Antimon nedir?

Simgesi Sb, atom sayısı 51, atom ağırlığı 121,8 olan kimyasal bir elemandır. Tabiatta ender olarak serbest halde rastlanır. Daha çok antimonit cevheri halinde, ya da gümüş ve altınla beraber bulunur. Saf antimon mavimtrak beyaz renkte, metal parıltılı ve billur yapılıdır. Kolayca toz haline getirilebilir. Özgül ağırlığı 6,71, ergime noktası 630°, kaynama noktası 1.440°'dir. Antimon kolay kırıldığından saf halde kullanılmaz. Ama alaşımları teknik yönden çok önemlidir. Birçok metal alaşımlarının sertliği antimon karıştırmak yoluyla artırılır.

Çok eskiden beri bilinen bir elementtir. Atom numarası 51 ve atom ağırlığı 121,75’dir. Yoğunluğu 4,6 gr/cm 3 tür. Periyodik cetvelde 5A grubunda bulunur. Kimyasal olarak daha ziyade metalik özelliklere sahipse de metallere benzemeyen bazı davranışları da vardır.

Dört çeşit allotropu mevcuttur:

1. En çok bilineni ve en kararlı olanı, kristal halinde olup kırılgan, gümüş renginde metaldir. Erime noktası 630 ve kaynama noktası 1380°C dir. Özgül ağırlığı 6,7 gr/cm 3 tür.

2. Gri antimon, oda sıcaklığında kararlıdır.

3. Sarı antimon, Sb 4 şeklindedir -90°C de kararlıdır.

4. Siyah antimon, antimon triklorürün elektrolizinden elde edilir. Hafif bir darbe ile patlar ve gri antimona dönüşür.

Bulunuşu

Antimon mineralleri dünyada geniş bir alana yayılmış olarak bulunur. Türkiye, Çin, ABD, Çokoslovakya Avusturya, Yugoslavya, Meksika, Kanada, Kuzey Afrika ve Bolivya antimon üreticisidir.

Stibnit (Antimon sülfür Sb 2 s 3 ) antimon kaynağı olarak en önemli mineraldir. Antimonun diğer mineralleri antimon oksit ve antimon oksi sülfürdür.

Elde edilişi

Antimon Sb 2 S 3 ’ün demir parçaları ile eritilmesinden elde edilir. Yüksek kalitedeki antimon elektrolizle elde edilir.

Bileşikleri

Antimon, bileşiklerinde -3, +3, +5 değerliklerini alabilir.

Metal antimon havada kavrulursa Sb 2 O 3 (antimon trioksit) meydana gelir. Antimon trioksit amfoterdir. Bu yüzden asit ve bazlarla reaksiyon verir. Sb 2 O 4 (antimon tetraoksit) ise asit oksittir ve bazlarla reaksiyon verir. Antimon pentaoksit (Sb 2 O 5 ) suda az çözünür. Fakat bazda çözünür. Stibin denilen antimon hidrür (SbH 3 ) zehirli ve renksiz bir gazdır.

Kullanıldığı yerler

Antimon alaşımlarda kullanılır. Kalay, kurşun gibi yumuşak metaller antimon ile sert alaşımlar verir. % 6-8 arasında antimon ihtiva eden kurşun alaşımları sert ve aside dayanıklıdır. Sülfat asidi etki etmez. Bu alaşımlardan batarya (akümülatör) plakları, matbaa harfleri yapılır. Ayrıca sezyumla beraber katot lambaları yapımında ve kızılaltı ışınları bulucusu olarak kullanılan fotosellerin üretiminde kullanılır. Oksitleri ise, saydam olmayan sır yapımında, cam ve seramiklere renk vermede kullanılır.

Antimonun bileşiklerinden antimon sülfür cephane ve kibrit yapımında, antimon trioksit ile antimon triklorür aleve dayanıklı kumaş üretiminde, gene antimon trioksit hem pigment hem de yanmayı yavaşlatan eleman olarak boyalarda ve plastiklerde kullanılır. Boyalarda pigment olarak kullanılan birçok antimon bileşiği vardır; organik tuzlarından antimon-potasyum tartarat (tartar emetik) dokuma sanayiinde boya sabitleştirici, tıpta da balgam söktürücü ve kusturucu olarak kullanılır. Yine antimonun bazı organik bileşikleri de çeşitli tropikal hastalıkların tedavisinde kullanılır.

Antimon zehirlenmesi

Ağız veya teneffüs yoluyla alınan bazı antimon bileşiklerinin vücut dokuları ve fonksiyonları üzerindeki zararlı etkileri. Antimon zehirlenmesinin belirtileri arsenik zehirlenmesininkine benzer.

Antimon zehirlenmesi, iyi emaye kaplanmamış paketler içinde satışa sunulan ve emaye kaplamadan çözünen antimon oksitle karışmış olan asitli meyve sularının içilmesiyle ortaya çıkar. Solucan ve mantar hastalıklarının tedavisinde ve kusturucu olarak kullanılan tartar emetik gibi ilaçların arka arkaya kullanılması da zehirlenmeye yol açabilir. Buna mukabil antimonun sanayideki kullanımı, antimon bileşikleriyle çalışan iş yerlerindeki ağır zehirlenme olayları ile bağlantılı görülmemektedir.

Sözlükte "antimon" ne demek?

1. Atom sayısı 51, atom ağırlığı 121.75 olan, 630 c'de ergiyen, haddede ya da çekiç altında işlenemeyen, çoğunlukla basım harfleri alaşımında kullanılan mavimtırak beyaz renkte bir element, simgesi sb.

Antimon kelimesinin ingilizcesi

[Antimony] n. antimonide, antimony compound (Chemistry)
n. antimony, metallic element (Chemistry)
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç