Doppler nedir?

Doppler bir ultrason çeşididir. Doppler ultrasonda, doppler etkisinden yararlanılır.

Doppler kan damarları içerisindeki hareket eden kırmızı hücrelere (alyuvarlara) çarpan ses dalgaları geri yansımasıyla damarlardaki  sıvının yönünün ve hızının ölçülmesi anlamına gelmektedir. Çeşitli damarlara doppler incelemesi yapılmaktadır. Doppler'de hareket ile sesin frekansı değişmektedir.

Hareket eden kan hücrelerinde yansıyan ses dalgalarının frekansı, hareket etmeyen organlardan yansıyan ses dalgalarına göre farklıdır. Bu farklılığın cihaz tarafından saptanması ile bir damardaki kan akımının miktarı saptanır. Cihaza doğru olan akımlar kırmızı, cihazdan uzaklaşan akımlar mavi renkte görüntü verir.

Doppler yöntemi büyük oranda gebelik testleri içinde kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Doppler de bebeğin kordonunda ki damarlar incelenir. Kordon damarlarının haricinde  rahim damarları, beyin damarları, kalp damarları gibi çeşitli damarlar incelenerek te renkli doppler görüntüleri oluşturulabilir.

Doppler ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu olarak görüntü elde edilebilmektedir. Vücut içerisinde herhangi hareketli bir dokuya gönderilen ses dalgalarının yansıma hızları arasındaki fark o cismin proba doğru mu yoksa proba ters yönde mi hareket ettiğinin anlaşılmasını sağlar. Doppler incelemelerinde hedef alınan hareketkli cisimler kırmızı kan hücreleri yani alyuvarlardır.

Damarlar içindeki akım ultrasonografide iki türlü gösterilebilir. Birincisi normal ultrason görüntüsü üzerinde damarların rekli olarak gösterilmesi (renkli doppler), ikincisi ise akımın normal görüntünün dışında bir grafik olarak (spektral doppler) gösterilmesidir. Bu grafikler akım eğrileri olarak adlandırılır ve her damar için farklı özellikler taşır. Renkli doppler modunda proba doğru olan ve probdan uzaklaşan akımlar kırmızı ve mavi renkler ile ekrana yansırlar.

Bu görüntü elde edildikten sonra ve ilgili damar saptandıktan sonra odak bu damar üzerine uygulanmak suretiyle aynı anda spektral doppler incelemesi de yapılarak kan akım hızları ve bu akıma karşı damarda ortaya çıkan direnç ile ilgili matematiksel ölçümler yapılabilir. Doppler özelliği taşıyan ultrason cihazları geleneksel cihazlara göre son derece pahalı olduğundan her merkezde bulunmazlar ve bu nedenle çoğu zaman doppler incelemeleri gebeliği takip eden doktor dışında başka bir doktor tarafından yapılmaktadır. Halk arasında renkli ultrason olarak yanlış şekilde tarif edilen, özel eğitim ve deneyim gerektiren detaylı ultrason incelemesi ile doppler incelemesi birbirinden farklı işlemlerdir.

Doppler neden yararlıdır?

Kan oksijen ve besin maddelerini dokulara taşıyıp, atık maddeleri de bu doklardan uzaklaştırarak dokuların canlılığını sürdürmesini sağladığından herhangi bir dokuya olan kan akımlarının ölçülmesi o dokunun yeterli şekilde kanlanıp kanlanmadığının anlaşılması bazı durumlarda önemlidir. Örneğin yumurtalığının kendi etrafında döndüğü over torsiyonu durumlarında over yeteri kadar kanlanmayacağından gangrene gidebilir ve kaybedilebilir. Böyle bir durumdan şüphelenildiğinde yapılacak doppler incelemesi ile overin yeteri kadar kanlanıp kanlanmadığının saptanması ameliyat kararı verilmesinde kritik önem taşıyabilir.

Doppler nedir?

Öte yandan kanser ortaya çıktığı dokuda neovaskülarizasyon adı verilen yeni damarların oluşmasına neden olur. Yumurtalıklarda bir kitle varlığında bu artmış damarlanmanın doppler ile gösterilmesi patolojinin iyi ya da kötü huylu olduğu yönünde değerli ipuçları verebilir. Gebelik takipleri açısından bakıldığında ise dopplerin bazı hastalık ve durumlar açısından risklerin saptanmasında önemli rolü vardır. Normalde gebelik ile birlikte rahimi besleyen damarlardaki direnç azalır ve rahime dolayısı ile plasenta ve bebeğe olan kan akımı artar. Bu direncin azalmaması ve kan akımının düşük kalması durumunda doppler akım eğrilerinde çentikleşmeler gözlenir.

Doppler tarama testi olarak adlandırılan inceleme ile hamileliğin 20. haftası civarında uterin arter adı verilen ve rahimi besleyen ana atardamarlar ile göbek kordunu içinde bulunan atardamardaki kan akımlarının ölçülmesi ve buradaki direncin değerlendirilmesi ile ileride ortaya çıkabilecek gebelik zehirlenmesi (preeklempsi), rahim içi gelişme geriliği, plasentanın erken ayrılması (ablasyo plasenta), anne karnında bebek ölümü gibi durumlar açısından artmış risklerin öngörülebileceği iddia edilmektedir.

Buna göre her iki uterin arterin doppler incelemesinde çentikleşme gözlenmesinin patolojik ya da pozitif tarama testi olarak kabul edilmesi ve yakın takip yapılması önerilmektedir. Ancak konu ile ilgili yapılmış çalışmaları bir arada değerlendiren bir araştırma sonucunda her hastada doppler tarama testinin yapılmasının gerekli olmadığı, sadece yüksek risk altındaki gebelerde uygulanması gerektiği sonucu ortaya konmuştur, kan miktarının saptanmasına ve özellikle gelişme geriliği olan durumlarda bebeğin içinde bulunduğu sıkıntılı durumun değerlendirilmesinde önemli rol oynar. Gebeliğin son dönemlerinde ileri derecede azalmış bir akım anne karnında bebek ölümlerine neden olabileceğinden doğum kararı verilmesinde kritik öneme sahiptir.

Bunlar dışında renkli doppler incelemesi erken dönemde bebeğin kalp atımlarının görülmesi ve dinlenmesi amacıyla da kullanılır. Yandaki fotoğrafta 9 hafta 6 günlük bir gebelikte bebek kalp atımlarının doppler ile incelenmesi izenmektedir.Başka bir uygulama alanı da bebeğin kalbinden çıkan ana damarların gözlenmesidir. Rutin gebelik ultrasonografisi sırasında bebeğin idrar kesesinin iki yanında damarsal yapıların gözlenmesi de olası bir anomali riskini azaltan bir bulgudur.

Doppler vücudumuzun hangi bölgerinde kullanılır?

Doppler vücudumuzun hemen hemen her yerinde kullanılabilir.

En sık kullanılan doppler bölgeleri

1. Boyun

2. Kalp

3. Karın

4. Bacaklar

Doppler etkisi nedir?

Doppler etkisi fiziksel bir olay sayesinde mümkün olmaktadır. Doppler etkisi adını ünlü bilim insanı ve matematikçi Christian Andreas Doppler'den almaktadır. Dalga özelliği gösteren herhangi bir fiziksel varlığın frekans ve dalga boyu'nun hareketli bir gözlemci tarafından farklı zaman veya konumlarda farklı algılanması olayı olarak tanımlanır.

Doppler vücudumuzun hangi bölgesinde ne amaçla kullanılır?

1. Karın bölgesinde; Başlıca tansiyon yüksekliğini araştırmak amacıyla böbreklerin değerlendilmesinde kullanılır.

2. Siroz gibi hastalıkları değerlendirmek için karaciğerin değerlendilmesinde kullanılır.

3. Karın ağrısı nedenini araştırmak için bağırsaklara kan taşıyan damarların değerlendilmesinde kullanılır.

4. Tümör içi ya da komşuluğundaki damarların değerlendilmesinde kullanılır.

5. Bacaklardaki kan akımının değerlendirilmesinde, atardamarlardaki tıkanıkllıkların toplardamarlardaki pıhtıların yada bacak şişmesinin nedeninin gösterilmesinde temel yöntemdir.

6. Boyun bölgesinde şah damarlarını incelemek için kullanılır.

Doppler'in zararı var mıdır?

Doppler'in herhangi bir zararı görülmemiştir.

Doppler ultrason fiyatı nedir?

Doppler ultrason fiyatı sgk tarafından karşılanmamaktadır. Hastalaneler arasında fiyatların 90 ile 250 tl arası değişken bir fiyata sahiptir. Hastanelerden indirim talep etmeyi unutmayınız.

Doppler ultrason ne zaman yapılır?

Detaylı ultrasonografi en iyi gebeliğin 18-23.haftalarında yapılabilir ve bu haftalar arasında bebeğin tüm anatomik yapısı incelenir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç