ISBN nedir?

ISBN, International Standard Book Number kelimelerinin kısaltmasıdır. Türkçe Uluslararası Standart Kitap Numarası demektir.

ISBN dünyanın neresinde yayımlanırsa yayımlansın, bibliyografik künyesi belirli tek bir materyali (kitap, e-kitap, CD, DVD, VCD, yazılım vb.) temsil eden 5 küme altında 13 rakamdan oluşan uluslararası bir numaralama sistemidir.

ISBN, hızla değişen ve gelişen dünyamızda artan bilgi üretimini izleyebilmek ve geniş çapta kullanıma sunmak için 1970’te Uluslararası Standartlar Organizasyonu (ISO) 2108 standardı olarak üye ülkelerin onayı ile yürürlüğe giren bir numaralama sistemidir.

Amaç, kitap numaralarının uluslararası bir yöntemle standardize edilerek, belirli bir yayımcının yayınladığı bir materyalin kimliğini tanımlamaktır.

ISBN’nin sağladığı yararlar nelerdir?

• Yayımcı ön sayısı verilen yayımcılara ilişkin bilgiler, altı ayda bir Uluslararası ISBN Merkezine bildirilmekte, merkez tarafından yayınlanan “Uluslararası Yayımcı Kataloğu” aracılığı ile bu sisteme kayıtlı ülkelere duyurulmaktadır.
• ISBN, monografik yayınlar için tek uluslararası künyedir; tahsis edilen bir numara, uzun bibliyografik tanımlayıcı kayıtların yerine geçmektedir. Zaman ve işgücünden tasarruf edilir, hataların tekrarı önlenir.
• ISBN derlemeler yapılmasına ve ticari kitap rehberlerinin ve Books in Print gibi bibliyografik veritabanlarının güncellenmesine olanak verir. Temin edilebilir kitaplar hakkında bilgiye kolayca ulaşılır.
• ISBN, barkod üretiminde yoğun olarak kullanılması nedeniyle, ticari dağıtım sistemlerine hız ve etkinlik kazandırarak yayımcılar ve kitap satıcıları arasında etkin ve ekonomik bir iletişim sağlayacağı gibi, materyal siparişlerine, yazışmalara ve bibliyografik tarama işlemlerine de hız kazandırmaktadır.
• Telif hakları yönetimi çoğunlukla ISBN temelinde yürütülür.
• Kütüphane içi sipariş, satın alma ve ödünç verme ile kütüphanelerarası ödünç verme işlemlerini, toplu katalogların oluşturulmasını kolaylaştırmaktadır.
• Ulusal ödünç verme işlemleri bazı ülkelerde ISBN’e dayalıdır. Bu kayıtlar, yazar ve emeği geçenlerin, kitaplarının halk kütüphanelerince kaç kez ödünç verildiklerine göre ücret alabilmelerini mümkün kılmaktadır.
• ISBN’le toplanan veriler, yayıncılıkta farklı ürün çeşitlerinin ve yayınların başarılarının takibi ile farklı konu grupları ve hatta farklı yayıncılar arasında karşılaştırmalar yapılması imkanını sağlar.

Nelere ISBN verilir?

• Basılı kitaplar ve kitapçıklar.
• Kabartma yazı ile hazırlanmış kitaplar.
• Yayıncı tarafından, düzenli olarak güncellenmesine ve takip edilmesine gerek olmadığı varsayılarak basılan yayınlar.
• Ayrı Basılar: Bir danışma kaynağının bağımsız makaleleri ya da belirli sayılar.
• Haritalar.
• Eğitim/öğretim amaçlı filmler, videolar ve slaytlar.
• Kaset, CD veya DVD’de işitsel kitaplar (konuşan kitaplar).
• İster fiziksel taşıyıcıda (makine tarafından okunan teypler, disketler, CD-ROM’lar) ister internette olsun, elektronik kitaplar.
• Basılı monografik yayınların dijital kopyaları.
• Mikrofilm yayınları.
• Eğitim veya öğretim işlevli yazılım.
• Karışık medya yayınları (temel olarak bir metin belgesine dayanması durumunda).

Nelere ISBN verilmez?

• Süreli yayınlara.
• Reklam vb amaçla kısa süreli hizmet için basılmış materyaller (Broşür, program, tanıtım katalogu v.d.).
• Basılı müzik eserleri.
• Kitap başlığı ve metin kısmı olmayan sanat baskıları ve sanat dosyaları.
• Kişisel dokümanlar (elektronik özgeçmiş ve kişi profili gibi).
• Tebrik kartları.
• Müzik eseri kayıtları.
• Eğitim ve öğretim işlevi dışında herhangi bir amaçla hazırlanmış yazılım.
• Elektronik gazete bültenleri.
• E-posta ve diğer elektronik haberleşme yöntemleri.
• Oyunlar.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç