Meta nedir?

Kullanım ve değişim değeri olan şeylerin bütününe (mal, ticaret malı, sermaye) meta denir.

Meta, her şeyden önce, bizim dışımızda bir nesnedir ve, taşıdığı özellikleriyle, şu ya da bu türden insan gereksinmelerini gideren bir şeydir. Bu gereksinmelerin niteliği, örneğin ister mideden, ister hayalden çıkmış olsun, bir şey değiştirmez.

Burada nesnenin, bu gereksinmeleri, geçim aracı olarak doğrudan doğruya mı, yoksa üretim aracı olarak dolaylı yoldan mı, nasıl giderdiği de bizi ilgilendirmemektedir. Yalnızca kullanım amacıyla üretilen nesneler ya da kullanım degerinden ibaret olan maddeler meta degildirler; ancak başka bir ürünle değiştirmek ya da satmak için bir şey yapılırsa, yani nesnede bir değişim degeri sözkonusu ise, o nesne bir metadır.

Kapital’in ilgili bölümleri metanın bu niteliklerini cözümler. Nesnenin ya da üretimin niteliksel degeri, yani onun kullanım degeri ve bunun karşısında niceliksel değeri, yani değişim değeri vardır. Bunlar nesnede bir bütün halinde bulunur ya da öyle algılanır ancak Marx’tan itibaren böyle olmadığı anlaşılır; Metayı meta yapan onun değişim degeridir. Alınıp satılabilen bir şey olarak Emek gücü de bir metadır ve işçinin metalaşması sürecinin temeli de buradadır.

Meta ve meta üretimi

Maddi malların üretimi insan toplumlarının varoluş temelini oluşturur. insanlar ki- şisel ve toplumsal ihtiyaçlarını karşılamak için ürettikleri mallar özünde bir kulla- nım değeridir. Her üretici birim toplumsal işbölümünden dolayı başkaları ve/veya toplum için kullanım değeri üretir. Meta insan emeği tarafından üretilen, kullanım değerine ve değiş-tokuş edilebilme özelliğine (değişim değeri) sahip bir üründür.

Tüm metaların ortak yanı ise, insan emeği tarafından üretiliyor olmalarıdır. Yani in- san emeği tarafından yaratılan metanın hem kullanım hem de değişim değeri var- dır. (Schellenberg, 1999, s.52-54). Marx iki değişim türünden söz etmektedir. Bi- rinci tür değişimde, yani maldan mala giden değişim; ihtiyaç olan bir mala karşı sahip olunan başka bir mal verilir. Mala karşı mal verilen değişim türünde eşit- lik ilkesi vardır.

Diğer bir deyişle, bu süreçte herhangi bir fazla ya da kar elde et- me durumuna rastlanmaz. ikinci tür değişimde, malın değişiminde para kullanı- lır ve bu değişim türü maldan geçen para olarak tanımlanmaktadır. Özel meta üretim sistemi olan kapitalizmin ayırıcı özelliği maldan geçen para değişimidir ve amaç değişim süreci sonucunda başlangıçta sahip olunandan daha fazlasına sahip olmaktır (Aron, 2006, s.150).

Özel meta üretim sistemi olarak kapitalizm, sadece her şeyin alınıp satılmasıyla belirlenmez. Üretim araçlarının kapitalist özel mülki- yeti ve işgücünün metalaşması, özel meta üretim sisteminin temel koşullarını oluş- turmaktadır.

işgücünün metalaşması

Marx, işgücü ya da iş yeteneğini bir insanın bedeninde, canlı kişiliğinde var olan ve üretim sürecinde harekete geçirdiği fiziksel ve ruhsal yeteneklerin tümü olarak ifade etmektedir. Kapitalist meta üretiminde, basit meta üretiminden farklı olarak; işgücünün kendisi de metaya dönüşür.

İşgücünün metalaşması, bir meta gibi onun da alınıp satılır hale gelmesidir. Basit meta üretiminde üretici hem kendi işgücünü kullanmakta, hem de üretim araçlarının sahibi durumundadır. Bundan dolayı da ürettiği ürün kendisine aittir. Kapitalist meta üretiminde ise, işçi mülksüzleştiği için üretim araçlarının sahipliğinden yoksundur ve kendi işgücünden başka satacak hiçbir şeyi yoktur.

Bundan dolayı da işçinin ürettiği ürüne üretim araçlarına sahip kapitalist el koymaktadır. Diğer bir deyişle, kapitalist meta üretim sisteminin temel koşullarından biri üretim araçlarının özel  mülkiyetinin  kapitalistlerin  elinde ol- ması, diğeri ise, yaşamını sürdürmesi için işgücünü satmaktan başka çaresi olma- yan özgür ücretli işçilerin olmasıdır. Sonuç olarak, Marx’a göre kapitalist meta üre- tim sisteminde paranın sermayeye dönüşmesinin önkoşullardan biri işgücünün metalaşmasıdır.

Çünkü metalaşan işgücü kapitalist meta üretim sisteminde değeri yaratmakta ve/veya değerin (karın) kaynağını oluşturmaktadır (Schellenberg, 1999, s.64-65). Marx artı-değer (kar) olarak nitelediği katma değerin kapitalist üretim sü- recinde maddi malları üreten işgücü üzerinden yaratıldığını savunmaktadır.

Sözlükte "meta" ne demek?

1. Mal, ticaret malı.
2. Elde bulunan varlık, sermaye.

Meta kelimesinin ingilizcesi

pref. prefix meaning that a word refers to itself, self-explanatory (gives a more fundamental analysis or explanation of itself - from Greek)
n. destination, aim, goal, limit
n. half, middle
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç