Memeliler

Omurgalı hayvanların en önemli sınıfıdır. Hayvanlar aleminin en gelişmiş yaratıkları bu sınıfa girer. İnsan «memeliler» sınıfındadır. Memeliler yaşayışları ve vücut yapılarına göre birçok kısma ayrılır. Memeliler sınıfının en büyük özelliği adından da anlaşılacağı gibi yavrularını beslemeye yarayacak süt salgısının yapıldığı «meme» ye sahip olmaları ve yavrularını diğer hayvanların aksine doğurmak suretiyle dünyaya getirmeleridir. Bütün memeliler akciğerleriyle solunum yapar. Başları diğer hayvanlara nazaran vücutlarına göre iridir. Ağızlarında dişleri vardır, beyinleri de diğer hayvanlarınkine göre daha çok gelişmiştir.

Son derece geniş bir sınıf olan memeliler, yaşama bakımından büyük ayrılıklar gösterir. Yalnız en sıcak bölgelerde yaşayan memeliler olduğu gibi, kutuplarda yaşayan memeliler de vardır. Bazı memeliler sırf ot yiyerek beslenirler (at, deve, koyun gibi). Bazı memeliler ise aksine yalnız et yer (kedi, kurt, aslan, köpek gibi). Hem et, hem ot yiyenler de vardır (maymun, insan gibi). Öte yandan balinalar ve yunuslar gibi sırf suda yaşayan, tamamen balığa benzer memeliler olduğu gibi, havada uçan (yarasa) memeliler de vardır. Memeliler arasında gündüzleri avlanıp geceleri dinlenenler olduğu gibi, sırf geceleri avlanıp gündüzleri saklananlar da vardır. Hayvanlar aleminin en büyük yaratığı balina, memelilerdendir.

Memelilerin organları çeşitli işleri görecek şekilde gelişmiştir. Bütün memelilerde iki ön, iki de arka ayak bulunur. Ön ayaklar insan ve maymunlarda kol şeklinde gelişmiştir. Yüzen memelilerde ön ve arka ayaklar yüzgeç halini almıştır. Uçan memelilerde ise ön ayaklar, yani kollar İle vücutlarının yanı deri ile birleşmiştir. Böylece hayvan kollarını açtığı zaman deriden bir kanat meydana gelmiş olur. Ağaçlar arasında yaşayan memelilerin tırnakları tutunmaya elverişli şekilde gelişmiştir. Tamamen yer altında yaşayan köstebek gibi memeli hayvanlar olduğu gibi, daha çok yer altındaki kovuklarda yaşayan memeliler de vardır.

memeliler

Hayvanlar aleminde memelilerden sonra en gelişmiş hayvanlar kuşlardır. Ornitorenk ve Ekidne gibi hayvanlar memelilerle kuşlar arasındaki geçişe tipik örnektir. Bunlar bazı bakımlardan memeli özellikleri gösterirler. Memeliler birçok bakımlardan insanlara en faydalı hayvanların başında gelir. Kimi taşıma işinde, kimi kasaplık olarak kullanılmak üzere yetiştirildiği gibi, birçoklarının kürkünden ve yününden köpek ve maymun gibi memelilerin de zekasından faydalanılır.

Memelilerin et ve otla beslenen birçok türü vardır. Koyun, lama, deve gibi geviş getirenler bulunduğu gibi kanguru da yavrusunu kesesinde taşır. Karada, suda ve havada yaşayan arı büyüklüğündeki mini bir yarasadan 150 ton ağırlığında, 45 m boyunda olan balinaya kadar değişik büyüklükte çeşitleri vardır. Ekstremiteleri (kol ve bacakları) yaşama ortamlarına uygun yaratılıştadır. Yarasada ön ayaklar kanat; balina ve yunuslarda yüzgeç halinde; karada yaşayanlarda ise kazmaya, tırmanmaya, koşmaya, parçalamaya uygun biçimdedir. Vücutları kıllarla örtülüdür. Suda yaşayanlarında kıllar çoğunlukla kaybolmuştur.

Bütün memelilerin yürekleri dört gözlüdür. Akciğer solunumu yaparlar. Göğüs ve karın boşlukları diyafram denen bir zarla ikiye ayrılır. Kaslar ve diyafram yardımıyla ciğerlere hava emilir ve atılır. Bu nefes alış verişleri, kısmen irade dışı olan kas hareketleriyle sağlanır. Ciğerlere hava alındığında göğüs kafesi genişler, verildiğinde ise küçülür. Balinalarda ciğerlere alınan havanın, okyanus derinliklerinde suya kaçmasını önleyen mükemmel bir kas-vana sistemi vardır.

Gaz alış-verişi, solunum organlarıyla kan arasında osmoz kuralına göre olur. alyuvar kan hücreleri sahip oldukları hemoglobin maddeleriyle oksijen ve karbondioksit taşırlar ve kana kırmızı rengini verirler. Oksijen taşıyan kan temiz, karbondioksit taşıyan kirli kan adını alır. Büyük ve küçük dolaşım birbirinden net ayrılmış olup, yüreğin sol kısmında temiz, sağ kısmında kirli kan bulunur. Memelilerde duyu organları gelişmiştir. Kulakları diğer hayvanlardan farklı olarak çekiç, örs ve özengi kemik sistemine sahiptir. İç kulak salyangozu, türden türe hassas özellik gösterir.

Yarasalarda kulak o kadar hassastır ki 200.000 frekanslı sesleri rahatlıkla duyar. Ağızları açık uçarlar ve kanat çırparken insan kulağının duyamayacağı derecede yüksek frekanslı sesler çıkarırlar. Bu ultrasonik titreşimler bir cisme çarpınca hemen yarasaya yansıtılır. Yarasa buna göre cisimlerin şekil ve uzaklıklarını hareketli veya sabit olduklarını tespit eder. İşitme organının bu özelliği sebebiyle yönünü rahatça bulur.

Memelilerin iskeletleri tamamen kemikleşmiştir. Omur sayısı memeli cinsine göre değişir. Kafatası, beyni korumaya yarar. Çene kemikleri dişleri tutar. Memelilerde diş sayısı nadiren 44’ü geçer. Bir istisna olarak bazı yunus balıklarında diş sayısı 246’yı bulur. Memelilere binlerce metre su altında ve binlerce metre yukarlarda, dağ tepelerinde ve çöllerde, ormanlarda, kutuplarda rastlamak mümkündür. Çoğu kısa mesafelerde de olsa yüzebilirler. Balina, tamamen suya bağlı olarak yaşar. Uçabilen memeli hayvan yarasadır. Maymunlar ağaçlarda ayak ve kuyruklarını kullanarak, dallar arasında akrobatik hareketlerle hızla yer değiştirebilirler.

Sincap ve kunduzlar gibi kışlık yiyecek depo edenleri de vardır. Kış uykusuna yatanlarına da rastlanır. Memeliler, sıcakkanlı olduklarından iklim ve çevre şartları ne olursa olsun vücut sıcaklıklarını sabit tutan kontrol mekanizmasına sahiptirler. Vücutlarındaki yağ tabakası ve kıllarla vücut ısısını muhafaza ederler. Derileri bezce zengindir. Balina ve deniz ineği hariç bütün memelilerde ter bezleri bulunur. Sıcak havalarda ter bezleriyle serinlerler. Birbirleriyle ses, koku ve hareketleriyle anlaşırlar. Çıkardıkları seslerle veya ayaklarını toprağa vurmakla, kulaklarını diklemekle, kuyruklarını sallamakla işaretleşirler. Genellikle ömürleri kısadır.

Yarasalar 17, şempanzeler 40, ayılar 34, aslanlar 30, bizonlar 22, atlar 40-60, dağ keçileri 25, filler 150- 200, geyikler 40-50, kediler 22, köpekler 15, koyunlar 12-15, kokarcalar 6-8, eşekler 60-106, katırlar 45, kurtlar 20 yıl kadar yaşarlar. Bugün insanoğlunun kontrolsüz bir şekilde tabiatın dengesini bozmasıyla hayatları tehlikeye düşmüştür. Çoğalmaları: Memeli hayvanların hemen hepsinde, yavru, doğduktan sonra bir müddet annesine bağımlı olarak yaşar. Gözler umumiyetle kapalı ve yardıma muhtaç olarak doğar. Memelilerde doğum yapma yaşı, hamilelik süresi, doğum yapma periyodu değişiktir.

Mesela, fare doğduktan 21 gün sonra doğum yapabilecek olgunluğa erişir ve 15 gün hamilelikten sonra doğum yapabilir. Fareler senede 17 defa doğurabilir. Her doğumda ortalama yedi yavru meydana getirebilir. Balina üç senede, fil ise 30 senede doğum yapabilecek olgunluğa erişir. Filde hamilelik süresi 641 gündür. Bu süreler yarasalarda 50, şempanzelerde 216-261, kutup ayılarında 210-250, aslanda 105-113, geyiklerde 210 ve zebrada 365 gündür.

Sözlükte "memeliler" ne demek?

1. Doğurarak üreyen, memeleri olan, sıcakkanlı, iki akciğerli, yüreğinde dört boşluğu olan, vücutları genellikle tüylerle örtülü omurgalı hayvanlar sınıfı.

Memeliler kelimesinin ingilizcesi

[memeli] n. mammal

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç