Gaiplik nedir?

Kendisinden uzun süredir haber alınamayan, kayıp ve ölmüş olma olasılığı yüksek olan kimselere gaip denir.

Bir kimsenin gaipliğine iki halde karar verilebilir:

1. Ölümüne olası gözle bakılabilecek bir tehlike içinde kaybolma: Bu kimsenin, kaybolmasından itibaren bir yıl geçtikten sonra ilgililerin talebi üzerine mahkemece gaipliğine karar verilir.

2. Uzun zamandan beri haber alınamama durumunda: Bu kimse hakkında, son haber tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra ilgililerin talebi üzerine mahkemece gaipliğine karar verilir. Uzun süreden beri haber alınamam durumunda sadece haberin kesilmesi yeterli değildir. Ölüme ilişkin olarak ufak da olsa bir olasılık bulunmalıdır.

Kişiden yasal süreye rağmen haber alamayan yakınları gaiplik kararı alması için mahkemeye başvurmalıdır. Mahkeme hemen gaiplik kararı veremez. Öncelikle mahkeme tarafından, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseler, bilgi vermeleri için ilanla çağırır. İlanda bilgi verecek kişilerin gelmesi için en az 6 ay süre tanınır.

Medeni Kanunun 35. maddesine göre, yapılan ilana rağmen kişiden haber alınamazsa mahkeme gaipliğe karar verir. gaipliğe karar verilmesi ile kişinin yakınları, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak, geriye doğru mirasçılık haklarını kazanırlar. Ancak gaibin hak sahiplerinin, gaibin mallarını üzerlerine alabilmeleri için teminat göstermeleri gerekir.

Medeni kanunun 584. maddesine göre, gaibin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olan kişiler, ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadırlar. Bu güvence belirli süre için verilir. Güvence süresi, gaip, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş ise malların teslim tarihinden itibaren beş yıldır.

Uzun zamandan beri haber alınamama nedeni ile gaiplikte ise gaipten son haber alınan tarihinden başlayarak onbeş yıldır. Ancak bu süreler her halükarda gaibin yüz yaşıan vardığı tarihle sınırlıdır.Medeni kanunun 585. maddesine göre, gaip ortaya çıkarsa veya üstün hak sahibi olduklarını ileri sürenler bu sıfatlarını ispat ederlerse, gaibin  mallarını teslim almış olanlar, aldıkları malları zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlüdürler.

Bir kimsenin gaipliğine karar verilmesi ile eşi doğrudan doğruya dul sayılmaz. Medeni Kanunun 131. maddesine göre, gaipliğine karar verilen kişinin eşi, mahkemeden evliliğin feshine karar verilmesini de istemelidir. gaipliğine karar verilen kişinin kocası veya karısı, mahkemeden evliliğin feshi kararı getirmedikçe yeniden evlenemez.

Yetkili mahkeme

Gaiplik davasının açılacağı yetkili mahkeme; kişinin, Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yerdir.

Görevli mahkeme

Gaiplik davasında görevli mahkeme ise kişilik hallerine ilişkin bir husus olduğu için, asliye hukuk mahkemesidir.

Gaiplik kararının hüküm ve sonuçları

1. Gaiplik kararı, o kişinin ölmüş olduğuna ilişkin bir karine oluşturur.

2. Gaiplik kararı, verildiği andan itibaren değil, geriye dönük olarak gaibin ölümüne olası gözle bakılacak bir durumda kaybolduğu veya ondan en son haber alındığı tarihten itibaren hükümlerini doğurur.

3. Gaiplik kararı ile gaibin evliliği kendiliğinden sona ermez. Gaibin eşi ya gaiplik davasıyla birlikte yada ayrıca açacağı bir dava ile evliliğin feshini istemelidir.

4. Gaibin mirası teminat karşılığında mirasçılara teslim edilir. Söz konusu teminat; ölümüne olası gözle bakılacak halde kaybolma için 5 yıl (tereke mallarının tesliminden itibaren hesaplanır), uzun süreden beri haber alınamama hali için 15 yıl  (son haber tarihinden başlayarak hesaplanır) ve her halde en geç gaibin 100 yaşına varmasına kadar gösterilir.

5. Bu süreler geçtikten sonra miras kesin olarak kazanılır. Gaip daha sonra ortaya çıkarsa veya üstün hak sahibi olduklarını ileri sürenler bu sıfatlarını ispat edelerse tereke mallarını teslim almış olanlar, aldıkları malları zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlüdürler.

Sözlükte "gaiplik" ne demek?

1. Gaip olma durumu.
2. Bir kimsenin ölüm tehlikesi içinde kaybolması ya da kendisinden uzun süre haber alınamaması sonucu, yargıç kararıyla kişiliğine son verilmesi.

Gaiplik kelimesinin ingilizcesi

1. absence; being missing. 2. law disappearance. –– karary a legal decision whereby a missing person is presumed dead.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç