Ekstremite nedir?

Ekstremite; Latince kollar ve bacaklar anlamına gelir, üst ekstremiteler ve alt ekstremiteler olmak uzere ikiye ayrilir. Üst ekstremite kollar alt ekstremite bacaklardır.

Alt ekstremite

Temelde alt ekstremitenin yapısı üst ekstremiteye benzer. Dik duruş sonucunda bacaklar üzerinde olu şan statik yüklenme, işlevsel gereksinimler nedeniyle, alt ekstremitede bazı yapısal değişikliklerin ortaya çıkmasına yol açar. Alt ekstremite kompleksi içerisinde bağlar, kemikler, kıkırdak yapılar, amortisör elemanlar (menisküslerbursalar), kas ve tendonlar bulunmaktadır.

Günlük yaşamsal aktiviteler ve sportif faaliyetler sırasında, alt ekstremite kompleksi fizyolojik ve biyomekanik sınırlar içerisinde pek çok yüklenmeyle karşı karşıya kalmaktadır. Bu yüklenmelerin fizyolojik ve biyomekanik sınırları aştığı ve alt ekstremite kompleksinin buna uyum sağlayamadığı koşullarda spor yaralanmaları olmaktadır.

Alt ekstremite spor yaralanmaları, yaklaşık %60 oranında görülme sıklığı ile spor hekimliği uygulamalarında ilk sırayı alır. Alt ekstremite spor yaralanmaları, yapılan sporun şiddetine, sıklığına, süresine, türüne ve biyomekanik soruna bağlı olarak kalça ve kasık bölgesinde %6, diz ekleminde %33, ayak bileğinde %16, ayak ve ayak parmaklarında %5 oranında görülür.

Üst ekstremite

Alt ekstremiteye göre daha seyrektir ama etiyolojisi daha değişkendir. Vazospastik ve mikrodolaşım bozuklukları sıktır. Stenotik lezyonların çoğunda brakiyosefalik arter başlangıcı, aksillosubklaviyan alan ve el arterleri sorumludur. Kolun muskuler kısmından kaynaklanan problemler seyrektir. Nedenler embolik tıkanıklık, travma, vaskülit, fibromusküler displazi ve enfeksiyonladır.

Hastalığın düzey ve ciddiyeti, özellikle lezyonlar progresif veya semptomatikse ya da doku kaybı oluşuyorsa veya engellenemiyorsa üst ekstremitenin arteriyel testleri yapılmalıdır. İnvaziv olmayan testler tüm ekstremite ve parmakları içermelidir. Anjiyografi arcus aortayı içermeli ve ele uzanmalı, dijital arterlein vazodilatasyonu ile sabit tıkanıklıklar vazospazmlardan ayırt etmelidir.

Kronik ateroslerotik tıkayıcı hastalık baskın olarak innominate arterin veya daha sık olarak sol subklaviyan arterin başlangıcında görülür. Kladikasyon seyrektir ve hafiftir çükü üst ekstremite aralıklı kullanılır ve kollateral dolaşımı mükemmeldir. Ters akım veya vertabral arterden çalma radyoloji veya ultrasonla saptanabilir ama nörolojik semptomlar subklaviyan lezyonlardan çok birlikte bulunan karotis hastalığına bağlanır.

Kolda akut makroemboli genelde kalpten, seyrek olarak proksimal anevrizmal veya stenotik lezyonlardan kaynaklanır. Çok akut tıkanmalar direkt veya iyatrojenik travmadan, anevrizmadan veya anevrizma içinde tromboz veya pıhtılaşma bozukluğu ile görülür.

Torasik çıkış sendromu

Genelde subklaviyan arterde anevrizma veya stenoza yol açan kemik lezyonlarından (sıklıkla servikal kot) kaynaklanır. Semptomlar değişkendir. Küçük ve dinamik bir alandan geçen arter, ven ve sinir demetlerinin anatomisini yansıtır. Hasarda alışılmış mekanizma klavikula ve servikal kotun subklaviyan arteri makas gibi kesmesidir. Bu tromboz ve Raynaud fenomenine predispozisyon yaratır. Venöz ve nörojenik şikayetler olabilir. Hastalar genelde genç ve aktiftir.

Kolda yorulma, şişme veya parestezi gibi progresif şikayetleri vardır. Pozitif torasik çıkış manevrası (Adson testi) bu sendromun tanısında yeterli değildir. Dopplerle fonksiyonel stenoz varığı, arteriyografi ile de fonksiyonel hemodinamik değişişklik saptanmalıdır. Tanı için klinik uyum önemlidir. Sıklıkla servikal kotun rezeksiyonu gerekir. Özellikle nörojenik kökenli semptomların iyileşme derecesi farklıdır.

Çekiç el sendromu

Eli çekiç gibi kullanma veya aletlerle sürekli baskı uygulama ile hipotenar alana yapılan travmayla ortaya çıkar. Genelde hammat kemik düzeyinde unlar arterde tıkanıklık veya anevrizma oluşur. Bir veya daha fazla parmakta dijital iskemi ve Raynaud fenomeni emboliden kaynaklanabilir. Travma durursa iyileşme oluşur ama devam eden problemler cerrahiyi gerektirir. Uzun yıllar vibrasyonlu alet kullanımı elde dizestesziyi tetikleyebilir. Başlangıçta alet kullanırken görülen semptomlar sonra kronik hale gelir. İskemi nadirdir ve geç oluşur.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç