Arsenik nedir?

Simgesi «As», atom sayısı 33, atom ağırlığı 74,91 olan bir elemandır. Tabiatta serbest halde az bulunur. Başlıca mineralleri arseno pirit (Fe As S), löllingit (Fe As2), realgar (As2 S2), avr i pigment (A$2 S3) ve Nikelin (Ni As) dir. Bundan ayrı olarak hemen hemen bütün sülfür filizlerinde de az miktarda bulunur. Teknikte büyük bir önemi yoktur. Bileşikleri genellikle hekimlikte kullanılır. Bunların hemen hepsi çok zehirli cisimlerdir. Ancak çok ufak dozlarda kullanılır. Arsenik insan ve hayvan vücudunda çok az miktarda bulunur. Organizmada bir görevi olup olmadığı henüz bilinmemekle birlikte ufak dozlarda arsenik bileşiklerinin oksitleşmeyi azalttığı, özümlemeyi hızlandırdığı görülür. Aynı zamanda az miktarda arsenik kemik iliğinin kan yapıcı görevini yükseltir.

Bulunuşu

Yerkürenin kabuğunda çok az bulunan ve geniş olarak dağılmış bir elementtir. Yer kabuğunda kalay ve antimon nispetinde bulunmaktadır. İşlenmemiş verimli topraklarda milyonda bir kaç kısım arsenik bulunmaktadır. Fakat buralarda da, arsenik ihtiva eden pestisitlerin bir kaç yıl kullanılmaları sonucu arsenik derişimi bir kaç yüz misli artmaktadır. Deniz suyunda milyonda on oranında bulunmaktadır. Bazı elementel arsenik yatakları biliniyorsa da, arseniği, arsenit ve arsenat gibi filizleri şeklinde bulunduran mineraller daha yaygındır. En çok bulunan mineral arsenopirit, FeS 2 FeAs 2 'dir. Tabiatta bulunan diğer bileşikleri realgar, As 4 s 4 , orpigmen As 2 S 3 ve arsenikli nikel sülfür, NiAsS'dir.

Özellikleri

Arseniğin üç allotropu mevcuttur. Bunlardan gri arsenik metalik halde bulunur ve kararlıdır. Bunun yoğunluğu büyüktür. Sarı arsenik ametalik halde olup dört atomlu As 4 moleküllerden meydana gelir ve uçucudur. Bu, arsenik buharının anı soğutulması ile elde edilir. amorf olan siyah arsenik, arsin'in (AsH 3 ), ısı ile bozunmasından elde edilir. Gri arsenik, ısıyı çok iyi, elektriği ise, bakırın % 5’i kadar iletir. Metalik olan gri arsenik 610 derecede sıvı hale geçmeden katı halden doğrudan buhar haline geçer (süblimleşir). 36 atmosfer basınç altında 814 derecede erir. Özgül ağırlığı 5,7 gr/cm 3 tür. Arsenik, 400 derecenin üstünde yanar ve arsenik trioksit, As 4 O 6 verir. Kükürt, halogen ve metallerle reaksiyon verir.

arsenik

Bileşikleri

1. Arsenik trioksit (As 2 O 3 ). Su ile arsenit asidini, HAsO 2 verir. Özgül ağırlığı 3,87 gr/cm 3 tür. Alkalilerde çözündüğünde arsenit tuzlarını verir. Şiddetli zehir olup, 0,06 ile 0,2 gram arası insanı öldürür.

2. Arsenik pentaoksit. Beyaz renktedir. Su ile arsenat asidini, H 3 aso 4 verir.

Halojenli bileşikleri: Arsenik, halojenlerle AsX 3 ve AsX 5 şeklinde iki tip bileşik verir. Arsenat ve arsenit bileşikleri arsenat (AsO 4 ) 3- ve Arsenit (AsO 2 ) köklerinin çeşitli metallerle verdiği bileşiklerdir. Bunlar çeşitli maksatlarla kullanılır. Na 3 AsO 4 .12H 2 O bileşiği matbaa mürekkebi, tekstil boyaları ve böcek öldürücü olan kalsiyum ve kurşun arsenatların üretiminde kullanılır. Potasyum dihidrojen arsenat, KH 2 AsO 4 sinek kağıdı, böcek öldürücü, tekstil boyamada ve derinin korunmasında kullanılır. Bu maksatlar için sodyum meta arsenit, NaAsO 2 de kullanılır. bakır arsenitler bir böcek öldürücü olan paris yeşilinde ve bir pigment olan scheele yeşilinde kullanılır.

Sülfürleri: Arsenik, kükürt ile As 4 S 3 As 4 S 4 (kırmızı arsenik), As 2 S 3 (sarı arsenik) ve As 2 S 5 verir.

Bunlar asidik özellikte olup, kuvvetli bazlarla çözünür. Kırmızı ve sarı arsenik sülfürler pigment olarak kullanılır.

Organik bileşikleri: Arseniğin karbon ile yaptığı organik bileşikler bir çok yollarla elde edilebilir. En basit yolu arsenik halojenür ve grignard bileşikleri kullanmaktır. Arseniğin bileşikleri zehirli ve tatsızdır. As 2 O 3 dişçilikte kullanılır. Arsenik mide ve vücudun diğer kısımlarında mahalli (yerel) iltihaplanmalara sebep olur. Arsenik zehirlenmelerine karşı kalsiyum, mağnezyum ve demir hidroksitleri kullanıldığı gibi İngiliz tuzu, MgSO 4 7H 2 O da kullanılır. Bunlar çözünmeyen arsenikleri teşekkül ettirirler. Böylece zehir etkisini yok ederler.

Arsenik bileşikleri M.Ö. 5. yüzyılda tıbbi maksatlarla kullanılmıştır. 1909’da Paul Ehrlich arsenik ihtiva eden bir organik bileşiğin frengi hastalığını tedavi ettiğini buldu. Şimdi bu bileşiklerin yerini antibiyotikler aldı. Arsenik kurşunun sert alaşımlarının yapılmasında, cam endüstrisinde kullanılmaktadır.

Arsenik zehirlenmesi: Çeşitli arsenik bileşiklerinin vücut dokuları ve fonksiyonları üzerindeki zararlı etkileridir. Arsenikli bileşikler, böcek ve tarım ilaçları, fare zehiri, bazı kanser ilaçları, boya, duvar kağıdı, seramik gibi çeşitli ürünlerin imalatında kulanılır. İnsanda arsenik zehirlenmesi, genellikle arsenik -3- oksit (arsenik anhidrit), bakır asetoarsenit, kalsiyum veya kurşun arsenat gibi arsenik bileşikleriyle hazırlanmış böcek ilaçlarının ağız veya teneffüs yoluyla alınmasından meydana gelir. İlaçlı meyve ve sebzelerin yıkanmadan yenmesi de zehirlenmeye yol açacak seviyede arseniğin vücutta birikmesine sebep olabilir.

Arseniğin zehirli etkilerinin, vücuttaki bazı enzimlerle birleşerek hücre metabolizmasına bozucu etkide bulunmasından ileri geldiği zannedilmektedir. Arsenik zehirlenmesi, ya bir kerede alınan yüksek dozda arsenikten (akut zehirlenme) veya küçük dozlarda ard arda alınmaktan (kronik zehirlenme) kaynaklanır. akut zehirlenmenin başlıca belirtileri mide bulantısı, kusma, ağız ve boğazda yanma ve şiddetli karın ağrılarıdır.

Bunu takiben dolaşım bozukluğu ve kalp yetersizliği başlar ve birkaç saat içinde zehirlenme ölümle neticelenebilir. kronik zehirlenme ise, yavaş yavaş güçten düşme, boşaltım bozuklukları, deride tümör meydana gelmesi, şuur bozukluğu, sinir sistemi bozukluğu, kansızlık ve tırnaklarda tipik çizgilerin belirmesiyle belli olur. Akut arsenik zehirlenmesinde ilk iş mideyi yıkamak ve zaman kaybetmeden demirkaprol ilacını almaktır. Arsenik-3- oksit renksiz ve tatsız bir tozdur. Adli tıpta kimyasal araştırma tekniklerinin geliştirilmesine kadar cinayet amacıyla en çok kullanılan zehirlerin başında geliyordu.

Sözlükte "arsenik" ne demek?

1. Atom numarası 33 ve atom ağırlığı 74,91, yoğunluğu 5,7 olan, atmosfer basıncı altında 450 c'de süblimleşen, maden filizlerinde çok yaygın bulunan, metal görünümünde çok zehirli basit element, sıçanotu, zırnık, simgesi as.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç