İltihap nedir?

Vücudun mikroplara karşı koymak üzere herhangi bir yerine fazla kan hücum etmesi ve bu yüzden orada şişkinlik, kızartı, ısı ve ağrı olmasına denir. Vücudun tepkileri başarı sağlamaya başlayınca, şişkinlik içinde irin toplanır. Buna «apse» (çıban) denir. Mikroplar üstün gelirse, «kan zehirlenmesi» ortaya çıkar. İltihabın çeşidine göre tedavisi vardır.

İltihabi her rahatsızlık, it (veya itis) sonlanmasıyla ifade edilir. Mesela menenjit beyin zarlarının, larenjit gırtlağın iltihabıdır. İltihabın ana belirtileri dört tane olup "kırmızılık, sıcaklık, şişlik ve ağrı" olarak sayılır. Kırmızılık, kan damarlarının genişlemesi ve daha fazla kanla dolmasına, bağlı olarak gelişir. Sıcaklık, o bölgede kan dolaşımının artmasına bağlıdır.

Hırpalanmış hücrelerden ve kan hücrelerinden çıkan maddeler, kan damarlarının geçirgenliğini arttırarak damarlardan dokuya sıvı kaçışına sebep olurlar ve dokunun şişmesine yol açarlar. Ağrı ve hassasiyet dokularda sonlanan sinirlere iltihap sıvısının yaptığı basınca bağlıdır. İltihabi cevabın büyük bölümünü, etkilenen bölgeye beyaz kan hücrelerinin (akyuvarların) göç etmesi meydana getirir. Bu hücreler kan damarlarının duvarlarına tutunurlar ve bakterilerin tahrip edeceği dokulara geçerler.

İltihabın diğer bilinen etkileri ateşin yükselmesi, kanda beyaz kan hücrelerinin artması, lenf bezlerinde şişme ve kalp atım hızında olan artıştır. Bu değişikliklerin hepsi iltihabın bozduğu vücut dengesinin düzelmesi için ortaya çıkan koruyucu mekanizmanın cevabi sonuçlarıdır. İltihabi hastalıklara örnek olarak şu hastalıklar gösterilebilir: Kıl dibi iltihabı, kan çıbanı, şirpence, gastrit, pankreas iltihapları, safra kesesi iltihapları, karaciğer iltihapları vb.

İltihap etkenleri, üç grupta toplanır.

1. Canlı etkenler: Bakteri, virüs, mantar gibi. 
2. Kimyasal maddeler: Asit, alkali, zehir, bazı ilaçlar. 
3. Fiziksel etkenler: Elektrik akımı, sıcak, soğuk, ışınlar, travma gibi.

İltihap hücreleri ve iltihabın oluşumu

Akyuvarlar (lökositler), zarar veren etkeni ve zarar gören dokudaki kalıntıları ortadan kaldırmaya çabalar. En önemlisi nötrofil polimorflardır; canlı etkenleri ve artıkları yutarak sindirirler, eritici etkisi olan maddeler salgılarlar. Makrofajlar, canlı etkenleri, cisimleri ve doku kalıntılarım yutarak sindirirler. Lenfositler, canlı etkenlere karşı, onları ve zehirlerini etkisiz hale getirerek serum üretirler, üretimim uyarırlar.

iltihap

Plazma hücreleri ise, canlı etkenlere ve zehirlerine karşı bağışıklık sağlayan serum üretimini yaparlar, iltihapta önce hiperemi görülür, buna ödem eklenir. Hiperemi ile gelen kan ve lökosit miktarı artar, ödemle zehirli maddeler sulandırılır. Kan proteinlerini içeren plazma damar dışına süzülür, pıhtılaşır ve etkeni sünger gibi emerek çevreye yayılımı engeller. Sonra lökositler çıkar ve görevlerini yaparlar. Ağır iltihaplarda damar çeperi zarara uğradığından kanama olabilir.

Birçok mikroorganizmalar (bakteri, virüs, mantar, protozoer), mekanik ve fizik et­kenler (sıcak, soğuk, çeşitli ışınlar vb.), çeşitli antijenler ve kanser hücreleri orga­nizmada iltihap meydana getiren çeşitti nedenler olarak sayılabilir. Bu etkenlerle akut ya da kronik olarak meydana gelen iltihap reaksiyonu birkaç şekilde sonuç­lanabilir. Bazen iltihap tamamen normale döner (rezolüsyon). Organizma iltihap re­aksiyonunu en hafif şekilde atlatmıştır. İlti­hap scnucu bazen o organda bağ dokusu (fibrcsis) meydana gelebilir, iltihapta ak­yuvarların artışı yani cerahatlenme ve ap­se teşekkülü en sık görülen sonuçlanma şeklidir.

Bu durumda yaranın yani ülserin süpürasyonu söz konusudur. İltihaba uğ­rayan dokunun tamamen ölümü halinde ise kangren oluyabilir. İltihap meydana gelen dokunun çevresin­de çok kere kalın bir hücre engeli oluşur. Ancak iltihap sebebi olan mikroorganiz­malar bazen bu savunma engelini aşarak lenf damarlarına girer ve lenf damarian boyunca ilerleyerek lenf ganglionlarınır şişmesine neden olurlar. Enfeksiyonun lerr yoluyla yayılmasına ienfanjit adı verilir. Mikroorganizmalarla savaş bu lenf bezle­rinde devam eder.

Eldeki bir iltihap koltuk altı lenf bezlerinin, ayaktaki iltihap ganglionlarının şişmesine neden olabilir. En kötü durum,enfekte maddelerin ve mik­ropların kan dolaşımına karışıp bakteriYe mi ya da septisemiye yol açmasıdır. Organizmanın iltihap reaksiyonu şeklinde gösterdiği savunma olayına yardımcı ol­mak üzere lokal veya genel tedavi yör-temleri uygulanır, iltihabın geriye döndurülemediği durumlarda apsenin oluşması kaçınılmazdır. Bu durumda yapılacak yar­dım, apsenin cerrahi olarak açılıp drene edilmesi seklinde olmalıdır.

Sözlükte "iltihap" ne demek?

1. Yangı.

İltihap kelimesinin ingilizcesi

n. inflammation, discharge, fester, gathering, ichor, issue, matter, purulence, purulent matter, pus, suppuration
Köken: Arapça

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç