Ayasofya nedir?

En ünlü Bizans kilisesidir. İstanbul'un Türkler tarafından fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet'in emriyle camiye çevrilerek, yüzyıllarca bir İslam mabedi olarak kullanıldı. 1935 yılında da müze durumuna getirildi. Ayasofya'nın bugünkü şekli Justinianus çağına aittir (M. S. 6. yüzyılın birinci yarısı), Daha önce Konstantinos l'in ahşap olarak yaptırdığı ve oğlu Konstantinos IInin basilika şekline soktuğu kilise 404 yılında bir ayaklanma sırasında yanıp harap oldu. 415'te yeniden yapılan binanın ömrü uzun olmadı ve Nika ayaklanması (532) sırasında çıkarılan yangından kurtulamadı.

Ayaklanmayı bastıran Justinianus, Ayasofya'nın yeni baştan kagir olarak yapımına girişti. Binanın planlarını yapmak, inşaatı yönetmek görev ve sorumluluğu çağın ünlü mimarları Milaslı Anthemios ile Balatlı İsidoros'a verildi. Kilise 537'de törenle açıldı. Fil ayaklan ve hatıllar kesme taştan, başlıklar, kaplamalar, söveler beyaz veya renkli mermerle mozaikten yapıldı. Binanın asıl duvar, kubbe ve kemerlerinde tamamen tuğla kullanıldı. Ayasofya'nın açılışından 22 yıl sonra bir depremde yıkılan kubbe tekrar yapıldı.

Kilise, 869'da bir, 986'da da ikinci defa onarıldı. 1317'de çevre duvarları ve dayanak duvarlarıyla kuvvetlendirildi. 1348'de kubbe tekrar onarıldı. Türkler, Ayasofya'ya daima büyük bir ilgi gösterdiler. Yaptıkları ustaca onarmalarla bu büyük anıtın günümüze kadar gelebilmesini sağladılar. Ayasofya minarelerinden güneydoğu tarafındaki tuğla minarenin, Fatih çağında yapıldığı kabul edilir. Bayezİt II çağında kuzeybatı köşesindeki zarif ince minare, Selim II çağında da batı tarafındaki iki kalın minare Mimar Sinan eliyle yaptırıldı. Ayasofya, 1935 yılında Atatürk'ün emriyle müze haline getirildi.

Latin İmparatorluğu sırasında kısa bir süre katolik kilisesi olarak da kullanılmıştır. Günümüzde görülen Ayasofya binası aslında aynı yere üçüncü kez inşa edilen kilise olduğundan Üçüncü Ayasofya olarak da bilinir. İlk iki kilise isyanlar sırasında yıkılmıştır. Döneminin en geniş kubbesi olan Ayasofya’nın merkezi kubbesi, Bizans döneminde birçok kez çökmüş, Mimar Sinan’ın binaya istinat duvarlarını eklemesinden itibaren hiç çökmemiştir.

ayasofya

Ayasofya adı nereden geliyor?

Binanın adındaki "Sofya" kelimesi eski Yunanca’da "Bilgelik" anlamındaki "Sophos" sözcüğünden gelmektedir. Dolayısıyla "Aya Sofya" adı "Kutsal Bilgelik" ya da "İlahi Bilgelik" anlamına gelmekte olup, Ortodoksluk mezhepinde Tanrı'nın üç niteliğinden biri sayılır.

Ayasofya'nın özelliği nedir?

Ayasofya’nın inşaatinde yaklaşık 10.000 işçi çalışmıştır. I. Jüstinyen'in bu iş için büyük bir servet harcamıştır. Ayasofya'nın bir özelliğide yapımında kullanılan bazı sütun, kapı ve taşların binadan daha eski yapı ve tapınaklardan getirilmiş olmasıdır.

Ayasofya kim tarafından ne zaman inşaa ettirilmiştir?

Ayasofya, Bizans İmparatoru I. Jüstinyen tarafından MS 532 - 537 yılları arasında İstanbul'un tarihi yarımadasındaki eski şehir merkezine inşa ettirilmiştir.

Ayasofya kim tarafından ne zaman camiye dönüştürülmüştür?

Ayasofya İstanbul'un fetihine kadar bazilika planlı bir patrik katedraliydi. 1453'te İstanbul'un fetihinden sonra İstanbul'un Türklerin eline geçmesiyle, Fatih Sultan Mehmet tarafından camiye dönüştürülmüştür.

Mimarlık tarihi açısından ayasofya'nın önemi nedir?

Ayasofya, mimari bakımdan, bazilika planı ile merkezi planı birleştiren, "kubbeli bazilika" tipinde bir yapı olup kubbe geçişi ve taşıyıcı sistem özellikleriyle mimarlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak ele alınır.

Ayasofya'nın ayırt edici özellikleri

1. Dünya’nın en eski katedralidir.

2. Yapıldığı dönemden itibaren yaklaşık bin yıl boyunca dünyanın en büyük katedrali ünvanına sahip olmuştur. Günümüzde yüzölçümü bakımından dördüncü sırada gelmektedir.

3. Dünya’nın en hızlı, yaklaşık 5 yılda inşa edilmiş katedralidir.

4. Dünya’nın en uzun süreyle, yaklaşık 15 yüzyıl ibadet yeri olmuş yapılarından biridir.

5. Kubbesi "Eski katedral" kubbeleri arasında çapı bakımından dördüncü büyük kubbe sayılmaktadır.

Ayasofya'nın alt kat'ının bölümleri

1. Narteksler

2. Güney nef

3. Omphalion ve müezzin mahfili

4. Absid ve mihrap

5. Orta nef

6. Kuzey nefi

7. Çıkış

Ayasofya'nın üst kat'ının bölümleri

1. Güney üst nefi (tribünü)

2. Kuzey üst nefi

3. Avlu

4. Şadırvan

Dış Bağlantılar

Ayasofya Müzesi Resmi İnternet Sayfası

Ayasofya Müzesi 360o Sanal Tur

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç