Sözlükte "duyum" ne demek?

1. Duyular aracılığıyla edinilen izlenim, ihsas.
2. Duyu.
3. Doğruluğu, kesin olarak bilinmeyen haber, söylenti.

Duyum kelimesinin ingilizcesi

n. sensation

Duyum nedir? (Felsefe)

Nesnel gerçeğin, merkezi sinir sistemi aracılığıyla zihne yansıma biçimi. Duyum, doğrudan doğruya duyu organlarındaki uyarım alıcılarına etki yapan nesnelerin ve süreçlerin tek tek özelliklerinin ve yanlarının imgesidir.

(insan bilincine) yansımanın en temel biçimi olan duyum, evrimleşme bakımından algıdan önce gelir. İnsan duyumu, hayvanınkinden temelden ayrılır, insanın duyumları arasında, duyumlar ile nesnel gerçeğin diğer duyumsal-rasyonel yansıma biçimleri arasında bir takım ilişkiler vardır. «Madde, duyu organlarına etki yapar ve duyumları doğurur. Duyumlar, beyne, sinirlere, gözün tabakasına vb. »(Lenin) ve giderek, beynin içinde oluşan bilinç süreçlerine bağlıdırlar. İnsan duyumları, bilincin ve toplumsal deneyimin etkisine açıktır.

Dış ve iç duyumları birbirinden ayırt etmek gerekir. Dış duyumlar, özellikle nesnel gerçeğin bilgisini edinme sürecinde önemli bir rol oynarlar. Görme, işitme, tat alma, koku alma, dokunma, mekanik-deri (statiko-kinestetik) ısı ve denge duyumları bilinç ile nesnel gerçeğin dolaysız bağlantısını sağlarlar, bu nedenle her türlü bilginin ilk kaynağıdırlar. Duyumlar, nesnel gerçekteki nesneler ile insanın duyu organlarının, pratik insan faaliyeti zemini üzerinde karşılıklı-etkisi sonunda oluşurlar. Nesnelerin nesnel özellikleri, uyarımlar halinde duyu organlarındaki uyarım alıcılarına etki yaparak, nöro-fizyolojik bir irkilme süreci başlatırlar bu süreç, duyum sinirleri aracılığıyla, büyük beyin kabuğunun duyum merkezlerine ulaşır.

Bu arada çeşitli özelliklerin yolladıkları uyarımlar, uyarım alıcıları tarafından, frekans modülasyonlu elektriksel sinir itkilerine dönüşürler. Analiz ve sentez, indirgeme ve değişmezliklerin meydana getirilmesinden oluşan karmaşık bir sinir süreci sonunda, büyük beyin kabuğunda zamansal-mekansal bir faaliyet modeli yaratılır. Bu faaliyet modeli, duyumun, yani nesnenin özelliklerinin duyumsal imgesinin nöro-fizyolojik dayanağıdır. Gerçi her duyum sınırlımdır ama, pratik faaliyet tabam üzerinde durmadan mükemmelleşen ve genişleyen duyumlar, bilgi edinme sürecinin kaynağı olan duyum malzemesini sağlarlar. Algı, Tasarım, Düşünme! Düşünce, Bilgi edinme.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç