İsis

Eski Mısırlılar'ın en büyük tanrıçasıdır. Tabiat ve üreme tanrısıyken, sonradan bütün tanrıçalar İsis'e benzetildi, hatta tanrılar tanrıçası sayıldı. Mısır mitolojisine göre Osiris'in hem kardeşi, hem de eşiydi. Resimlerde, heykellerde güzel bir kadın olarak canlandırıldı. Daha sonra eski Yunanlılar ve Romalılar da İsis'i mitolojilerine almışlardır.

İsis, Osiris'in (aynı zamanda kocasıdır), Nephthys ve Set'in kardeşidir, Nut ve Geb'in kızları ve çocuk Horus'un annesidir. Bazı kaynaklara göre Anubis de İsis ile Osiris'in oğludur. Bir çift boyuzun arasında güneş diski bulunan akbababa şeklinde bir şapka giymiş kadın olarak gösterilir. Çok seyrek olarak, bir çift koç boynuzu yada Ma'at tüyü ile beraber Güney ve Kuzey çift tacını giyer. İsis bir tanrıça olarak değil ama kadın olarak ise sıradan saç biçimiyle gösterilir, ancak her zaman alnında bir yılan figürü bulunurdu. Osiris'in karısı olarak ise, İsis, yeryüzü krallığı boyunca kocasına yardımcı olmuştur.

Piramit yazıtlarında, İsis'in kocasını ölümünü önceden gördüğünü göstermektedir. Onun ölümünün arkasından, İsis, kocasının yeraltı dünyasında huzur içinde yatması ve uygun şekilde gömülmesi için gövdesini yorulmaksızın aramıştır. Büyüleri sayesinde, Osiris'i hayata geri döndürmüş, kendini ondan erkek çocukları Horus'a hamile bıraktırmıştır. İsis, tanrılar ile insanoğlu arasında hayati bir bağlantıdır. Firavun yaşayan Horus olarak onun oğlu olarak kabul edilirdi. Piramit yazıtlarında, İsis'in kutsal memelerinden emzirilen olarak gösterilmiştir. İsis'i genç Horus'u kucağında gösteren çok sayıda heykel ve resim vardır.

Sıklıkla, ana kraliçenin resmi ve o anki firavun aynı yerde resmedilmiştir. İsis, Horus'u çocukluğu boyunca onu öldürmek isteyen amcası Seth'ten korumuştur. Onun bir gün büyüyüp babasının intikamı alması onun hayatındaki boşluğu doldurmuştur. Ölüler kitabında, hayat verici ve ölümün gıdası olarak gösterilmiştir. Ölümün yargıçlarından biri olarakta düşünülebilir. Ona atfedilen bir başka rol ise Horus'un dört oğlundan biri olan İmsety'nin koruyuculuğudur. İsis, büyük bir büyücü ve büyü yeteneklerinin kullanması ile meşhurdur. Örneğin, ilk kobrayı, onun zehirli ısırığını kullanarak Ra'ya gizli ismini itiraf ettirmek için yaratmıştır.

isis

Mısır tarihinin başından sonuna kadar, İsis, Mısır'ın en büyük tanrıçası olmuştur. Yararlı bir tanrıçadır ve sevgisi tüm yaşayan canlıları kapsayan bir annedir. Ona tapınma Mısır'ın sınırlarının çok ötesinde İngiltere'ye bile yayılmıştır. Klasik yazarların eserleri, O'nu Persephone, Tethys, Athene, Osisris'i ise Hades, Dionysos ve diğer yabancı tanrılar ile eşleştirmiştir. Aslında, erken Hristiyanlık, O'nun bazı özelliklerini Bakire Meryem'e atfetmiştir. Şevkatli ve koruyucu anne olarak, onun kültüne yakın olan doğu insanlarına İsis çekici gelmiştir.

İsis yaratılmanın kadın modelidir. Annelik ve bereket tanrıçasıdır. İsis tarihte ve mitolojide değişik isimler ve pozisyonlar almıştır. Bazen bir kadın tanrıça bazen ise kadın yaratıcıdır. İsminin anlamı harfi harfine Taht'ın Kraliçesi demektir. Onun tacının sembolü, öldürülen kocası Osiris'i simgeleyen boş bir taht sandalyesi şeklindedir. Tahtı kişiselleştirerek Firavun gücünün önemli bir kaynağı oldu. Firavun, İsis'in çocuğu gibi tasvir edilmiş ve sunduğu tahta oturmuştur. İsis kültü Mısır'da baştan sona popüler olmuştu. En önemli tapınakları ise Nil Deltası'ndaki Behbeit El-Hagardır ve Yukarı Mısır'daki Philae adasındaki Nectanebo I (MÖ 380-362) hanedanlığı ile başlamıştır.

Başlangıçtaki hiyerogliflerde ise isminin anlamı kadın vücudu demekti ve kraliçeler, yüceltilmiş ve gerçek anlamlarında da kullanılmıştı. Bu tanrıça için kullanılan en yaygın isim olan İsis'tir ve çeşitli bozulmalar olmuştur. Halen daha İngiliz spikerlerin' eyesis olarak telaffuz etmesi bile yanlıştır. Eski Mısır dilindeki telaffuzunu hala bilmiyoruz çünkü hiyerogliflerde sadece ünsüz harfler var ve ünlü harflerin olmaması telaffuzda çelişki yaratıyor. İsis'in sembolü Sirius cennetleridir. Köpek Yıldızı'nın kendisini yansıttığı genel bilinen bir bilgidir. Sirius büyük sevdasıdır çünkü sadece Yeni yıl başlangıcı değildir.

Nil'in su baskınını da işaret etmektedir. Mısır için yenilenen zenginlik ve ferah anlamına gelmektedir.Yeraltı dünyasının yüce hanımı, Osiris alemine giden ölülerin vücutlarını yeraltı alemine uygun şekilde değiştirmeye yardım ediyordu. Bu yüzden İsis, Osiris ile birlikte Yaşam Veren, ölülere ve yaşayanlara yemek taşıyan biri sıfatını kazandı.İsis Mısır tarihinin erken dönemlerinde bütün büyük ilkel tanrıçaların ve yerel tanıçalar Nekhebet, Uatchet, Net, Bast, Hathor vs. özelliklerini içine almış ve yaşamdan İsis'in güçlerini sınırlamak mümkün değildir; Su tanrıçası, dünya tanrıçası, mısır tanrıçası, yıldız tanrıçası, Yeraltı Kraliçesi ve bir kadın.

Bütün Mısır tanrıçalarının niteliklerinden bir veya daha fazlasını alıp birleştirmiş şekildedir.İsis'e, ilk kez Mısır'da saygı duyulmuştur. Hemen hemen bütün Mısırlılar tarafından tapılan tek tanrıçaydı. Yunan tanrıçası Demeter gibi ülkede baya yaygın ve taraftarları olan bir tanrıça olmuştu. Mısır'ın Büyük İskender tarafından fethinden sonra, Ptolemy I tarafınan başlatılan Helenizm Kültü ile İsis, Cennetin Kraliçesi olarak bilindi. Büyük İskender'in fethinden sonra İsis'e yapılan ibadetler, Greko-Romen dünyasında da hızla yayıldı.

Tacirus'un yazmalarına göre, Julius Sezar'ın suikastinden sonra, İsis onuruna tapınak yapmaya karar verdiği, Augustusun bunu duydurduğu ve Roma tanrılarını Roma'ya geri döndürmeye uğraştığı biliniyor. Eskiden Roma'da İsiac Festivali de yapılırdı.İsis, dünya tanrısı Geb ve gökyüzü tanrısı Nut'un ilk kız kardeşidir. Erkek kardeşi Osiris ile evlendi ve Horus'a hamile kaldı. Osiris, Seth tarafından öldürülünce İsis, onun dirilmesinde etkili rol oynadı. Sihirli ustalıklar kullanarak parçalanmış vücüdunu toplayıp yeniden canlandırdı.

Birçok Mısır tanrılarına ilk yerel kültler tarafında ibadet edildi ve sonraları popüler olup her yere yayılmışlardı. Mısır'daki büyük kasaba ve şehirlerde belirli bir tanrı evi olarak bilinmeye başlayan yapılar yapıldı. İsis kültünün kökeni ise belirsizdir fakat inanışa göre İsis, MÖ 3100 yılından önce Nil Deltası'nda Sebennytos'ta hanedanlık öncesi dönemin popüler tanrısı olarak kabul görmüştü. İsis hakkındaki ilk yazılı belgeler, Mısır'daki 5. Hanedanlık zamanından da eskidir. Taht ile ismi birleştirilerek, bazı erken dönem Mısır bilimcilerin ona taht-anası ünvanı verdiler.

Bu birleşme sonrası onun bilgelik yönü daha fazla desteklenmişti. Bazı Afrikalı kabileler, tahttakini kral annesi olarak bilirler, bu teori Eski Mısırlılar için daha iyi bir fikir gibi duruyordu. İsis-Osiris Miti'nin Greko-Romen Periyodu zamanında kutsal Pompei ve Delos'la beraber çok önemli bir yeri vardı. Her sene Nil Nehri'nin taştığına inanırlar çünkü bu durumu, İsis'in Osiris için gözyaşı dökmesine bağlarlardı. Osiris'in ölümü ve tekrar dirilişi her yıl ayinlerle tekrar tekrar yaşatıldı. İsise ibadet etme kültü Greko-Romen dünyasında kısa sürede yayıldı ve Hristiyanlık dönemi putperestliğin baskısına kadar da devam etti.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç