Lokavt nedir?

İş yerinde faaliyetin tamamen durmasına sebep olacak tarzda, işveren ve işveren vekili tarafından, kendi teşebbüsü ile veya bir işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak, işçilerin topluca işten uzaklaştırılması. Kelime olarak, İngilizcede lock-out "birinin yüzüne kapıyı kapama"dır.

Toplu iş sözleşmesinin işçi sendikası ile işveren veya işveren sendikası arasında yapılması sırasında, ihtilaf veya uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikasının da kanuna uygun grev kararı alması halinde, kanun hükümlerine uygun olarak yapılan lokavta "kanuni lokavt;" kanuni lokavt için aranan şartlar gerçekleşmeden yapılan lokavta ise "kanun dışı lokavt" denir. Halen yürürlükte olan kanunlara göre, siyasi maksatlı lokavt, genel lokavt, dayanışma lokavtı kanun dışı sayılmıştır.

Devletin ülkesi ve miletiyle bölünmez bütünlüğüne, milli egemenliğe, cumhuriyete, milli güvenliğe ters maksatlı lokavt yapılması, kanunlarla kesin olarak yasaklanmıştır. 1936’da çıkartılan 3008 sayılı iş kanununda, grevde olduğu gibi lokavt yapılmasının yasak olduğundan bahsedilmiştir. 1961 Anayasası ile grev hakkından bahsedilerek lokavta başvurulmasının ayrıca kanunla düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir. Anayasaya bağlı olarak 1963 senesinde çıkartılan 275 sayılı, Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nda grev ve lokavtın yapılma şartı ve esasları düzenlenmiştir. Bu düzenlenmeden sonra ülkemizde, 1980 senesine kadar sayısız ideolojik maksatlı yıkıcı grevler yapılmasına karşılık lokavta da başvurulmuştur; değeri milyarları bulan iş gücü ve milli servet kaybına sebep olunmuştur.

1982 Anayasası’nda grev hakkı ile lokavta başvurma usul ve şartları yeniden düzenlenmiştir. Yine 1982 Anayasası’nın 54’üncü maddesinde, "Grev hakkı ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrib edecek şekilde kullanılamaz." hükmüne yer verilerek, grevde olduğu gibi, lokavta başvurulmasında da ülke zararına olan durumlarda bir sınırlama getirilmiştir. 1982 Anayasası’na bağlı olarak 7.5.1983 tarihinde 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu yürürlüğe konmuştur. Bu kanuna göre, (can ve mal kurtarma), (cenaze ve tekfin), (su, elektrik, havagazı, kömür, tabii gaz ve petrol sondajı, üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı) işleri ile (banka ve noterlik hizmetleri), (demiryolu, itfaiye, temizlik ve şehir içi deniz hatlarında) grev yapılamayacağı gibi lokavta da başvurulması yasaklanmıştır. Eğitim ve öğretim kurumları, çocuk bakım yerleri, huzurevleri, Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen iş yerleri ile hastane, klinik ve sağlık müesseseleri gibi yerlerde de lokavta başvurulması yasaklanmıştır. Ayrıca genel sağlığı veya milli güvenliği bozucu özellikte lokavtlar Bakanlar Kurulu tarafından 60 gün süreyle ertelenebilir. Bu karara karşı Danıştay’da iptal davası ve yürütmeyi durdurma davası istenebilir.

Yukarıda sayılan yasak işlerle, işyerlerinde yürütülen toplu iş sözleşmelerinde, uyuşmazlık çıkması halinde nihai çözüm mercii olarak Yüksek Hakem Kurulu, teşekkül ettirilerek bu kurulun yaptığı sözleşme, iş yeri toplu iş sözleşmesi olarak kabul edilmiştir. Ayrıca taraflar arasında ihtilaf çıkması halinde, grev ve lokavta başvurmadan sözleşmenin yapılması için Yüksek Hakem Kurulu’na başvurabilecekleri hükmü de getirilmiştir. Bu yola başvurulması halinde grev ve lokavt yapılması yasaklanmıştır.

Sözlükte "lokavt" ne demek?

1. İşverenin, işçileri topluca işten uzaklaştırma ya da işten çıkarma kararı.

Lokavt kelimesinin ingilizcesi

n. lockout, shutout
Köken: İngilizce

Lokavt ne demek? (Ekonomi)

(Lockout) Bir işyerinde faaliyeti tamamen durduracak biçimde işverenin, kendi girişimi ile veya başka işveren kuruluşunun verdiği karara uyarak, işçileri topluca işten uzaklaştırmasına lokavt denir. Grev ve Lokavt Kanunu’na göre (GLK, m. 26), Toplu İş Sözleşmesi uyuşmazlığına taraf olan işveren sendikası veya sendika üyesi olmayan işveren, işçi sendikasının Grev kararının kendisine tebliği üzerine lokavt kararı alabilir. Lokavt uygulaması ile işveren, işçilerin aşırı isteklerini önlemek veya kendi isteklerini onlara kabul ettirmek gibi amaçlar güder. Grev ve Lokavt ancak yasanın öngördüğü sınırlamalar içinde başvurulabilecek yollardır. Bazı işlerde ve bazı işyerlerinde grev ve lokavt yapılamaz. Ayrıca Bakanlar Kurulu grev ve lokavtı belirli süreyle (60 gün) erteleyebilir. Grevin bir hak olduğu konusunda görüş birliği vardır. Ancak lokavtın bir hak olduğu konusu tartışmalıdır.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç