Ets (Elektron taşıma sistemi) nedir?

Ets kısaltmasının açılımı "Elektron taşıma sistemi" şeklindedir. İngilizce'de "Electron Transport System" adıyla bilinmektedir.

Ets; NADH ve FADH2 gibi elektron taşıyıcılarının verdikleri elektronları ETS elemanlarında redoks tepkimelerine sokarak ATP üretimini sağlayan sistemin adıdır.

Ets'yi oluşturan moleküller mitokondri iç zarına gömülmüşlerdir.İç zardaki kristalar mitokondri iç yüzeyini arttırırlar.Birçok bileşik protein yapıdadır.Bu proteinlere bağlı yardımcı (Prostetik) guruplar protein yapıda olmayıp enzimlerin çalışmasını kolaylaştırılar.Zincir boyunca elektron taşıması sırasında elektron alıp verdikçe indirgenip yükseltkenmeye uğrarlar.Besinlerden uzaklaştırılan elektronlar önce NADH tarafından yakalanır. Daha sonra elektronlar daha sonra diğer demir-sülfür içeren bileşiğe aktarılır.Q(Ubiqinon) ve oksijen arasındaki elektron taşıyan maddeler sitokromlar olarak adlandırılır.En son elektron alıcısı olan oksijen elektron ve protonlarla birleştikten sonra su meydana gelir. Diğer elektron yakalayıcı bileşik olan FADH tarafından yakalanan elektronlarda aynı sisteme aktarılarak taşınır fakat elektronların FADH tarafından taşınması daha az ATP yapılmasına neden olur.

Ets (Elektron taşıma sistemi) nerede bulunur?

ETS mitekondrinin krista (iç zarın matriks içinde yaptığı kıvrımlar) kısmında bulunur.

Ets (Elektron taşıma sistemi) genel bakış

1. Glikoliz ve krebs döngüsü sırasında besinden uzaklaştırılan elektronlar NADH tarafından elektron taşıma zincirindeki ilk molekülene (FMN) aktarılır.

2. Elektron taşıması sırasındaki serbest enerji değişimi belli bir sırada  bileşenlerin dizilimini sağlar.

3. Hücre  besin moleküllerinde depolanmış enerjiyi redoks tepkimeleri ile açığa çıkarır.

4. İndirgenme-oksitlenme tepkimeleriyle açığa çıkan enerji oksidatif  fosforilasyon aracılığıyla ATP yapımında kullanılır.

5. Zincirdeki her kompleks elektron alıp verdikçe hidrojen iyonları matriksten zarlar arası bölgeye pompalanır.

6. Bu bölgede artan H iyonları ATP sentaz proteininden geçerek matrikse geri döner bu sırada ATP yapımı gerçekleşir.

Ets (Elektron taşıma sistemi) özellikleri

1. Koenzimler ve sitokromlardan oluşur.

2. Ets elemanları elektron tutma özelliklerine göre (elektronegatiftik) dizilmiştir.

3. Koenzimler elektron (e”) ve proton (H+) taşıyabildikleri halde sitokromlar sadece elektron (e~) taşırlar.

4. Oksijen son elektron (e ) tutucusudur.

5. Ets’ye 2H, NAD ile aktarılırsa 3 ATP, FAD ile aktarılırsa 2 ATP elde edilir.

6. Elektron çiftini en son alan oksijen indirgenir. Koenzimlerden sonra açığa çıkan 2 H+ ile birleşerek suyu oluşturur.

7. Ets elemanları sırasıyla NAD, FAD, Co-Q, Sit b, Sit c, Sit a, Sit a3 tür.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) nedir?

Ets kısaltmasının açılımı "Endoskopik Torakal Sempatektomi" şeklindedir.

Terleme, fizyolojik ve hayati bir süreçtir. Ter bezlerinin çoğu ekrin türü bezlerdir. Plazmadandaha hipotonik olan sıvı salgılarlar. Ekrin ter bezleri vücudun her yerinde bulunur;sıklıkla aksiller bölgede, el ve avuç içi, ayak tabanı bölgelerinde sıktır. Apokrinter bezleri primer olarak koltuk altlarında ve ürogenital bölgede bulunur. Bu kokubezleri ergenlik sırasında etkin olurlar ve yapışkan sıvı salgılarlar. Kişiye has kokudanbu bezler sorumludur.Temelde iki tür terleme vardır: termoregülatuar ve duygusal terleme. Farklı merkezlertarafından kontrol edilirler: termoregülatuar terleme hipotalamus tarafından, duygusalterleme ise limbik sistem tarafından düzenlenirler. Aşırı terlemeye hiperhidrozisdenir ve generalize ya da lokal olabilir. En sık görülen tipi primer lokal hiperhidrozistir.

Hiperhidrozis; Terleme fizyolojik bir mekanizmadır. Ancak, aşırı terleme- kişisel açıdan sorunlaraneden olabilir. Hiperhidrozis generalize veya lokal olabilir. Generalize hiperhidrozistüm vücudu etkileyebilir.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi); Hiperhidrozis hastalığının tedavisinde kullanılan cerrahi yönteme verilen isimdir.

Ets, göğüs boşluğundan geçen sempatik sinirlerin etkisiz hale getirilmesini sağlar. Cerrahi teknik olarak sinirin kesilmesi, yakılması veya titanyum klipslerle ezilmesi şeklinde seçenekler mevcuttur ve de bunların hepsinde çözüm kalıcıdır. Ets'de işlem bir saat kadar süren genel anestezi altında yapılır. Koltuk altında 1 cm kadar küçük 1-2 delik açıldıktan sonra sokulan kamera ve küçük aletlerle işlem gerçekleştirilmektedir. Başarılı olunmuşsa ameliyatın etkisi hemen ortaya çıkar ve hasta uyandığında ellerini kuru ve sıcak hisseder. Ameliyattan sonra 1-2 gün veya daha az süre içinde taburcu olunup kısa sürede normal çalışma düzenine dönülebilir.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) ilk ne zaman ve kim tarafından uygulanmıştır?

Üst torakal sempatik zincirin blokajı veya rezeksiyonuile birçok hastalıkta fayda sağlayabileceğiuzun zamandan beri bilinmekteydi. Bu bilgiler ışığında ilk operasyon 1920’de Dr. Kotzaref tarafından uygulanmış ve daha sonraki yıllarda bu yöntemin kolay ve güvenilir olduğu görülmüştür.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi)'yi kimler uygulamaktadır?

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi)'yi deneyimli göğüs cerrahları ve plastik cerrahlar uygulamaktadır.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) hangi durumlarda uygulanmaktadır?

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi özellikle el ve koltuk altı terlemelerinde uygulanmaktadır.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) kimlere uygulanamaz?

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) genel anestezi alamayacak, ağır kalp-akciğer hastalığı olan, plevra zarında geçirilmiş ameliyat veya hastalığı olan veya tedavi edilemeyen tiroid hastalığı olan hastalara uygulanamaz.

Ets (Endoskopik Torakal Sempatektomi) tekniği

Genel anestezi, sempatektomi için en güvenli yöntemdir. Çift lümenli endotrakeal tüpkullanılarak tek akciğer ventilasyonu sağlanır. Bazı merkezlerde Ets sırasında intraplevralaralığa karbondioksit gazı verilmesinin daha rahat çalışma ortamını sağladığı bildirmelerine rağmen, Harris RJ ve arkadaşları karbondioksit gazı verdikleribir olguda kardiyovasküler kollaps gördüklerini belirtmişlerdir. Cerrahi, koltuk altından açılan bir, iki ya da üç port açıklığından yapılır. Portların giriş yerleri, bayanlarda genellikle iç çamaşırının veya mayonun geldiği bölgeler tercih edilir. Böylece postoperatif skar dokuları maskelenmiş olur. Portların birinden kamera ile girilerek görüntüleme yapılırken diğer açıklıktan işlemin gerçekleştirildiği elekromakasya da hook sokulur.

İşlem sırasında T1 sempatik gangliyona zarar vermemeye aşırı özen gösterilmelidir. T1 sempatik gangliyonunun hasarlanması göz kapağı düşmesineneden olur.Sempatektomi için pek çok teknik vardır (kesmek, elektrokoter ile yakmak, elektrokoterile yakarak kesmek, klips uygulamak). Kaburganın üzerindeki sinir, elektrokoterlimakas ya da hook (kanca, çengel) kullanılarak güvenle ayrılabilir. Eğer ameliyatta periost hasarlanırsa postoperatif ağrıya neden olabilir. Önce sempatik zincirin üzerindekiparietal plevra ayrılır, daha sonra sempatektomi veya yakma işlemi yapılır.

Elektrokoter kullanımında koter seviyesi uygun düzeye getirilerek gangliyon stellarehasarından sakınılmalıdır. Özellikle T3 ve T4 seviyesindeki venlere özen gösterilmelidir.İşlem sırasında nüksten korunmak için bazı hastalarda olan fazladan sempatikzincir yolu “Kuntz siniri”de kesilmeli ya da yakılmalıdır.Son zamanlarda Ets ile klips kullanımı daha popüler hale gelmiştir. Klips yönteminisavunanlar, oluşabilecek kalıcı bradikardi veya ciddi KH gibi hasta tarafından tolereedilemeyen durumlar oluştuğunda klipsin çıkarılabildiğini belirtmektedirler. Ancak unutulmaması gereken bir konu klips yönteminde sempatik blokaj oluşturacak kadar uygulanan basınç sinirde kalıcı hasar oluşturabilir, ayrıca klipsi çıkarmak için ikinci bir operasyon gerekmektedir. Oluşabilecek postoperatif yapışıklıklar nedeniyle ikincioperasyon birincisi kadar kolay olmayabilir. Tüm bu olumsuzluklara rağmen tercihedilebilecek bir tekniktir.Hangi teknik tercih edilirse edilsin, doğru dokulara, doğru seviyelerde blokaj uygulanıldığındapostoperatif etkinliği konusunda birbirlerine üstünlükleri yoktur.Sonuç olarak; lokal hiperhidrozda, tedavi seçenekleri hasta ile tartışılmalı, her tedaviseçeneğinin artısı ve eksisi ortaya konulmalı ve hastaya en etkin tedavi seçeneği önerilmelidir.Genel inanış, cerrahi tedavinin diğer tedavi seçeneklerine göre etkinliği daha iyi olduğudur.Ancak yapılacak cerrahi tedavi temel olarak kozmetik endikasyondan dolayıyapılacağı için hastaya oluşabilecek postoperatif komplikasyonlar hakkında teferruatlıbilgi verilmeli ve mutlaka hasta rızası alınmalıdır.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç