Hamsi nedir?

Daha çok Karadeniz kıyılarımızda yaşayan küçük boy bir balıktır. Uzunlukları 10-12 sm. olur. Vücudu çok ince pullarla kaplıdır. Sırtı canlıyken yeşildir, ölünce maviye döner. Bayat balıklarda ise siyahlaşır. Av mevsimi aralıktan mart sonuna kadar sürer Taze yendiği gibi tuzlaması da yapılır. İri hamsilerin başlarının atılıp karınlarının temizlenmesiyle yapılan tuzlamaya «ançuez» denir.

Üst çene alt çeneden uzundur. Sırtında tek yüzgeç bulunan çatal kuyruklu kemikli bir balık. Ömrü: 3-4 yıl. Çeşitleri: Denizlerimizde yaşayan türden başka Güney Amerika hamsisi (Engraulis ringens), Kaliforniya hamsisi (E. mordax), Japon hamsisi (E. japonicus) gibi değişik türler de vardır. Büyük sürüler halinde ilik deniz sahillerinde pelajik (yüzeysel) yaşayan, kemikli balıklar (Teleostei) takımından bir tür. Çoğu 10-12 cm boyundadır ve vücudu küçük pullarla örtülüdür. Akdeniz, Karadeniz, Marmara ve Batı Avrupa kıyılarında boldur. Büyüklüğü en çok 20 cm’ye ulaşır.

Özellikle Karadeniz’de Sinop ve Trabzon kıyılarında bol avlanır. Fakirin balığı olarak bilinir. Türkiye’de türkülere konu olmuştur. Karadeniz’de hamsi girmeyen ev yoktur. Başları atılmış ve karınları temizlenmiş iri hamsi tuzlamasına ançuezdenir. gübre ve balık unu olarak da kullanıldığından ticari önemi büyüktür. Deniz kuşlarının ana besinidir. Bu kuşların adalardaki dışkıları birikerek kalın "guano gübresi" tabakaları meydana getirir. Bir ton guano için kuşların 20 ton hamsi yemesi gerekir. Güney Amerika’da Peru halkı bu gübreyi ihraç ederek ticaretini yapmaktadır.

hamsi

Peru açıklarında Humboldt soğuk su akıntısı sebepiyle yüzeye bol miktarda plankton birikerek hamsi akınına sebep olur. Yazın sahil bölgelerde dolaşan hamsiler kışın uygun ısı bulmak için 100-200 m derine inerler. Göç edenleri de vardır. Mayıs-eylül ayları arasında kıyılara yakın yumurtlarlar. Her dişi 40.000 kadar yumurta bırakır. Yavrular 17°C ısıda üç günde yumurtadan çıkar. Bir yılını dolduranlar yumurtlamaya başlar. Denizlerimizde; Azak hamsisi, Karadeniz hamsisi, Marmara hamsisi olmak üzere üç formu bulunur. Karadeniz’de Kırım ve Kafkas sahillerinde yaşayanlarına Azak hamsisi denir. Yumurtlamak için Azak Denizine geçerler.

Karadeniz’in her tarafında yaşayan ikinci form, kasımdan mart sonuna kadar göç ederek boğazdan Marmara’ya geçer. Burada kışlar. İlkbaharda sahil boyunca yumurta bırakarak tekrar Karadeniz’e döner. Boyları 18 cm’ye ulaşanları vardır. 7 cm boyundaki Marmara hamsisi yalnız Marmara sularında yaşar, göç etmez. Hamsi balıklarının av mevsimi aralıktan mart sonuna kadardır. Aralık ortasından sonra tutulanların eti en lezzetlidir. 11-12 cm uzunluktakiler makbuldür. 100 gr hamsi etinde 115 kalorilik besin değeri bulunur. İlkbaharda tutulanlar zayıf olduğundan tarlalarda gübre olarak kullanılır. Taze satıldığı gibi tuzlanarak salamurası da yapılır.

Sözlükte "hamsi" ne demek?

1. Hamsigillerden, akdeniz, karadeniz ve batı avrupa kıyılarında yılın belli döneminde avlanan, 10-12 cm. boyunda, ince uzun bir balık (engraulis encrasicholus).

Hamsi kelimesinin ingilizcesi

n. anchovy

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç