Eski evler nedir?

Ev; Bir ailenin yada bir kimsenin oturabileceği biçimde yapılmış, belli büyüklükte ve belli sayıda odaları olan Bir ailenin yada bir kimsenin içinde yaşadığı yere denir. Eski ev; Yapılış tarihi itibariyle diğer evlere nazaran yaşlı olan, eski usül tekniklerle inşaa edilmiş evlere eski ev denir. Bazı eski evlerin tarihi yapı olma özellikleride bulunmaktadır. Günümüzde ki evler betonarme yapılardır.

Eski yapıların kıt imkanlara rağmen daha rahat bir yaşama alanını ifade ettiğini kimse inkar etmez. Meramdere’de eski evler şimdiki tabirle dublex yapılardı. Dış kapıdan (cümle kapısından) içeriye girdiğiniz ev önünün adı “hayat“tır. Bütün eski Konya evleri böyledir. Eve girince zemin katta mutfak (aşana), kiler, bir veya iki oda sizi karşılar. Merdivenle çıktığınız üst katta ise geniş penceresinden gün boyu ışık alan bir mabeyn, karşılıklı odalar, bazen pencere önlerinde sedir veya tahtaboş bulursunuz. Bunlar genelde cumbalıdır. Bugün yıkılmaya yüz tutmuşlardır.

Türk evleri 15. yüzyildan itibaren Osmanlı İmparatorluğunun geniş sınırları içinde  yayılmaya başlamıştır. Üç neslin bir arada yaşadığı eski Türk aile tipine, gelenek ve göreneklerine uygun olarak inşa edilen yalı, konak, köşk ve mütevazi evlerin bazı örnekleri günümüzde kadar gelebilmişlerdir. Türk evleri, bulundukları yerin özelliğine ve sosyal koşullarına göre değişiklik gösterdikleri halde ortak niteliklerini korumuşlardır. Dış görünümlerine cumbalar, dar uzun pencereler, kepenkler, kafesler, geniş saçaklar hakimdir. İçte ise, yüklükler, dolap içlerinde banyolar, nisler, yerli divanlar, ocaklar, bazılarında ise mermer havuzlar vardır.

Alt katlar çoğunlukla taştan olup hizmet odaları, kilerler ve ahırlara ayrılmıştır. Üst katlarda sofa, sofaya açılan geniş, ferah odalar, abdestlikler yer alir. Dıştaki sadelikle bağdaşmayan zengin süsleme sanatına ise tavan ve duvarlarda rastlamak mümkündür. Bahçeler çogunlukla yüksek duvarlarla çevrilmiştir. Nazarlık ve uğurluklar da evlerde çokça kullanilmistir. Taş-ahsap-kerpiç  karışımı teknikle yapılanların yanı sıra sırf ahşap olanlarıda vardır. Yapı özellikleri açısından korunmaları oldukça zor olan bu binlar, dış etkenler, yanginlar yüzünden giderek azalmakta, hızlı kentleşmenin getirdiği sorunlar da eklenince yok olma aşamasına gelmektedirler.

Avrupa'da yerleşik yaşam milattan önce 3000'li yıllara rastlar. Bu dönemde evler duvarları yığma taşlardan yapılmış, tavanları sazdan örülmüş ve daima yuvarlak şekildedir. İnsanlar bu dönemlerde zaman zaman evlerde havyaları ile birlikte kalmışlardır. Isınmak için ise evin içinde, yerde ateş yakmışlar, baca kavramını bilmediklerinden tavanda delikler bırakmışlardır.

eski evler

Türklerin yerleşik yaşama geçmesi 760 yılından başlayarak Uygurlar zamanında olmuştur dense de Orta Asya Türkmenistan'daki son yapılan kazılarda MÖ 5000'lerde yerleşik düzene geçildiğini gösteren kentsel yerleşmeler, alet- edevat ve sanat eserleri bunun aksini savunmaktadır. Bu kanıtları Aşkabat Devlet müzesinde görmek mümkündür. Türklerin yerleşik düzene geçişleri ve ne zaman göçebe olduklarına dair arkeolojik bilgilere dair büyük bir bilimsel çalışma ve etraflı bir araştıma yapılmamıştır. Orta Asya'da kuraklığın başlamasından önce yerleşik düzene geçilmiş olduğu ancak büyük kuraklıkla mücadele sırasında göçerliğin yaygınlaştığını kanıtlayan bulgular arkeolojik ve antropolojik bulgularla sağlamlaştırılmalıdır.

Genel kanı Türkler yazın yaylalarda, kışın ise korunaklı vadilerde Yurt adını verdikleri çadırlarda kalırlardı. Hükümdarın kaldığı çadıra otağ denirdi. Kuzey bozkırlarında göçebeliğin yaygın olmasına karşın daha sulak bölgelerde yerleşik düzenin devam ettiği anlaşılmaktadır. Uygurlar döneminde Orta Asya -Doğu Türkistan'daki tarım havzasında tarıma devam edildiği sanılmaktadır. Maniheizm'in halk arasında yayılmasının da etkisiyle yerleşik düzen kalıcı olmuştur. Uygurlar evlerini tuğladan ve kerpiçten yaparlardı. Yerlerde halılar bulunur, oturacak minderler serilir ve evlere ayakkabı ile girilmezdi. Uygurlar kurdukları şehirlere balıkadını verirlerdi. Uygurlardan günümüze pek fazla kalıntı olmasa da, Türklerde ev kültürü yıllar geçtikçe gelişmiş ve bugünkü halini almıştır. Safranbolu evleri, Boğaz yalıları bu Türk ev mimarisinin seçkin örneklerindendir.

Eski evlerin yapımında kullanılan malzemeler

1. Taş

2. Ahşap

3. Kerpiç

Eski evlerin yapımında dikkat edilen hususlar

1. İklim koşulları,

2. Yöresel alışkanlık,

3. Gelenekler

4. Ekonomik koşullar,

5. Yörsel mimariye uyum.

Cumba nedir?

Cumba, eski Türk evlerinde zemin katın üzerindeki birinci ya da müteakip katlarda dışa taşan kafesli oda bölmesi.

Sofa nedir?

Sofa, odalar arası ortak bir mekandır.

Eski evlerdeki plan çeşitleri

1. Sofasız Plan çeşitleri

2. Dış Sofalı Plan çeşitleri

3. İç Sofalı Plan çeşitleri

4. Orta Sofalı Plan çeşitleri

Sofasız plan çeşitleri

Türk Evinin en ilkel durumudur. Odaların birbirleri ile ilişkileri yoktur. Her odaya dışarıdan girilir. Bu türler genellikle bahçe kapısı ve bahçe duvarları ile korunan iç avlulu, ön bahçeli veya yan bahçeli evler için söz konusudur.

Dış sofalı plan çeşitleri

Türk evinin ikinci türüdür. Odalar arasındaki ilişkiler "Sofa" denilen bir ortak mekanla sağlanır. Anadolu’nun kırsal kesiminde, avlulu ve bahçeli evler için pek çok uygulama alanı bulmuştur.

İç sofalı plan çeşitleri

Geleneksel Türk evinin en yaygın olanıdır. Sofa odalar arasına alınarak halk arasında karnıyarık diye adlandırılan bir plan tipi ortaya çıkmıştır. Dış sofalı eve nazaran daha muhafazalı olması nedeniyle Anadolu ve Rumeli’nin her iklim kuşağında kullanılmıştır. Özellikle sıkışık yerleşmelerde, kasaba ve şehirlerde tercih edilmiştir.

Orta sofalı plan çeşitleri

Bu tip, diğerlerine nazaran daha geç uygulanmaya başlanmıştır. 18. ve 19. yüzyıllarda İstanbul’da saray, kasır, köşk gibi orta sofa çok değişik ve ilginç biçimler almış, böylece ev tasarımına zenginlik kazandırmıştır. Sofanın ortaya alınması ile ev planları daha çok kare veya kareye yakın dikdörtgenler haline dönüşmüştür.

Eski evlerdeki ana unsurlar

1. Sofalar

2. Odalar

Eski evler ait karakteristik özellikler

1. Kargir yığma yapılar,

2. Ahşap karkas yapılar,

3. Toprak damlı düz çatılar,

4. Çoğu penceresinin üst katlarda olması,

5. Evler cumbaların yani çıkmaların bulunması,

6. İç ve dış kapılarının ahşaptan yapılması,

7. Genelde tek kat olmaları.

Eski evlerin günümüze kadar ulaşamasının nedenleri

1. Sosyal nedenler

2. Kültürel nedenler

3. Parasal nedenler

4. Endüstriyel nedenler

5. Geleneksel nedenler

6. Ulaşım

7. Eğitim

8. Yapım özellikleri ve yapımda kullanılan malzemeler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç