Fiyat nedir?

Mal veya hizmetlerin satın alınmasında ödenen para miktarı. Bir alışverişte satıcıyla alıcı açık veya kapalı gizli bir anlaşma yaparlar. Piyasa fiyatı, talebi temsil eden alıcılarla arzı temsil eden satıcıların karşı karşıya gelmeleriyle meydana gelir. Belli bir yerde ve belli bir zamanda aynı tip malların piyasa fiyatları aşağı yukarı aynı olmaya meyleder. Alıcı ile satıcı daha karşılaşmadan önce bile maliyetin, alıcının ödeme gücünün ve piyasa fiyatının ne olabileceği hakkında bir fikre sahiptir. Bu bilgiden pazarlık ortaya çıkar. Pazarlığın sonucuna göre malların fiyatları ortalama piyasa fiyatından bir miktar farklı olabilir.

Arz ve fiyat: Piyasa fiyatının teşekkülünde arz kaynaklarının özellikleri de tesirli olur. Piyasada çok sayıda küçük firma varsa, bunlar birbirinden fazla farklı olmayan standart malları pazara veriyorlarsa ve bunların piyasaya verdikleri mal miktarı piyasa fiyatını hiç etkilemiyorsa, buna tam rekabet piyasası denir. Böyle piyasalarda fiyat tektir. Hiçbir firma fiyatı değiştiremez. Arz veya talep yönünde kıtlık, grev ve harp gibi anormal şartların ortaya çıkması, standart malların fiyatlarını çok fazla etkileyebilir. Zirai mahsuller arz ve talebe bağlı olarak piyasa fiyatının değişmesine güzel bir misal teşkil eder. Gerçek hayatta hiçbir piyasa tam rekabet piyasasının şartlarını taşıyamaz. Şartların yerine gelmemesiyle eksik rekabet piyasaları ortaya çıkar. Eksik rekabet piyasalarında malı arz eden firma sayısı çok değildir ve bunların piyasaya verdikleri mal miktarı piyasa fiyatını değiştirir. Çok mal gelirse fiyat düşer. Mal az olursa fiyat yükselir. sanayi malları böyledir. Bu tip piyasalarda imalatçılar fiyatları nispeten, istedikleri seviyeye getirebilirler. Ancak fiyatları çok fazla yükseltecek olurlarsa, yeni rakiplerin çıkmasıyla, arzın artıp fiyatların düşmesi ihtimali vardır. Yüksek fiyatlara rağmen bunu önlemek için mamulün eşi ve benzerinin olmaması gerekir. Eksik rekabet piyasasına "tekelci rekabet" veya oligopol gibi isimler de verilmektedir. Bir veya birkaç firma, aralarında anlaştıkları bir fiyattan talebin tamamını karşılıyorlarsa, tekel piyasası ortaya çıkar. Tekel piyasasında fiyatı firma belirler ve bu fiyat ekseriya rakipleri cezbetmeyecek kadar yüksek olur.

Talep ve fiyat: Talep, satınalma gücü ile bir arada bulunan bir arzudur. Fiyatla ilgili olarak iki tip talep vardır. Elastik talep ve inelastik (elastik olmayan) talep. Fiyat ne olursa olsun talep aynı kalıyorsa, buna inelastik talep denir. Mesela tuz talebi inelastiktir. Fiyatı ne olursa olsun pek değişmez. Zaruri ihtiyaç maddeleri dışındaki malların talebi ise elastiktir. Bu malların talebi fiyattaki değişmelere bağlı olarak azalıp artabilir. bazen bir malın fiyatı yükselince, talep bunun yerine geçebilecek ikame mallara yönelir. Buna da talebin çapraz elastikiyeti denir.

Para ve fiyat: Paranın kullanılmadığı ekonomilerde alışveriş takas usulüyle yapılırdı. Bu durumda malların fiyatı bir başka mal cinsinden ifade edilirdi. Şimdi ise, fiyat hemen hemen her zaman en tesirli değiştirme aracı olan para cinsinden ifade edilmektedir. Para, sadece fiyatı ifade etmekle kalmaz. Aynı zamanda ona tesir eder. Para arzının taleple mütenasip olmayan şekilde artması, malların değerlerinde bir düşmeye ve dolayısıyle fiyatların artmasına yol açar. Para arzındaki bir azalış ise bunun tersine etkiler. Piyasadaki para miktarı ile fiyat seviyesi arasındaki alaka, serbest teşebbüse dayanan ekonomilerde, hükümetlerin iktisadi istikrara ulaşmadaki vasıtalardan biri olarak para arzını kullanmalarına yol açmıştır.

Sözlükte "fiyat" ne demek?

1. Alım ya da satımda bir şeyin para karşılığındaki değeri, eder, paha.
2. Bir mal ya da hizmet için uygun görülen parasal karşılık.
3. Bir değer ile para birimi arasındaki ilişki.

Cümle içinde kullanımı

Fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdam geliştirici tedbirler öngörülür...
- Anayasa

Fiyat kelimesinin ingilizcesi

n. price, cost, figure, terms
Köken: Arapça

Fiyat ne demek? (Ekonomi)

(Price) Bir mal veya hizmetin parayla ifadesidir. Genel bir tanımlama ile mal ve hizmetlerin bir birimi ile değiştirilebilen para, mal veya üretim faktörü miktarı olarak belirtilebilir. Modern piyasa ekonomilerinde fiyatlar para ile ifade edilir. Ancak ilkel toplumlarda olduğu gibi bir malın fiyatını başka bir mal cinsinden ifade de mümkündür. Örneğin bir inek fiyatının üç koyun olması gibi. Ayrıca Klasik iktisatçılar fiyatı, malın üretiminde kullanılan emek miktarıyla ölçmüşlerdir, bir litre şarabın fiyatının bir işgününe eşit olması gibi. Nitekim A. Smith, emek - zaman cinsinden ifade edilen fiyata "doğal fiyat" adını vermiştir. Günümüzde önem taşıyan bir ayırım da cari fiyat - reel fiyat ilişkisidir. Cari fiyat herhangi bir anda fiilen geçerli olan fiyattır. Bu fiyat o andaki enflasyonun etkisini de yansıtır. Oysa reel fiyat cari ya da nominal fiyatın belli bir baza göre hesaplanmış fiyat indeksine bölünmesiyle elde edilen fiyattır. Diğer bir deyişle, reel fiyatlarda enflasyonun etkisi giderilmiştir. Yıllara göre fiyat karşılaştırması yaparken cari değil, reel fiyatları dikkate almak gerekir. Uygulamada kullanılan çeşitli fiyatlar vardır. Bunların bazıları aşağıdaki gibi belirtilebilir :
0. Toptan eşya fiyatları (vvholesale prices) - tüketici fiyatları (consumer’s prices) : Birincisi malların imalatçıdan toptan satıcılara devri sırasında uygulanır, İkincisi ise tüketicilerin ödedikleri fiyatlardır. Bunlara perakende fiyat (retail prices) da denir. 1. Satıcı fiyatı (ask price, offer price) - teklif fiyatı (bid price) : ilki malının karşılığında satıcının istediği, diğeri de alıcının önerdiği fiyattır.
2. Tavan fiyat (ceiling price) - taban fiyat (minimum price) : Hükümetin tüketicileri korumak amacıyla bir mal için belirlemiş olduğu en yüksek fiyat tavan fiyattır, mal bunun üzerinde satılamaz. Genellikle tarım ürünlerinin üreticilerini korumak için konulan en düşük fiyata da taban fiyat adı verilir.
3. Destekleme fiyatı (support price) - serbest piyasa fiyatı (free market price): Hükümetin tüketici ve üreticiyi korumak için belirlediği taban ve tavan fiyatları birinci gruba, müdahale olmadan piyasada arz ve talebe göre oluşan fiyat da ikinci gruba girer.
3. spot fiyat (spot price) - vadeli teslim fiyatı (futures market price) : Malm şimdi veya gelecekte teslimi kaydıyla yapılan satışlarda uygulanan fiyatlardır.
4. Mark - up fiyat: Maliyet artı fiyat da denebilir. Maliyete belirli bir kar yüzdesi eklenerek bulunan fiyattır.
5. Maliyet fiyatı (cost price) : Kullanılmak veya satılmak üzere stokta bulundurulan malların fiyatıdır. Bu gerçek bir fiyat olmayıp, envanter değerinin belirlenmesinde kullanılan değerdir.
6. Fabrika fiyatı (factory price): Üretilen malların fabrika çıkışındaki fiyatıdır, paketleme giderini kapsar, navlunu kapsamaz.
7. Sabit fiyat (fixed price): Firmalara göre veya belirli süreler içinde değişmeyen fiyat.
8. Baz fiyat (base price): Fabrika fiyatı gibi, üzerine hiç bir ilave yapılmamış fiyat. Bu bir temel fiyat veya başlangıç fiyatıdır, taşıma giderleri, komisyonlar, v.s. ilave edilerek öteki fiyatların oluşumuna esas teşkil eder.
9. İndirimli fiyat (cut price) : Normal satış fiyatının altındaki fiyat.
10. Teslim fiyatı (delivery price): Baz fiyat veya fabrika fiyatının aksine,malın teslim yerine kadar olan masrafları kapsayan fiyat.
11. Katalog fiyatı (list price) : Kataloglarda kayıtlı perakende fiyat. Bundan belirli bir iskonto oranı düşülerek indirimli fiyat bulunur.
12 Loco fiyat : Malın halen bulunduğu yerde ve bulunduğu şekildeki fiyatıdır. Taşıma giderleri alıcıya aittir.
13. net fiyat : Katalog fiyatından bütün indirimler çıkartıldıktan sonraki fiyattır. 14. Piyasa fiyatı (market price) : Malın piyasada arz ve talebe göre oluşan fiyatı.
15. Narhlı fiyat: Belediyelerce genellikle gıda maddeleri ve öteki zaruri ihtiyaç maddeleri için belirlenen fiyatlar. Bunlar genellikle tüketiciyi koruma amacına yöneliktir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç