Dogmatizm nedir?

Felsefede bazı fikirleri hiç bir tenkide uğratmadan gözü kapalı kabul etme görüşüne denir. Bu çeşit fikirlere de «dogma» adı verilir. Ilkçağ'ın Yunan filozofları «insan bilgisi mutlaktır. Duyularımızın, bildiklerimizin dışında bir gerçek yoktur,» diyorlardı. Bunlar dogmatiklerdir. Doğmatizmin ilk temsilcileri Thales, Anaksimenes, Anaksimandros'tur. Bu filozofların fikirlerinin yanlışlığı zamanla ortaya çıkmış, Dogmatizm yine de sönmemiştir. Dogmatizmin ilk şekli, mutlak olanın bilinebileceğini ileri sürmesi, akla, deneyden çok yer vermesi gibi özellikleri başka felsefe sistemleri tarafından tenkit edilmiştir. Bu felsefe, hoş görmezliğin ve taassubun sembolüdür.

Dogmatizm her ne kadar felsefenin inceleme alanlarından biri olsa da, günümüzde hayatın birçok farklı alanında ve belki de her alanında karşılaşılabilen bir kavram haline dönüşmüştür. Farklı düşüncelere yer olmayan, bakış açısı tek noktaya odaklı olan ve diğer perspektiflere kesinlikle yer vermeyen, deney ve gözlemin herhangi bir geçerliliği olmadığını iddia eden ve gerektiğinde zorbalık dahi uygulanarak farklı seslerin susturulduğu her ortamda dogmatizme rastlanabilir. Avrupa coğrafyasının Orta Çağ cahilliği ile boğuştuğu ve para karşılığı cennet yer satmak(endüljans) gibi irrasyonel bir tutumu dahi rahatça sergileyebilen İspanyol, Roma ve Orta Çağ Engizisyonu’nun mutlak güç olduğu yıllar, dogmatizmin en etkili olduğu dönemdir. Orta Çağ Hıristiyan kültüründe kilisenin mutlak bilginin kaynağı olarak görülmesi, başlıca dogmatizm tanımının karşılığı haline dönüşmesine sebep olmuştur.

Cadılık, büyücülük ve diğer pek çok gerçeküstü iddianın kanıtlanması için deney ve gözlem sonuçlarını kabul etmeyen kilise, kendi düşüncesi olan işkence ve idamların tek çözüm olduğunu kabul etmiş ve böylece gerçek bir dogmatizm örneği sergilemiştir. Kilisenin takındığı bu dogmatizm yanlısı tutum, farklı görüşlere ve rasyonel nedenlere kulak asılmamasının ve yalnızca kendi düşüncelerinin mutlak doğru olarak kabul edilmesinin tarih perdesindeki en çarpıcı örneklerinden biridir. Orta Çağ kilisesinin bu dogmatizm yanlısı düşünceleri doğrultusunda suçlanan kişinin ateşe dahi atılsa büyücü ya da cadı olduğu için yanmayacağının kesin olarak kabul edilmesi ve diğer hiç bir görüşe değer verilmemesi, kişinin ateşe atıldığı zaman yanmasının suçluluk göstergesi olduğu sonucuna varılmasını sağlamıştır. Benzer şekilde Orta Çağ döneminde herhangi bir sözün Aristotales tarafından söylenmiş olması, bu ibarenin tartışmasız doğru olarak kabul edilmesini sağlamıştır.

Dogmatizm nedir? (Felsefe)

Somut koşulları, değişen durumları, yeni bilgileri ve pratik deneyimleri göz ardı eden, kavramların ve tezlerin tarihsel süreç içindeki gelişmelerini dikkate almayan soyut bir düşünme tarzı. Dogmatizm, metafizik düşünme tarzının bir çeşididir en başta, doğrunun, hakikatin somut olduğunu belirten diyalektik ilkeye aykırıdır. Dogmatik düşünme tarzı, dinde ve dinbilimde en kesin biçimini bulur. Felsefede ve bilimde ise, özellikle kanıtlanmamış veya köhneleşmiş anlayışlara ve tezlere dört elle sarılmak anlamına gelir, bu tavır bilimin ilerlemesini engellemekten başka bir işe yaramaz.

İşçi hareketinin politikasında belirebilecek bir dogmatizm, bir tarz mezhepçiliğe geçiş, yaratıcı Marksçılıktan geriye, öznelcilik’ z dönüş, teori ile pratiğin birbirinden koparılması demektir. İşçi hareketinin gelişimi boyunca, eninde sonunda aşılmış olan çeşitli dogmatik eğilimlere rastlanmıştır. Dogmatizm günümüzde, tıpkı sağ revizyonizm gibi, uluslararası sosyalist hareket için büyük bir tehlike oluşturur.

Dogmatikler, somut tarihsel koşullara aldırış etmeksizin, tarihe tamamen aykırı şekilde, Marksçı-Leninci düşüncenin bazı tezlerini bütününden kopararak, tek tek ele alır, böylece bu tezleri yaşama yabancı dogmalar haline getirir ve Marksçılık-Leninciliğin yaratıcı karakterine ters düşerler örneğin, sosyalizme geçişin biçimlerinden biri olan silahlı savaşım biçimini mutlaklaştırarak, devrimin olanaklı diğer biçimlerini yadsırlar.

Sosyalist bir ülkede dogmatizm, özellikle politik alanda çok ağır öznel yanılgılara ve hatalara yol açar ve sosyalist toplumun kurulmasını zedeler. Sonuç olarak dogmatizm, dünya sosyalist sisteminin birliğini ve uluslararası sosyalist hareketin bütünlüğünü zayıflatır.

Sözlükte "dogmatizm" ne demek?

1. Dogmacılık.

Dogmatizm kelimesinin ingilizcesi

n. dogmatism
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç