Alel gen nedir?

Bir karakteri temsil eden kromozomların karşılıklı bölgelerinde (lokuslarda) bulunan iki gen çiftine Alel gen adı verilir.

Alel genler aynı karakter üzerine zıt etki yaparlar. Diğer bir deyişle;Homolog (eş) kromozomların karşılıklı gelen eş-lokuslarının her birinde yer alan; çekinik, baskın veya baskın karakterleri taşıyabilen özgün ve karşılıklı gelen genlere alel gen denir.

Alel genler ya bir çift oluşturur ya da belli bir özelliğin fenotipini belirleyen daha fazla sayıda alel vardır- Çift oluşturan aleller birbirinin eşiyse organizma bu genlerin belirlediği özellik açısından homozigottur; aleller değişik olduğunda, organizmaya heterozigot denir. Ancak, bazı özellikleri belirleyen alellerden hiçbiri başat ya da çekinik değildir.

Eşba-satlık denen bu durumun en tipik örneklerinden biri insan kanındaki ABO sistemidir. Kanı AB tipi olanlarda bir A, bir de B aleli bulunur; her iki alelin de bulunmadığı kişilerin kanı ise O tipidir. Buna karşılık, birçok özellik ikiden fazla sayıda alel tarafından belirlenir.

Bu durumda bir kromozom çiftinde aynı özelliğe ilişkin alellerin bulunabileceği yalnızca iki yer olmasına karşın, aynı genin çok sayıda değişik biçimleri söz konusudur. Kimi özellikleri ise iki ya da daha fazla kromozom çiftindeki alel yerleşimleri denetlediği için, bu özellikleri belirleyen alellerin sayısı da katlanarak artar.

İnsan kanında bulunan ve karmaşık bir kan proteini olan hemoglobin bunun örneğidir. Aleller değişinim (mutasyon) sonucunda birbirlerine ya da yepyeni biçimlere dönüşebilir. Evrim, belli bir canlı topluluğunda fenotiplerin (dolayısıyla alellerin) ortaya çıkma sıklığının seçici bir biçimde değişmesiyle etkisini gösterir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç