Benzol nedir?

Kendine mahsus kokusu olan renksiz bir sıvıdır. Kimyadaki asıl adı, «benzen» dir. Suda gayet az, kloroform ve karbon sülfürde daha çok erir. Katrandan, hafif yağların damıtılmasıyla elde edilir. Benzolün formülü: C6H6, yoğunluğu: 0,977, kaynama noktası: 80,2°, donma noktası: 5,4°'dir. Benzen havaya çok hızlı bir şekilde karışır ve suda çok az çözünür. Benzen yüksek oranda alevlenebilen bir maddedir. Benzen hem endüstriyel hem de doğal kaynaklardan dolayı hava, su ve toprakta bulunabilir.

Benzen aren veya aromatik hidrokarbonlar olarak adlandırılan organik bileşikler sınıfının en basit üyesidir. Kaynama noktası 80,1°C ve erime noktası 5,5°C olan bir sıvıdır. Molekül formülü C6H6. Benzen, endüstride plastik imalinde kullanılan stiren ve fenolün sentezinde başlangıç maddesi olarak, naylon bileşenlerinde, sentetik deterjan imalinde kullanılır. ? Uçak benzinlerinde, boya yapmaya yarayan anilinin başlangıç maddesi ve böcek öldürücü olarak da benzen kullanılır.

Benzen çevrede yaygın olarak bulunmaktadır. Endüstriyel işlemler çevrede bulunan benzenin temel kaynaklarıdır. Havadaki benzen düzeyleri yanan kömür ve yağın emüsyonlarından, motorlu taşıtların egzoslarından ve servis istasyonlarından evaporasyon ile yükselebilir. Sigara dumanı havadaki benzenin diğer bir kaynağıdır. Benzen havaya su ve toprak yüzeylerinden geçebilir. Havada iken benzen diğer kimyasallar ile reaksiyona girer ve birkaç gün içinde parçalanır. Havadaki benzen ayrıca yağmur ve kar ile toprakta birikebilir.

Benzene nasıl maruz kalınır?

• Hemen her gün benzene düşük düzeyde de olsa maruz kalmaktayız.
• Benzene çevrede, çalışma ortamında ve evde maruz kalınabilir.
• Benzene maruz kalmanın temel kaynakları.
• Sigara dumanı.
• Otomobil servis istasyonları.
• Motorlu araçların egzosları.

Ayrıca yapıştırıcılar, boyalar, mobilya cilaları gibi benzen içeren ürünlerin buharları veya gazları ile de benzene maruz kalınabilir. Amerika’da benzene maruz kalmanın yaklaşık %50’si sigara içmekten veya sigara dumanına maruz kalmaktan kaynaklanır. Günde 32 tane sigara içen bir kişi her gün yaklaşık 1.8 mg benzen alır. Bu miktar sigara içmeyenler tarafından alınan ortalama günlük benzenin 10 katıdır. Açık havada ölçülmüş benzen düzeyleri ise 0.02- 34 ppb arasındadır. Şehirlerde veya endüstriyel alanlarda yaşayan insanlar kırsal kesimlerde yaşayanlara göre havada çok daha yüksek düzeyde benzene maruz kalırlar.

benzol

Evdeki benzen düzeyleri ise açık havadaki düzeyden genellikle daha yüksektir. Pek çok insan için gıda, içecekler veya içme suyu ile benzene maruz kalma düzeyi havaya göre daha yüksek değildir. İçme suyu genellikle 0.1 ppb’den daha az benzen içerir. Benzen ile kontamine olmuş musluk suyunu kullanan insanlar içme suyundan veya bu su ile hazırlanmış yemeklerden benzene maruz kalabilirler. Çalışma ortamında benzen üreten veya kullanan insanlar benzene en yüksek düzeylerde maruz kalırlar. Amerika’da 238 000 insan bu şekilde benzene maruz kalmıştır.

Benzen sağlığımızı nasıl etkiler?

Benzene maruz kalmanın ardından zararlı sağlık etkilerinin oluşup oluşmadığını bazı faktörler belirlemektedir. Bu faktörler maruz kalınan benzen miktarı ve maruz kalma süresidir. Benzene uzun süre maruz kalmanın etkileri hakkında birçok bilgi benzen kullanan endüstrilerde çalışan insanlar ile yapılan çalışmalar sonucu elde edilmiştir. Eğer benzen cildinize temas ederse kızarıklığa ve yanmaya neden olabilir. Gözlerin benzen ile teması sonucu tahrişe ve korneada hasara neden olur. Uzun süre benzene maruz kalan insanlarda özellikle kemik iliği gibi kan hücrelerini oluşturan dokularda benzenin zararlı etkileri görülür.

Bu etkiler normal kan üretimini bozar ve önemli kan bileşenlerinde azalmaya neden olur. Kırmızı kan hücrelerindeki azalma anemiye yol açar. Kandaki diğer bileşenlerin azalması ise aşırı kanamaya neden olur. Benzene aşırı derecede maruz kalmak enfeksiyon ihtimalini arttırarak ve kansere karşı vücudun savunmasının azaltarak bağışıklık sistemine zarar verir. Böylece kan üretiminde rol oynayan organların kansere yakalanma riski ortaya çıkar. Hamile hayvanlar ile yapılan çalışmalar benzen solumanın fetus gelişimi üzerine zararlı etkileri olduğunu göstermiştir.

Sözlükte "benzol" ne demek?

1. Benzin ve tolüen karışımı bir akaryakıt.

Benzol kelimesinin ingilizcesi

n. benzene (Chemistry)
n. benzol, benzene, toxic flammable liquid derived mainly from coal tar (Chemistry)
n. benzol, benzene (Chemistry)
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç