Free PSA nedir?

Free (serbest) PSA (Prostat Spesifik Antijen); kanda proteinlere bağlı olmadan serbest olarak dolaşan PSA oranını belirtir.

Kanda dolaşan psa nın %65-95’ nı proteinlere bağlıdır. Bu proteinlerden başlıcası alfa 1- anichymotrypsin ve alfa-macroglobulin’ dir.

PSA’nın geri kalan %5-35 kadarlık kısmı ise herhangi bir proteine bağlı olmadan serbest halde bulunur. Serbest psa seviyeleri yaş, prostat hacmi ve indirekt olarak total psa seviyelerinden etkilenmektedir.

Serbest psa nın total psa’ya bölünmesi ile %f-psa değeri elde edilmektedir. %psa oranı azaldıkça prostat kanseri ihtimali artmaktadır. Prostat kanserli hastalarda normal kişilere oranla, kanda daha fazla oranda proteinlere bağlı psa bulunur. Dolayısıyla prostat kanserli hastalarda daha düşük oranlarda serbest (bağlı olmayan) PSA bulunur.

PSA, spermin sıvılaşmasını sağlayan bir enzimdir. Esas olarak, prostatın kanallarını ve asinilerini döşeyen hücrelerden salgılanır. Psa büyük ölçüde prostat’a özgü bir enzimdir ancak çok düşük miktarlarda pankreas ve tükürük bezlerinden de salgılanır. PSA nın spermdeki konsantrasyonu kandaki seviyesinin milyon katı kadardır.

free psa

PSA, Prostatik hücrelerin ve bazal membranın bütünlüğünün bozulması neticesinde kan dolaşımına girer. Kana psa geçişi, prostatın normal yapısını bozan, hem iyi huylu hastalıklarında hem de prostat kanserinde görülebilmektedir.

PSA seviyesini yükselten durumlar

Prostat kanserinin dışında, prostat ile ilgili bir çok olayda ve hastalıkta kanda psa yükselmesi görülebilmektedir. PSA' nın kandaki yarılanma ömrü 3.15 gün gibi kısa bir süre olduğundan bu yükselmelerin bir çoğu geçici olabilmektedir.

Dolayısı ile önceki psa değerleri normal olan sağlıklı bir bireyde aniden görülen psa yükselmesinde tabloda belirtilen faktörlerin hepsi değerlendirilmelidir.

PSA nın yükselmesini doğru bir şekilde değerlendirebilmek için; ejekülasyondan 48 saat sonra, prostat masajından 3 gün geçtikten sonra, Transrektal ultrasondan 7 gün, prostat biyopsisinden 6 hafta ve prostat ameliyatından 6 hafta geçtikten sonra psa ölçümü tekrarlanmalıdır.

BPH (iyi huylu prostat büyümesi) tedavisinde kullanılan ilaçlardan, 5 alfa redüktaz enzim inhibitörleri finasteride (proscar) ve dutaseride (Avodart) psa seviyelerini düşürebilmektedir. Beş alfa redüktaz enzim inhibitörleri prostatın büyümesini engellemekte, prostat hacmini azaltmakta ve 6 aylık bir kullanım süresinde kan psa seviyelerini %50-60 oranında azaltmaktadır.

Bu nedenden dolayı bu ilaçları kullanmaya başlamadan önce mutlaka hastaların kan psa seviyelerine bakılmalı ve hastaların gerçek psa seviyelerini öğrenmek için psa seviyeleri 2 ile çarpılmalıdır. Yine kullanılan bazı destek ve vitamin ilaçlarının içerisinde östrojen bulunmakta ve hormonal mekanizmalar ile psa seviyelerini düşürebilmektedirler.

PSA değerleri nedir?

1. 0 - 2.5 ng/mg düşük (iyi)

2. 2.6 - 10 ng/mg hafif büyümüş (normal)

3. 10 - 19.9 ng/mg büyümüş (anormal)

4. 20 ng/mg üstü çok büyümüş (önemli derecede anormal)

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç