Kekik nedir?

Ballıbabagiller familyasından güzel kokulu bir bitkidir. 15-20 sm. boyundaki bitkinin yaprakları küçük ve karşılıklı, çiçekleri beyazdır. Et yemeklerine lezzet vermede kullanılır. Yol kenarlarında kurak bölgelerde, bilhassa dağlık yerlerde çok rastlanır. Tabanda odunlaşmış bir gövdesi, ince dört köşeli ve kırmızımsı renkli dalları vardır. Yaprakları 1 cm kadar uzunlukta, oval, sapsız veya kısa saplıdır. Yapraklarda, uçucu yağ depo eden salgı tüyleri bulunur. Çiçekler küçük, iki veya çok çiçekli pembemsi, mor-beyaz veya kırmızı renklerde, dalların uçlarında küresel durumlar teşkil ederler. Çanak ve taç yaprakları tüpsü ve lopludur.

Anadolu’da oldukça yayılmış olup, birçok varyeteleri de vardır. Memleketimizde 37 kekik türü bulunmaktadır. Halk arasında kekiğe benzeyen mercan köşk veya merzengüş (origanum) türleri; İstanbul kekiği, İzmir kekiği gibi adlarla kekik yerine kullanılmaktadır. Kekiğin sarımsı renkte bir uçucu yağı vardır. Bu yağda önemli olan ve kokusunu veren thymol bulunur. Kekik, çay halinde mide ağrılarına karşı, dolaşım uyarıcısı, baharat olarak ve idrar söktürücü olarak kullanılır. Thymol az dozlarda midevi, balgam söktürücü, sinir kuvvetlendirici ve boğaz ağrılarına karşı kullanılır. Yüksek dozlarda ise antiseptik ve kurt düşürücü olarak verilir.

Faydaları saymakla bitmeyen, fakat tat ve aroma keskinliğinden dolayı biraz üvey evlat gibi kalmış olan kekik, sağlık açısından son derece önemli etkilere sahiptir. Ballıbabagiller familyasına mensup, 4-5 cm yüksekliğe sahip ve birçok yararı olan kekik, geçmişten günümüze önemi korumuş ve bu günlere taşınmış bir bitkidir. Çorak topraklarda yetişen ve dolayısıyla güneşli bölgeleri seven kekik, bitkisel tedavilerde de oldukça sık kullanılmaktadır. En verimli kekik toplama dönemi, haziran ayından ekim ayına kadar olan süreçtir. Genellikle güneşte kurutularak kullanılmaktadır.

kekik

Kekiğin kimyasal olarak içeriklerinde bazı maddeler bulunmaktadır. Bunlar; kekiğin kendine has kokusunu da veren thymol ve karvakrol, ayrıca simol, linalol ve borneol maddelerini içeren % 1 oranında uçucu yağ; acı esanslar, tanen, flavonit ve tripenoit bulunur. Kekik üretimi konusunda, Türkiye oldukça önemli bir konuma sahiptir. Dünya kekik ticaretinin %70?ini elinde tutmaktadır. Dünya ortalamalarında önde gelen ülkelerden olan Türkiye, ihracatta %19 ile 2. Sırada yer almaktadır. ABD, Almanya, Yunanistan, Fransa, İngiltere, Kanada ve İtalya başta olmak üzere 30 kadar ülkeye ihracat yapılmakta ve piyasaya sürülmektedir.

Kekik denildiğinde, aslında çok çeşitli türleri olduğu bilinmektedir. Thymus, Origanum, Satureja, Thymbra, Coridothymus cinslerinin genel adı olarak ifade edilmektedir. Türkiye?nin ihraç ettiği kekiğin %85 – 90?’ını Origanum türleri olan origanum onites (origanum smyrnaeum – İzmir bilya kekiği), origanum vulgare (çorba kekiği) ve origanum syriacum (Tarsus kekiği) almaktadır. Bunlardan da, Türkiye’den ihraç edilen kekik türleri içerisinde en büyük paya sahip olan kekik türü, İzmir kekiği'dir.

Tarihte, Mısırlılar?ın da çokça kullandığı bir bitkidir. Mısır denildiğinde ilk akla gelen mumyalama işlemlerinde kullandıkları bilinmektedir. Hippokrates sağlık açısından oldukça çeşitli konularda kekiği hayatında barındırmıştır. Örneğin astım, nefes darlığı, zehirlenmelerde kullanmış, ayrıca düşük yapan, ölü doğum yapan kadınlar için de tedavilerinde kullanmıştır. Boğaz ağrılarında hardalla karıştırılarak boğazın dış tarafından sürülerek tedavi edilebileceğini, kan pıhtısını önleyici olarak ise balla karıştırılarak yapılmasının üzerinde durmuştur. 5000 yıl öncesinde Sümerler de tedavi amacıyla kekiği kullanmış, Hitit Uygarlığı?nın başkenti olarak bilinen Boğazköy metinlerinde ??Hasü? olarak tanımlanmıştır.

Bunca özelliği belirtilen kekik, vücuda sağladığı yararlarla, mutfaklarımızın vazgeçilmezi olmayı hak etmektedir. Kekiği, baharat olarak kullanmanın yanı sıra, kekik çayı olarak, özel üretim teknikleriyle birlikte kekik suyu olarak, ayrıca içerisinde bulunan aromatik ve uçucu bileşen yağların damıtılmasıyla elde edilen kekik yağı olarak, çeşitli kullanım alanına sahiptir.

Sözlükte "kekik" ne demek?

1. Ballıbabagillerden, karşılıklı küçük yapraklı, beyaz, pembe, kırmızı başak biçiminde çiçekleri olan ve çiçeği bahar gibi kullanılan, odunsu saplı, kokulu bir bitki (thymus vulgaris).

Cümle içinde kullanımı

Bütün Çamlıca'yı bir kekik kokusu içinde duyardık.
- A. Ş. Hisar

Kekik kelimesinin ingilizcesi

n. thyme

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç