Erbezi nedir?

Üreme bezlerinden erkeklik bezleridir. «Husye» de denir. Dışardan görülebilen ve erkeğin erkekliğini sağlayan organlardır. Erkek çocuk erişkin hale gelince faaliyete geçerek sperma denen erkeklik tohumlarını salgılamaya başlar. Erbezleri vücudun dışında, iki adet, skotum adı verilen torba biçiminde, deri kastan yapılmış bir yapının içinde bulunurlar. Yumurta biçimindedirler. Her birinin boyu 4-5 cm, eni 2.5 cm, kalınlığı da 3 cm, ağırlığı ortalama 20 gr’dır. Sol erbezi, sağdakine göre biraz daha aşağıdadır. Biri ötekine oranla daha küçük olabilir. Her biri yaklaşık 200-300 arasında loptan oluşur. Her lopta seminifer tüp adı verilen kanalcık vardır.

Bu tüpler, erkek üreme sisteminin başlangıcını oluşturur. Tüpün uzunluğu 60-70 cm kadardır. Erkek üreme hücresi olan spermiumlar burada hazırlanır. Tüpler iki tabakadan oluşur. Dıştaki tabaka bağ dokusu yapısındadır. İçteki tabaka ise germinal epitel tabaka adını alır. Bu tabakada başlıca iki tip hücre vardır. Bazı hücreler destek hücreleri, ötekiler de spermatojenik hücre adını taşır. Spermatojenik hücreler çeşitli olgunlaşma basamaklarından sonra spermiumlara dönüşürler. Olgunlaşmakta olan spermiumlar, bir ara destek hücrelerinin içine başlarını sokarak tümüyle olgunlaştıktan sonra seminifer tüplere geçerler.

Bu tüpler rete testis adı verilen bir hazneye açılırlar. Rete erbezi de birkaç kanalcık aracılığıyla ikinci bir hazneye açılır (epididimis). Epididimis spermiumların taşınmasını sağladığı gibi, hareketi sağlamak için bazı enzimler de salgılar. Epididimis bir borucuk aracılığıyla önce leğen kemiğine, sonra idrar kesesinin arkasını dolaşarak prostatın içine ulaşır. Bu yol daha sonra penise kadar uzanır. Erbezlerinde üretilen spermiumlar, cinsel birleşme sırasında bu yollan izleyerek boşalma sırasında dölyoluna boşaltılır.

Her erkekte iki tane olan bu organların iküi bir işlevi vardır: Dış salgı (sperma sıvısı); iç salgı (er­keklik hormonları). İnsanda ve memeli hayvanların birçoğunda er- bezleri, skrotum (erbezi kesesi; halk arasında torba denir) adı verüen çift katlı bir dış kese içindedirler. Her bez lifli bağdokusundan, güçlü, dayanıklı, donuk beyaz renkte ve gözakına çok benzeyen akzar taba­kası’yla çevrilidir. Bu zar, içeri doğru, tamamlanmamış birçok bö­lüm oluşturan hücre tabakaları gönderir.

Damar ve sinirler, bu uzantıların içine girer ve dolaşırlar; birbirlerine sarılmış, yaklaşık 1/10 mm çaplı süindir biçiminde borular olan ve sarımlarıyla, ne kadar hücresel bölüm varsa (300-400) o kadar küçük lopçuk oluşturan sper­ma kanallan’ndan ortaya çıkmış özekdoku da (organın işlev gören bölümü) bu tamamlanmamış bölüm­ler içinde bulunur; topçuklardan her biri, kendi üstlerine katlanmış, uç kesimlerinde çıkmazlar halinde son bulan ve lopçuktan çıkışta komşu lopçuk ya da lopçukların kanallarıyla ağızlaşan iki ya da üç sperma kanalı tarafından oluşturu­lur.

erbezi

Bütün bu kanallar, bir düzine kadar daha büyük kanal olan götürücü kanallar’da sonlanır; bun­lar da kendi aralarında bağlantılar (anastomozlar) yaparak, erbezinin üst kenarı boyunca yerleşmiş, solu­can biçiminde uzunlamasına erbezi üstü adım alan bir organı oluştururlar. Erbeziüstü, sperma kanalı (boşaltıcı kanal) adlı tek bir dış kanalla biter. Son olarak her sperma kanalı, erbezinin sinirleri, atardamarları ve toplardamarla­rıyla birleşerek sperma kordonu’nu oluşturur; bu kordon da, aşağı yukarı dikey olarak kasık kanalının dış ağzına kadar çıkıp oradan karma girer. Sonra sidik torbasının kenarına ulaşır, sperma keseleri’nin atıcı kanallarıyla birleşir ve sidik yolunun tabanına açılır.

Erbezi, aslında karın zarının bir uzantısı olan, ama bu zarla hiçbir bağlantısı kalmamış seröz kılıf adlı çok ince bir zar tarafından kap­lıdır. Bu zan çevreleyen bir çizgili kas demetinin lifleri, yukaıda kasık kıv­rımına yapışarak birkaç kas deme­tinden oluşan kas tabakasını (kremaster), yani erbezi askısını oluş­tururlar. Erbezi torbasını oluşturan örtenekse (dartos) derialtı kas doku­su adlı özel bir zarla döşelidir; kırmı­zımsı rengi kan damarlarının çoklu­ğundan ve kas liflerinin varlığından ileri gelir (erbezi torbası kasılması bu liflere bağlıdır).

Erbezinde yaralanmalara, eziklere, bakteri ya da virüslere bağlı iltihaplı hastalıklar (erbezi iltihabı [orkit] ve iyicil ya da kötücül urlar [seminom, teratom, koryo-epitel- yom]) ortaya çıkabilir. Karından, erbezi torbası içine erbezlerinin inememesine bağlı olarak erbezleri­nin erbezi torbası içinde doğuştan bulunmamasına, inmemiş erbezi (kriptorkidi) adı verilir.

Sözlükte "erbezi" ne demek?

1. Erkeklik hormonunu oluşturan erkek cinsiyet bezi, taşak, husye, haya, testis.

Erbezi kelimesinin ingilizcesi

n. testicle, testis, gonad, spermary

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç