Kanyon nedir?

Sarp, kayalık kenarları arasına sıkışmış vadi. Bir akarsuyun yeri oyması neticesinde meydana gelen dar ve dolambaçlı boğaza da kanyon adı verilir.

Yeryüzündeki bu çeşit yerlere dendiği gibi, deniz diplerindeki keskin yamaçlı vadilere de bu ad verilir. Kanyonlar genellikle suyu bol ve kuvvetli akarsular tarafından meydana getirilir. bazen da içinde yeraltı ırmağının geçtiği mağaraların çökmesi ile teşekkül ederler.

Yurdumuzda Karadeniz bölgesi dağları ile Batı ve Orta Toroslarda kanyonlar çok bulunur. Kuzey Amerika’daki Colorado kanyonları dünyaca meşhurdur. Bir çok kanyonu uzun süreli erozyonların yaylalar üzerinde oluşturduğu bilinmektedir. Kanyon yapılarının iki yanlarındaki duvarlar, erozyon ve aşınmaya dayanıklı sert kayalardan oluşur. Bunlar granit ya da kumtaşı gibi oluşumlardır.

kanyon

Kanyon oluşumunda hızlandırıcı etkisi olan hava akımları kuru alanlarda sulak bölgelere nazaran daha etkili olduklarından, kanyonlara bu tür bölgelerde daha sık rastlanır. Sualtı Kanyonları adından da anlaşılacağı üzere, deniz taban seviyesinde oluşan kanyon yapılarıdır. Karasal olanlarla hemen hemen aynı özelliklere sahip olan ve genellikle nehir ağızlarında vücut bulan bu yapıların oluşumlarında, sualtı akıntıları temel etkendir.

Türkçe'ye Frenk dillerden gelen Kanyon adı, kaynağı İspanyolca asıllı olan cañón sözüdür.  Bu doğal oluşumun en bilinen örneği Arizona'da bulunan Büyük Kanyon'dur. Amerika Birleşik Devletleri'nin güney-doğu'sunda yer alan bu kanyon arkeolojik önem taşır; bunun nedeni Amerika kıtasının ilk sahipleri olarak da bilinen Kadim Pueblo Halkının bu çevrede geniş yerleşimler kurmuş olmasıdır.

Geniş bir kanyonun içinden akan bir nehir, duvarları jeolojik bir merdiveni andıran kanyonlar oluştururabilir. Bunlar siperli nehir ((entrenched river)) olarak anılırlar zira bu tip nehirlerin akış yollarını değiştirmeleri epey zordur. Colorado River ve Snake River (ABD kuzey-doğu) bu yapılara örnek teşkil edebilecek iki nehirdir.

Sözlükte "kanyon" ne demek?

1. Bir akarsuyun kalkerli bir alanda oyarak oluşturduğu derin, dar boğaz.

Kanyon kelimesinin ingilizcesi

[Chris Kanyon] n. canyon, chasm
Köken: İngilizce

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç