Gonartroz nedir?

Diz eklemi kıkırdağının ilerleyici ve dejeneratif bir hastalığıdır. Kıkırdağın önce yumuşamasıyla başlayan, daha sonra tamamen ortadan kalkmasıyla sonuçlanan, farklı evrelerden oluşan bir hastalıktır.

Halk arasında kireçlenme olarak bilinir ancak sanıldığı gibi bir birikme değil, tam tersine kayıp söz konusudur. Artroz sözcüğü, artro (eklem) ve oz (hastalık) sözcüklerinin birleşiminden ortaya çıkmış olup Türkçe karşılığı eklem hastalığıdır. Gonartroz, diz eklemi artrozudur. Kalça eklemi artrozuna koksartroz, omurga eklemlerinin artrozuna spondilartroz adı verilir.

Diz vücudun en fazla agirlik tasiyan ve dolayisiyla kireçlenmeden en fazla etkilenen eklemlerinden biridir. Diz ekleminde üç adet kemigin eklem yüzeyi vardir. Femur (baldir kemigi), tibia (kaval kemigi) ve patella (diz kapagi kemigi ). Tibia femurla, femur patella ile eklem yapar. Tibia ve femur arasinda iç ve dis eklemler vardir. Kireçlenme daha çok iç femorotibial eklemlerden baslar ve diger eklemleri etkiler. Ancak genellikle dizdeki üç eklem birlikte etkilenir.

Diz eklemlerinin içinde iki adet bag vardir (ön ve arka çapraz baglar ). Ayrica eklemin iç yaninda ve dis yaninda kuvvetli baglar vardir. Eklem yüzlerinin uyumunu saglamak için iki adet menisküs vardir. Diz hareketlerini baslica iki kas grubu saglar, dizi dogrultan ekstansör kaslar ( quadriseps ) ve büken fleksör kaslar ( harmstringler).

Gonartroz kimlerde görülür?

Gonartroz orta ve ileri yaslarda görülür. 50 yasin üzerinde kadinlarda daha sik görülür. Hastalik daha erken yaslarda da görülebilir. Hastalar genellikle kiloludurlar. Daha önce geçirilen eklem operasyonlari, travmalar, spor yaralanmalari, iltihapli romatizmalar, dogustan gelen bazi bozukluklar en önemli sebepleridir.

Belirtileri nelerdir?

Primer gonartroz, yavaş ilerleyen bir hastalıktır. Genellikle 50’li yaşlarda, sıklıkla her iki dizde birlikte, yeri iyi belirlenemeyen bir ağrı ile başlar. Sıklıkla önceleri, merdiven inip çıkarken ve çömelmeyle oluşan ağrı, ilerleyen yaşlarda daha sıradan günlük aktivitelerde de ortaya çıkabilir. Daha ileri yaşlarda, yaşlanma ve kas güçsüzlüğü nedeniyle diz üstü kaslarında erime ortaya çıkar ve yürüme güçleşir.

gonartroz

Zamanla her iki bacakta içe çarpılma (genu varum) ortaya çıkar ve günlük aktiviteler de zorlaşır. Ayrıca diz eklem sıvısında artma yani şişme de olabilir. Bu şişme hastalarda, nadiren ek yakınma oluşturur. Çok ileri gonartroz durumunda hasta, koltuk değneği veya tekerlekli iskemleye mahkum olabilir. Gonartrozun tanısı fizik muayene ile konabildiği gibi, tanının kesinleştirilmesi için radyolojik yöntemlere de gereksinim vardır.

İster primer, ister sekonder olsun gonartrozun radyolojik tanısında, öncelikle röntgen grafilerinin çekilmesi gerekir. Standart olarak ön-arka ve yan grafiler çekilir; ön-arka grafinin yüklenme sırasında, yani hasta ayakta dururken çekilmesi, gonartrozun şiddetini daha iyi gösterir.

Ön-arka grafilerde, özellikle iç eklem aralığının daraldığı ve hatta ileri evre olgularda tamamen kapandığı görülür. Bunun yanında, eklemi oluşturan uyluk ve kaval kemiklerinin yüklenme olmayan yüzlerinde kemik çıkıntıları (osteofit) ve kıkırdak eksilmesini gösteren, kıkırdak altındaki kemikte beyazlaşma (subkondral skleroz) görülür. Diz kapağı kemiğinde de benzer görüntüler ortaya çıkar.

Hastanin sikayetleri nelerdir?

Eklemlerde agri ve tutukluk hastaligin ilk belirtisidir. Hastalik bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bazen de hastalik belirtileri oldugu halde röntgen filmleri normal olabilir. Hastalik ilerledikçe eklem hareketleri kisitlanir yürümek ve merdiven inmek-çikmak zorlasir. Bazen topallama olabilir. Eklemin düzeni bozulur, bacaklarda egilmeler olabilir. Eklem içinde, dizin arkasinda ve eklemin ön tarafinda bursalarda iltihapli siskinlikler olabilir. Ilerlemis ve rehabilite edilmemis dizlerde dizi dogrultmak, ya da bükmek zor ve agrili olabilir.

Tedavide neler yapilmalidir?

Hekimin görevi hastaligin ilerlemesini yavaslatmak, agriyi dindirmek ve hastayi fonksiyonel halde tutmaktir. Agri kesiciler, kas gevseticiler kullanilabilir. Topikal ilaçlar diz kireçlenmesinde faydalidir. Kireçlenmenin fazla ilerlemedigi ve kikirdagin kismen korundugu hastalarda kikirdak besleyici eklem içi enjeksiyonlar yapilabilir.

Deformiteleri (sekil bozukluklari) gidermek için diz korseleri kullanilabilir. Artroza bagli olusan siskinliklerde (sinovit) bu sivi bosaltilir ve soguk (buz) uygulamasi yapilir. Eklem içi kortizon enjeksiyonu gerekebilir. Tedavide önemli unsurlardan biri de diz koruma prensiplerinin uygulanmasini ve günde en az iki defa 10'ar dakika hekim ve fizyoterapist kontrolünde yapilan egzersizlerdir. Bütün bu tedavi metodlarina ragmen hastanin sikayetleri devam ediyorsa cerrahi tedavi metodlari uygulanir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç