Geniz eti nedir?

Geniz eti; tıp literatüründeki adı adenoid olan, şekli üzüm salkımına benzeyen, her insanda normal olarak bulunan, burun ile boğaz arasına yerleşmiş bağışıklık sisteminin lenfoid hücrelerden oluşan elemanına verilen addır.

Geniz eti (adenoid), bebekleri ve çocukları hasta olmaktan korumaya yardımcı, süngerimsi dokulara verilen addır. Geniz eti, burun boşluğunun arka tarafında ve ağız çatısı üzerindedir ve aynı bademcik gibi, zararlı bakteri ve virüsleri yakalayarak ve bağışıklık sistemini uyararak, vücudun sağlıklı kalmasına yardımcı olur.

Geniz eti, ayrıca vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı antikorları da içerir. Çocuklar büyüdükçe, vücuduna zararlı olacak etkenlerle savaşmak için başka yollar geliştirir. Bu nedenle geniz eti, genellikle 5 yaşından sonra küçültmeye, işlevini yitirmeye başlar ve ergenlikte tamamıyla yok olur.

Geniz eti'nin vücudumuzda ki görevi nedir?

Geniz eti, burundan giren bakteri ve virüs cinsi mikropları yakalar ve vücudun mikroplarla savaşmasına yardımcı maddeler olan antikorları üretir.

Geniz eti büyümesi

Geniz eti burundan giren bakteri ve virüs cinsi mikropları yakalamak için uğraşırken bu yakalama kapasitesini artırmak için büyür. Geniz eti yaş ile birlikte büyüme gibi bir durumuda mevcuttur yani insan yaşlandıkça belirli bir oranda geniz etide büyür. Bu büyüme ile 3 yaşın sonunda en büyük haline gelir. Ama 6 yaşından sonra da küçülmeye başlar. Genelde 12 yaşında erişkin şekli ve boyutunu alır.

Geniz etin lenf hücresi yapımında rolü vardır. Yenidoğan döneminde küçüktür. 4-5 yaşlarda daha sık olmak üzere enfeksiyonlara bağlı olarak büyür. İleri yaşlarda küçülme eğilimi gösterir. Geniz etinin büyük olması burundan solunuma engel oluşturur ve burun tıkanıklığına yol açar. Burundan nefes alamayan çocuk, ağız solunumu yapar; ağızdan giren hava filtre edilemediği için dışarının kirli ve mikroplu havası boğaza ulaşmış olur ve çocuk çok sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirir.

Ayrıca kulak ve sinüslerin boşalımını bozarak değişik boyutta problemlere yol açar. Bu çocuklarda işitme kayıpları, horlama, ağızdan soluma, gece öksürükleri, burun ve geniz akıntıları gözlenir. Kronik geniz eti iltihapları veya büyümeleri ortodontik bozukluklara yüz gelişiminde bozukluklara ve konuşma bozukluğuna yol açabilir. Geniz eti büyümesi üst solunum yolunu daraltacak boyuta ulaştığında horlama ve apne dediğimiz uykuda nefessiz kalma gibi ciddi sorunları başlatır.

Geniz eti çocuklarda büyümeye engel

Kaliteli bir uyku çocuklar için büyüme ve öğrenmenin altın anahtarı. Araştırmalar kaliteli bir gece uykusunun, çocuğun gün boyu öğrendiklerini düzenlemesini, enerji depolarını yenilemesini, zihinsel gelişimini hızlandırdığını ve bol bol büyüme hormonu salgılamasını sağladığını gösteriyor. Çocuklarda uyku bozukluğunu etkileyen en önemli faktörün geniz eti büyümesidir.

Geniz eti büyüyen çocuk ağızdan nefes aldığı için mikropları süzemez. Bu yüzden ihmal edilen geniz eti problemi enfeksiyon hastalıkları, sinüzit, ortodontik bozukluklar, büyüme geriliği, dikkat eksikliği ve ona bağlı okul başarısızlığı gibi pek çok soruna neden olur.

Kronik ağız solunumuna bağlı yüz diş ve damak problemleri görülür

Çocuklarda bademcik ve geniz eti büyümesi pek çok nedene bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Alerjik problemler, kalıtımsal nedenler ve pasif sigara içimi bu etkenlerden sadece bir kaçıdır. Bademcik ve geniz etinin büyük olması öncelikle burun solunumuna engel olmaktadır. Uzun süreli ağız solunumuna bağlı olarak çocukta yüz, diş, damak gelişim problemleri görülebilmektedir.

Bu çocukların zaman içerisinde gelişimleri bozulmaktadır ve uzun, ince bir yüz ve yanaklarda basıklık görünümü ortaya çıkmaktadır. Üst kesici dişler ayrık hale gelerek dişlek bir görünüme yol açmaktadır. Alt çene ise yıllar içerisinde geride kalabilmektedir. Bu tipik yüz görünümü “geniz eti yüzü” (adenoid face) olarak adlandırılmaktadır. Bazı çocuklarda ilerleyen yaşlarda diş ve damak gelişim problemlerine bağlı ortodontik tedaviler gerekebilmektedir.

Geniz eti çocukların yüz yapısını değiştirebiliyor

Geniz eti iki ana nedenle sorun yaratıyor. Birincisi; çok büyüdüğünde mekanik olarak genizi kapatıyor ve tıkayıcı uyku apnesi denilen uykuda solunumun duraklamasına kadar varan ciddi problemler yaratıyor. İkinci neden ise; tıkayıcı özelliğinden bağımsız olmak üzere geniz eti mikroplarla istila edildiğinde bir çöplük gibi onların büyümesine ortam hazırlıyor.

Bu durum, geniz etinin yerleştiği anatomik bölüm tam bir kavşak olduğundan, üst ve alt solunum yollarında tekrarlayan enfeksiyonlara sebep oluyor. Problemin uzun sürmesi ise çocuklarda yüz yapısını değiştirmeye kadar varabiliyor. Prof. Dr. Mustafa Kazkayası “Bu problem uzun sürerse çocuklarda uzun ve ince yüz yapısı, yüksek damak, üst çenenin öne doğru büyümesi, ağızın sürekli açık olması hali, bozuk dişler ve göz altlarında çöküklükle karakterize “adenoid yüz” denilen tipik bir yüz ifadesi ortaya çıkıyor” diyor.

Geniz etinin neden olduğu uykusuzluk zeka gelişimini etkiliyor

Kaliteli uyku, herkes için, özellikle de çocuklar için büyük önem taşıyor. Çocuklar gün içinde gördüklerini gece uykularında öğreniyorlar. Geniz eti büyüyen çocuk düzgün ve sağlıklı uyku uyuyamıyor. Bu çocuklar, horluyor, hatta uykuda nefesleri bir süreliğine durabiliyor. Ailesinin çocuğun nefes alıp almadığından şüphelendiği anlar bile oluyor. Sabaha kadar çocuğunun uykusunu gözlemleyen ebeveynler bile oluyor. Hangi nedenle olursa olsun ağzı açık uyumak zorunda olan çocuk solunum için burnunu kullanamıyorsa kalitesiz ve kötü bir uyku dönemi geçirir.

Geniz eti nedir?

Fizyolojik solunum burun solunumudur. Öğrenmenin uykuda olabilmesi için uyku hijyeninin hiçbir şekilde bozulmaması gerekiyor. Çevre şartlarında olduğu gibi kişinin kendine has şartlarının da sağlıklı olması gerekiyor. Bu şartların ilki fonksiyonel hava yoludur. Bunun da en başında düzgün nefes alıp verme gelir. Çocuklarda en sık karşılaşılan hava yolu tıkanıklığı sebebi geniz eti büyümesidir.

Solunum sisteminin girişinde yer alan geniz eti dokusu, havadaki antijen ve mikroorganizmaların insan vücudunun bağışıklık sistemi ile ilk temas noktasını oluşturuyor. Geniz eti dokusu esas olarak antijen taşıma ve antikor üretiminde rol alıyor, antikor üretimine yol açıyor. Geniz eti 4-10 y aşları arasında immünolojik olarak en aktif döneme geçiyor. Ergenlik çağı ile gerileme başlıyor.

Geniz eti birçok rahatsızlığı da beraberinde getiriyor

Geniz eti nedeniyle yaşanan bu sorunlar çocuklarda tıkayıcı uyku apnesi, üst solunum yolu direnç sendromu, horlama, burun tıkanıklığı ve buna bağlı ağız solunumu, dikkat dağınıklığı ve buna bağlı ders başarısında azalma, huzursuzluk ve asabiyet, gece altına işeme, yutma ve konuşma bozukluğu, tat ve koku almada azalma, orta kulakta sıvı toplanması, işitmede azalma, anormal yüz ve diş gelişimi, büyüme ve gelişme geriliği, pulmoner hipertansiyon, kor pulmonale, orta kulak iltihabı, sinüzit, bademcik iltihabı, farenjit, ses teli iltihabı, akciğer iltihabı gibi çeşitli problemlere yol açıyor.

Geniz eti hangi durumlarda büyür

1. Üst solunum yolu enfeksiyonlarında,

2. Sık ve gereksiz kullanılan antibiyotikler yüzünden,

3. Boğaz-burun dokusunun bakterilerden uzak tutulup, virüslerle baş başa kalması durumunda,

4. Genetik olarak anne-babadan kalan bir yatkınlık varsa

5. Bağışıklık sistemi hastalıklarında,

6. Kişinin alerjik olması durumlarında,

7. Az rastlansada Lenfoma gibi kanser durumlarında geniz eti büyür.

Geniz eti büyüklüğü nasıl anlaşılır?

1. Yüzde şekil bozukluğu varsa,

2. Sık orta kulak iltihabına rastlanıyorsa,

3. Konuşma bozukluğu varsa,

4. Horlama ve ağzı açık uyuma gibi bir durum varsa,

5. Kişi uykuda terliyorsa,

6. Büyüme hormonunda salgı bozukluğu varsa,

7. Kişide ruhsal bozukluk ve okul başarısında düşük bulunuyorsa geniz eti büyüklüğünden şüphe edilebilir.

Geniz eti büyüklüğü ne gibi sorunlara yol açar?

1. Burundan solunuma engel olur,

2. İşitme kaybına yol açar,

3. Horlamaya yol açar,

4. Ağızdan solumaya yol açar,

5. Gece öksürüğüne yol açar,

6. Burun akıntısı sorununa yol açar,

7. Ortodontik bozukluklara,

8. Yüz gelişimi ve konuşma bozukluğuna yol açabilir.

Geniz eti büyüklüğünün tedavisi

İltihaplı geniz etini ilk önce antibiyotiklerle tedavi etmeye çalışılır. Eğer geniz eti iltihaplı değilse, doktorunuz bir süre beklemeyi önerebilir, çünkü çocuklarda geniz etinin bir miktar büyümesi normaldir. Eğer geniz eti büyük sorunlara yol açmaya devam ederse kesin çözüm geniz eti ameliyatıdır.

Geniz eti ameliyatı nedir?

Geniz eti'nin tedavi yöntemlerinden biri olan ve geniz etinin alındığı cerrahi operasyona "Geniz eti ameliyatı" denir.

Geniz eti ameliyatı ön yargısı

Geniz eti ameliyatında alınan geniz nedeniyle toplumda kişinin hastalıklara daha rahat yakalanacağı izlenimi hakimdir bu kanı yanlıştır. Çünkü vücutta geniz eti gibi görev yapan başka dokular aynı fonksiyonları yeterince yerine getirebilmektedir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç