişmiş bazı yemeklerle araç ve gereçlerin konulduğu kapalı dolaplar. 4. Buzdolabı ve diğer eşyaların konulduğu bölüm.

Bunun yanında mutfaklar, yemeklerin rahat bir şekilde pişirilebileceği, sofra ve yemek takımlarının rahatça yıkanıp temizlenebileceği normal standartlara uygun küçük oda şeklinde yapılmaktadır. Bu tip mutfaklarda yukarda sayılan kısımlardan başka, ocağın üzerinde ve yemeklerden çıkan buhar ve yemek kokularının mutfak içerisine yayılmasını önleyecek davlumbaz, vantilatör, yiyeceklerin pişirilmeye hazırlanması için kullanılan küçük masa ile, mutfağı devamlı havalandırmaya yarayan küçük pencereler bulunur.

Mutfak, ev hanımlarının hayatının önemli bir bölümünün geçtiği yerdir. Bu bakımdan evlerdeki mutfakların diğer odaları gibi temiz düzenli ve zevke göre döşenmesi, evin güzelliğini arttırır. Ev hanımının zevkle yemek yapmasını sağlar ve zaman kaybını önler.

Düzenli mutfak nasıl olmalı? Kullanılan günlük mutfak eşyalarının açıkta durmaları doğru olmadığı gibi, sağlık bakımından da zararlıdır. Bu kaplar duvarlara sabit bir şekilde yerleştirilmiş ağzı kapalı dolaplara muntazam bir şekilde konmalı ve dizilmelidir. Dolaplar devamlı temiz tutulmalı, havalandırılması ihmal edilmemelidir. Mutfak çiçekli ve güzel resimlerle süslenmeli, zemini taş olan mutfaklar kilim veya hasırla döşenmeli, çöp tenekelerinin kapalı yerlerde ve ağzı açık olmamasına dikkat edilmelidir.

Mutfağın ferah, temiz ve aydınlıklı olduğu kadar duvarların boyası da çok önemlidir. Güneş gören mutfaklar, limon sarısı, açık mavi, açık kurşuni veya yeşil badana ve boyayla, Kuzeye bakan ve güneşi az olan mutfaklarda beyaz badana, kahverengi ile sarı karışım renklerin kullanılması idealdir. Mutfaklarda genelde beyaz ve kireç badana kullanılması tercih edilir.

Mutfağın ışıklandırılması da çok önemlidir. Orada çalışırken ışık yandan gelmeli, önden gelen ışıklar ve çıplak elektrik ışığı gözleri bozduğu gibi, yapılan işlerin de iyi görülmesini zorlaştırır.

Mutfağın temizlik yönünden düzenli olması gereklidir. Fırın ve ocaklar her yemekten sonra muntazam olarak temizlenmelidir.

Sözlükte "mutfak" ne demek?

1. Yemek pişirilen yer.
2. Yiyecekleri hazırlama sanatı.

Mutfak kelimesinin ingilizcesi

adj. kitchen, cooking
n. kitchen, cuisine, gastronomy
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç