Artezyen nedir?

Basınçlı yeraltı sularının bulundukları yerlerde meydana getirilmiş fışkıran kuyudur. Sondaj aletleriyle açılır. Kuyudan elde edilen su, bileşik kaplar kuralına göre az çok kuvvetli bir basınçla ve çok defa fışkırarak yükselir. Tazyikli su çıkan kuyulara Fransızcada, Fransa’nın Artois köyü civarında 12. yüzyıllarda çok miktarda bulunduğu için artois denmektedir. Türk kültürünün Fransız kültürü etkisinde kaldığı Tanzimat döneminde bu kelime Türkçeye artezyen olarak girmiş ve yerleşmiştir.

Çanak şeklinde olup taşıdığı suyla kuyuyu besleyen bölge, geçirimli olan üst kısımlardan giren su ile beslenir. Zamanla su ile dolan bu bölgede bir basınç meydana gelir. Bölgenin çukur kısmına yeryüzünden sondaj ile bir kuyu açılırsa, fizikte çok iyi bilinen bileşik kaplar prensibine göre su yeryüzüne tazyikli bir şekilde çıkar. Suyun tazyiki, su geçirmez bölgenin durumuna ve kuyunun açıldığı yere bağlıdır. Su geçirmeyen bölgenin açık olan ve suların dolmasını sağlayan uç kısımlarına "beslenme bölgesi" denir.

Artezyen kuyuları sondaj aletleriyle arazi delinerek ve delinen kısma demir borular konmak suretiyle inşa edilir. Bu boruların su seviyesi boyunca kalan kısımlarında pekçok delikler bulunur. Deliklerin işletme esnasında tıkanmaması için boru ile sondaj deliği arasında kalan boşluk içten dışa doğru büyüklükleri küçülecek tarzda çakıl ve iri kum ile doldurulur. Bazı petrol kuyularından petrolün fışkırması artezyen kuyusundan suyun fışkırmasına benzer. Artezyenden farklı olarak petrol fışkırmasına, petrol yatağında bulunan gazların basıncının da tesiri vardır.

Artezyen nasıl oluşur?

1. Suyun etrafa dağılmasını engelleyecek altta ve üstte geçirimsiz tabakaların olması gerekir.

2. Açılan kuyunun seviyesinin normalden düşük olması gerekir.

3. Atezyen suyunu oluşturabilecek kadar yağışın olması gerekir.Bazen artezyen kuyularında yeterli yağış olmaması nedeniyle su çıkmayabilmektedir.

artezyen

Artezyenin oluşabileceği yerler

1. Artezyen sularının çıktığı yerler genellikle çanak gibi çukur olan yerlerdir.

2. Bazen vadi tabanlarında da artezyenler görülebilir.

Ülkemizde Trakyada, Konya’nın Toros dağlarına yakın yerlerde artezyenler görülmektedir.

Sözlükte "artezyen" ne demek?

1. Toprağı burguyla delerek açılan ve suyu yükseğe fışkırtan kaynak, "artezyen kuyusu" da denir.

Artezyen kelimesinin ingilizcesi

adj. artesian
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç