Devalüasyon nedir?

Paranın değerinde kanuni olarak yapılan İndirmeye denir. Buna daha çok paranın nazari değeriyle piyasa değeri arasındaki farkı kaldırmak için baş vurulur. Devalüasyon, mali, ekonomik hatta sosyal etkileri olan bir durumdur. Devalüasyon sayesinde devletin borçları hafifler, halk arasında İse alacaklıların zararına, borçluların menfaatine bir durum meydana gelir. Bu indirim; sabit kur politikasında, çeşitli dönemlerde hükümetçe iradi olarak yapılabileceği gibi, para değerinin arz ve talebe göre belirlendiği para sistemlerinde dalgalanma sonucu otomatik olarak da gerçekleşebilir. Devalüasyona genellikle yurt içi enflasyon nispetinin, yabancı ülkelerinkinden fazla olması sonucu gerek duyulur.

Eski Yunan ve Roma’da devalüasyon, paranın temsil ettiği maden miktarının azaltılması yoluyla gerçekleştirilmekteydi. Belli bir altın ve gümüş miktarından basılan sikke miktarının çoğaltılması, para değerinin düşürülmesi sonucunu doğurmaktaydı. On dokuzuncu yüzyılda ise kağıt para miktarının arttırılması sonucu meydana gelen enflasyon, iç fiyatların artışı ve banknotların altına tahvil kabiliyetini yok ederek, para değerinin düşüşüne yol açmıştır. Böylece milli para biriminin karşılığı kabul edilen altın miktarı indirilmiş ve kambiyo kurları da buna göre ayarlanmıştır.

Günümüzde, madeni para, altın para sistemi olmadığından yerli para biriminin değerinin düşülmesine, iç fiyatların yükselmesi sonucu elde edilemeyen döviz gelirleri dolayısıyle girişilmektedir. Başlıca ihracatı teşvik etmek için yerli para birimi değeri, belli bir yabancı para esas alınmak suretiyle ayarlanmaktadır. Ancak bu tür bir uygulamanın başarılı olabilmesi için, devalüasyon sonrası iç fiyatların artışının önlenmesi, yabancı ülkelerin ithalat kısıtlamalarına başvurmaması gerekmektedir. Türkiye’de 1946, 1958 ve 1970 yıllarında istikrar programları çerçevesinde büyük devalüasyon yapılmıştır. 1977-1980 arası belirli aralıklarla yapılan devalüasyonlar o tarihten bu yana günlük ayarlamalara dönüşmüştür. Ne var ki, kambiyo denetimi hala geçerli olduğundan günlük ayarlamalar, para değerini piyasa şartlarına göre serbestçe belirlenmesi anlamına gelmemektedir. Türkiye’de para birimi düşürülmesi işlemi, Türk Lirası’nın Amerikan Doları karşısındaki değerine göre yapılmakta ve çapraz kurlar, dolara göre belirlenmektedir.

Devalüasyon neden yapılır?

Öncelikle ifade etmek gerekir ki, ödemeler dengesi (Dış Ticaret Bilançosu) açıklarını kapatmak için mümkün kur politikalarından biri olan devalüasyon denen ve yukarıda tarif edilen bu iktisat politikası aracı; ekonomik olduğu kadar politik tartışmalara da alet olmuştur. Bu sebeple devalüasyon niçin yapılacağına temas etmek faydalı olacaktır. Devalüasyon genel olarak dış ticareti açık veren bir ülkede idari düzenlemelerle fazlaca değerlenmiş durumda tutulan (sun’i olarak) kuru, denge kuru seviyesine çıkarıp, dış ödemelerin dengeye getirilmesi, dolayısıyla döviz rezervlerini artırmak, dış borçları ödeyebilecek duruma gelmek, ekonomide döviz sağlama fonksiyonunu gören sektörlerin rekabet gücünü takviye etmek gayesiyle yapılır.

Diğer taraftan dış ödemeleri ve kuru, zaten değer kaybetmekte olan bir ülkede sadece dış pazarlardaki rekabet gücünü artırmak için paranın başka paralar karşısındaki değeri düşürülebilir (devalüe edilir). Bu durumu sanayileşmiş bazı ülkelerde sık sık görmek mümkündür. Genellikle gelişmekte olan ülkelerde, ülkemizde de olduğu gibi devalüasyon bir sebeb değil bir neticedir. Bir başka deyişle ekonomik politikada muayyen tercihler veya hatalar yapılır; kontrol edilmeyen bazı ekonomik değişkenlerin seyri değişir (petrol fiatları gibi) ve öyle bir noktaya gelinir ki, ekonomide dış dengeyi kurmak için devalüasyon kaçınılmaz olur.

Devalüasyonun ekonomi üstündeki negatif etkileri

• Devalüasyon bilhassa az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde enflasyon oranında artışlara sebep olur.
• İthalatın pahalılaşması neticesi maliyetler artacağı için yurtiçi piyasadaki fiyatlar da çoğalır.
• Ülkenin yerli para cinsinden borçlarında artış olur.
• Dvalüasyon neticesi ihraç mallarının ücretinin düşmesi dış ticaret hadlerinin ülke aleyhine dönmesine sebep olur.
• Devalüasyonun önceden öğrenmiş olunması mal ve döviz spekülasyonlarına yol açar ve spekülatörler haksız kazanç temin ederler.
• Kaynak dağılımı üstünde negatif tesirler olur. Üretim kaynakları ihracat endüstrilerine ve ithalata rakip yurtiçi endüstrilere kayar. devalüasyonun pozitif etkileri.
• Dış ticaret üstünde tasarruf sağlayıcı etki yaratır.
• İthalata rakip endüstrilere yönelik iç talep çoğalır.
• Yabancı paranın yurtiçi satınalma gücü artacağı için yabancı sermaye girişi çoğalır.
• İşçi dövizleri yasal olmayan kanallar yerine resmi kanallar yoluyla ekonomiye kazandırılır.

Devalüasyonun pozitif etkileri

• Dış ticaret üstünde tasarruf sağlayıcı etki yaratır.
• İthalata rakip endüstrilere yönelik iç talep çoğalır.
• Yabancı paranın yurtiçi satınalma gücü artacağı için yabancı sermaye girişi çoğalır.
• İşçi dövizleri yasal olmayan kanallar yerine resmi kanallar yoluyla ekonomiye kazandırılır.

Sözlükte "devalüasyon" ne demek?

1. Değerdüşürümü.

Devalüasyon kelimesinin ingilizcesi

n. devaluation
Köken: Fransızca

Devalüasyon ne demek? (Ekonomi)

(Devaluation) Sabit döviz kuru Sisteminde hükümetin aldığı bir kararla resmi döviz kurunu yükseltmesi (ulusal paranın değerini düşürmesi) dir. Değişken kur sistemlerinde döviz piyasasında kurların arz ve talebe bağlı olarak yükselmesi için, her ne kadar doğurduğu etkiler benzer olsa da, devalüasyon deyimi kullanılmaz. Devalüasyon ödemeler bilançosu açıklarını gidermek amacıyla yapılır. Genellikle resmi döviz kurları Amerikan dolan cinsinden ifade edildiği için, devalüasyon yapmak isteyen ülke doların resmi fiyatını artırır, doğaldır ki buna bağlı olarak öteki dövizlerin fiyatı da yükselmiş olur.

Devalüasyonun dış ticaret bilançosunu iyileştirici etkileri iki kanaldan ortaya çıkar : ithalat giderlerinde daralma ve ihracat gelirlerinde artış. Devalüasyon ithal mallarının ulusal para cinsinden fiyatlarını yükseltir. Bu da ithalatı azaltıcı etki yapar ve böylece bir döviz tasarrufu sağlanır. Diğer yandan devalüasyon yerli malları yabancı para cinsinden ucuzlatarak onları yabancılara daha ucuz bir duruma getirir, bu da ihracatı özendirerek döviz kazandırıcı etkide bulunur. Bu iki olumlu etki de dış açığın kapanmasına yol açar. Devalüasyon ithal mallarını pahalılaştırarak ülkede bir maliyet enflasyonu başlatabilir, ayrıca dövizle ödenecek dış borçların yükünü artırır.

Sabit kur rejimlerinin uygulandığı ülkelerde hükümetler devalüasyonu uyguladıkları ekonomik ve mali politikaların başarısızlığı olarak görmüş ve önemli dış açıklara karşın devalüasyondan kaçınmışlardır. Devalüasyonun başarısı için belirli koşullar gerekir. Bunlar arasında devalüasyondan sonra iç fiyatların sabit tutulması, ihraç mallarının dış v2 ithal mallarının iç talep esnekliklerinin yüksek olması ile elde mevcut ihraç malları stokunun bulunması ya da ihraç malları arzının kolayca artırılabilmesi başta gelir. Teorik analizlerde devalüasyonu inceleyen değişik yaklaşımlar vardır. Bunlar arasında Esneklik Yaklaşımı, Toplam Harcamalar Yaklaşımı ve Parasalcı Yaklaşım başta gelmektedir. Esneklik yaklaşımında devalüasyonun başarı koşullan bir formülle ifade edilmiştir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç