Kuru buz nedir?

Kuru buz karbondioksitin katı haline verilen addır. Bildiğiniz gibi CO2 dünya atmosferinde bulunan insanların nefes alırken, bitkilerin ise fotosentez yaparken kullandıkları gazdır.

Bu kimyasal bileşik, kokusuz tatsız ve renksizdir. Havanın yoğunluğundan 1,5 kat daha yoğundur. Yüksek basınç altında ve düşük sıcaklıkta opak beyaz katı bir hal alır. Bu haline kuru buz denir. Kuru buzun kendisinin bir zararı bulunmamaktadır ancak yüzeyi çok soğuk olduğu için eldivensiz dokunmamak gerekir.

Sadece kuru buz kullanacağımız zaman, bulunulan ortam çok iyi derecede havalandırılmış olmalıdır. Çünkü havadaki CO2 yoğunluğu çok önemlidir. %5 i geçerse yoğunluk, karbondioksit zehirli bir hale geçebilir. Bu gazdan katıya geçiş hali ve katıdan gaza geçiş hali bize bir çok avantaj sağlamaktadır. Bu mükemmel bir özelliktir.

Erimesi ile birlikte kaplayacağı bir hacim olmayacağından nakliye konteynırlarından rahatlıkla kullanılabilir. Ayrıca kauçuk sektöründe, bitkilerin taze tutulmasında, ve özellikle de son dönemde bazı yüzeylerin temizlenmesinde kullanılmaktadır. Temizlenecek yüzeye hızlı bir şekilde atılır ve tanecikler yüzeyden kontaminantları söker. Geride ise hiç bir şekilde zehirli gaz kalmaz.

kuru buz

Kuru buz süblimleşme özelliğinden dolayı solunması tehlikeli olabilen bir maddedir. Yani dondurulmuş karbondioksit sıvı hale geçmeden direkt gaz haline geçer. Bu sebepten ötürü kuru buz bulundurulan ortam çok iyi havalandırılmalıdır. Çünkü karbon dioksit havadan ağır bir gazdır ve tabanda çöker.

Özellikle küçük oda veya araba gibi dar hacimli mekanlar da daha tehlikeli olur. Normal havanın %78'i azot, %21'i oksijen %0.03 kadarı da karbon dioksittir. Bu oran %5'ler civarında yaklaşırlarsa toksit hale gelir. Karbon monoksitte toksit’e sınırı daha da düşüktür.

Kuru buzun bir diğer tehlikeli yanı da onunla temas ettiğinizde ortaya çıkmaktadır. Aşırı soğuk bir madde olan kuru buz, elinize aldığınızda hücrelerdeki duyuyu anında dondurarak yanma olayına sebep olur. Tıpkı ateşle yakılmış gibi bir his ve acı oluşur. Bunun önüne geçmek için kuru buzla çalışırken kalın eldiven giyilmesi tavsiye edilmektedir. Aynı sebepten dolayı yenmez, yutulmaz.

Hammadde

Kuru buzun imalatında kullanılan tek hammadde karbondioksittir. Bu hammadde bir çok maddenin üretimi yada arıtılması esnasında ortaya çıkar. Bu işlemlerle elde edilen CO2 emilerek kuru buz olarak üretileceği için gıda sınıfına uygun bir hale getirilmek için işlemlere tabi tutulur ve temizlenir.

Üretim

CO2 sıkıştırma ve soğutma ile sıvılaştırılır, Sıvılaşması için yaklaşık 395 kg/cm3 basınç gerekmektedir. Bu koşullarda elde edilen sıvı CO2 büyük tanklar içerisine pompalanır. Sıvı CO2 nin nakliyesi kolaydır, tonlarcası nakliye edilebilir, ancak kuru buz üreticileri her sektörde olduğu gibi dünyada da hammaddeye yakın yerde fabrikalarını kurmuşlardır.

Fabrikaya borularla alınan sıvı CO2 tanklara gelir ve buradan kuru buz presine geçer, atmosferik basınçtan yüksek basınca geçildiğinde sıvının sıcaklığının -78,3 olan donma derecesine ulaşmasını sağlar. Bir püskürtmr başlığı sıvıyı 5 m yükseklikteki kuru buz presinin içine koyar, Sıvı buz presine çarpar çarpmaz katılaşır ve adeta kar görüntüsüne benzer.

Kuru buz (Süblimasyon İşlemi)

Karbondioksitin katı halidir. Katı halden faz atlayarak direk olarak gaz haline geçer. Bu yüzden eridiğinde hiç bir tortu geride kalmaz. Çeşitli kaynaklardan elde edilen karbondioksit gazı, saflaştırma işlemlerinden geçirildikten sonra -20°C'ye soğutularak 20 Bar basınç altında sıvı hale getirilir.

Sıvı halde 20 Bar basınç altında bulunan karbon dioksit atmosferik basınç altındaki bir kabın içine püskürtülerek genleştirilmesi ile kendi kendini dondurarak katı hale geçen buz ve kar halinde bir üründür. Özel preslerde sıkıştırılarak, blok, palet veya nugat formuna getirilen CO² karı hiç bir katı ve sıvı atık bırakmada doğrudan gaz fazına geçer süblime olur. Süblimasyon işlemi, çok düşük sıcaklıklarda (-79°C) yüksek soğutma kapasitesi (152 Kcal/Kg) sağlar.

Kuru buzun kullanım alanları

Gıda sanayi: Hamur soğutma, et soğutma gibi doğruan mamül soğutmalarında.

Metal sanayinde materyal deneylerinde: Soğukbüzülme ne Sertleştirme.

Plastik sanayii: Plastikkalıpların çapak alımında.

Şarap mahsenciliği: Kremtartar ayrıştırmada.

Temizleme metoduları: Kurubuz püskürtme ile temizleme.

Eğlence sektörü: Müzikallerde ve Eğlence merkezlerinde Sislendirme.

Kimya ve laboraturlar: Soğuk öğütmelerde, Kristalleştirme işlemleri ve Kimyasal reaksiyonlarda ısı iletiminde Soğuk banyo işlemleri için.

İlaç: Düşük nakliye ısılarının muhafazasında, örneğin: Değerli serumların ve Kanplazmalarının Hastaneler için ulatırılmasında.

Sogutulmuş ve dondurulmuş mamüllerin nakliye esnasındaki soğutma, uçakların, hastanelerin catering yemek hizmetlerinde.

Sadece Soğuk tutmayamı yarar yoksa ısı düşürmeyedemi?

Bir soğutma agregasının kullanılmasının mümkün olmadığı durumlarda ısı düşürmeyede yarayabilir. Örneğin böyle bir uyguluma şarap mayalamalarda pek faydalı olamayacaktır. Kurubuzla ayrıca bağlardaki üzümler soğutularak, doğal ekşimeyi önlemek için. Gastronomidede buna benzer uygulamalar vardır.

Bir müşterinin şarabın sıcak olmasıyla ilgili şikayet etmesi halinde , şişe saniyeler içinde kurubuzbanyosuna koyularak, ısısı bir kaç derece düşürülebilir. Oda sıcaklığındaki bir bira iki dakikada soğutulabilir. Fırınlarda çok defasında bir Hamurun soğutulması gerekebilir, ancak temas halinde soğutma için hamur çok katıtır. Kurubuz hızlı ve basit olarak etki eder. Hamurun içine katılmasıyla beraber hemen buharlaşır.

Dikkat edilmesi gerekenler

*  Renksiz,Kokusuz ve içinde nem (su) ihtiva etmez.
*  Likit CO2 gazının 15 Bar basınç ve –79 0C de preslenmesi sonucunda ortaya çıkar.
*  Orijinal Üretim ebadı 25 cm x 25cm ebadında Küp şeklindedir.
*  Özel Krom buz kesme makinaları ile istenen ebatta şekillendirilir.
*  Kurubuz konteynırları veya strafor içerisinde taşınır ve saklanır.
*  Oda sıcaklığında buharlaşmadan 2 gün Özel Kurubuz Konteynırı veya Kurubuz straforu içerisinde 3 gün durabilir.
*  Boğucu özelliğinden dolayı bulunduğu ortamdaki bakteri böcek ve haşereleri yok eder. Hijyenik bir ortam sağlar.
*  Havadan 1,50 kat ağır olduğu için kapalı yerlerde fazlaca teneffüs edilmesi sakıncalıdır.
*  Kesinlikle eldiven veya özel taşıma kelepçesi ile taşınmalıdır.
*  Cilde, göze teması veya yutulması kesinlikle insan sağlığına zararlıdır.
*  Tamamen hava geçirmez bir kapta veya kutuda kuru buz saklamayın. Basınç oluşur saklama kabını patlatabilir.
*  Kuru buz 10 dakikadan fazla bir kapalı alan da tutulmamalı ve havanlandırma saglanmalıdır.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç