Hidrokarbon nedir?

Sadece karbon ve hidrojen atomları ihtiva eden organik bileşikler. Hidrokarbonlar çok çeşitlidir. Birçok üyesi endüstriyel bakımdan önemlidir. Mesela metan tabii gazların temel maddesidir. Benzin hidrokarbonlar karışımı olduğu gibi benzen, naftalin ve asetilen de birer hidrokarbondur. Hidrokarbonlar teorik bakımdan da önemlidir. Çünkü organik bileşiklerin birçok sınıfının sistematik olarak adlandırılmasında hidro karbonların adlandırılması esastır.

Hidrokarbon Tipleri

Hidrokarbonlar yapılarına bağlı olarak alifatik, aromatik ve alisiklik bileşikler olarak tasnif edilebilir. Alifatik ve alisiklik bileşikler de doymuş ve doymamış olarak sınıfandırılır. Doymuş hidrokarbon, mümkün olan en çok hidrojen ihtiva eder ve karbonlar birbirlerine bir elektron çiftinin meydana getirdiği tek elektron bağı ile bağlıdırlar. Doymamış hidrokarbonlarda ise karbonlar birbirlerine çift veya üç bağ ile bağlanmışlardır. Alifatik hidrokarbonlar, hidrojen atomlarının bağlı olduğu düz veya dallanmış karbon zincirlerinden meydana gelmiştir.

Doymuş alifatik hidrokarbonlar: Bunlara alkanlar veya parafinler de denir. Genel formülü CnH 2n+2 ’dir

(n: karbon sayısı). Alkanlar bir homolog seri meydana getirir ki bu seride birbirini takip

eden bileşikler arasında (CH 2 ) kadar fark vardır. Karbon sayısının Latincesinin sonuna (AN) eki

getirilerek adlandırılır.

Karbon sayısı birden ona kadar olan alkanlar metan, etan, porapan, bütan, pentan, hekzan, heptan, oktan, nonan ve dekan şeklinde adlandırılır. Dört karbonlu hidrokarbonlardan itibaren izomeri (kapalı formülü aynı, açık formülü farklı olma) olayı başlar:

Bu iki bileşiğin fiziksel ve kimyasal özellikleri farklıdır. Karbon sayısı arttıkca mümkün olabilecek

izomer sayısı da artar. c 40 H 82 bileşiğinin izomeri ihtimali 62 tirilyon kadardır.

Özellikleri: Karbon sayısı beşten düşük olan alkanlar oda sıcaklığında gaz halindedir. Hekzandan daha büyük alkanların karbon sayısı çoğaldıkça erime ve kaynama noktaları da yükselir. Bunlar oda sıcaklığında sıvı, katı olabilirler. Alkanlar aktif değildirler yani reaksiyona girmek istemezler.

Üretimi: Alkanların en önemli ve ticari üretim kaynağı tabii gaz ve petrol kuyularıdır. Tabii gaz içinde en çok metan bulunur. Fakat etan, propan, bütan ve daha büyük moleküllü alkanlar da bulunabilir. Alkanların adlandırılması: Alkan serisindeki bileşiklerin adlandırılması en uzun zincir içindeki karbon sayısına dayandırılır. En uzun zincir esas zincir olup, buna bağlı kısa zincirler vardır. Bu kısa zincirlere

radikal veya alkil denir. Alkilin genel formülü CnH 2n+1 şeklinde olup, türediği alkanın isminin sonundaki

AN eki kaldırılıp İL eki getirilerek adlandırılır.

CH 3 — Metil, C 2 H 5 — Etil, C 3 H 7 — Propil Bu alkiller esas zincire bağlı yan dallardır. Önce alkilin bağlı

olduğu karbonun numarası, sonra alkilin sayısı latince söylenir ve esas zincirin adı ilave edilir:

Doymamış hidrokarbonlar:

Alkenler: Bu sınıfa olefinler sınıfı da denir. Bu sınıfta hiç olmazsa iki karbon arasında çift bağ vardır. Karbon sayısının latincesinin sonuna EN ve İLEN eki getirilerek adlandırılır. Çift bağın hangi karbonlar arasında olduğunu belirtmek için rakam kullanılır. Bu rakam çift bağın bağlı olduğu karbonlardan ilkine aittir.

CH 2 == CH 2

Eten-etilen

CH 3 — CH == CH — CH 3

2-Bütilen

Alkenler oldukça aktiftir. Doymamış karbonlara hidrojen, halojen ve diğer bazı bileşikler katılır:

Alkinler: Doymamış diğer hidrokarbon grubudur. Karbonlardan bir çiftinin arasında üç bağ vardır. Karbon sayısının Latincesinin sonuna İN eki getirilerek adlandırılır.

Alkinler kimyasal olarak alkenlere göre çok daha aktiftir.

Aromatik hidrokarbonlar: Aromatik hidrokarbonlar bir veya daha çok benzen halkası ihtiva ederler. Benzen halkasının yapısı çok çeşitli şekilde gösterilmiştir.

Birinci formül açık formül olup bağlanma şekillerini, karbon ve hidrojen sayılarını göstermektedir. 2 ve 3 numaralı formüller ise basitleştirilmiş benzen formülüdür.

Benzen halkasına çeşitli grupların girdirilmesi ile çeşitli bileşikler elde edilir. Toluen, ksilen, naftalin gibi misaller vermek mümkündür.

Alisiklik hidrokarbonlar: Alisiklik hidrokarbonlar üç veya daha fazla karbon bulunduran halkalı bileşiklerdir. Bu halkalar benzen halkalarından farklıdır.

Sözlükte "hidrokarbon" ne demek?

1. Karbon ve hidrojen bileşiği.

Hidrokarbon kelimesinin ingilizcesi

n. hydrocarbon
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç