Afp testi (Tümör Belirteci) nedir?

Afp kısaltması "ALFA FETO PROTEİN" kelimelerinin bas harflerinden oluşmaktadır.

Afp testi; Karaciğer, testis ve yumurtalık kanserlerini saptama ve tanı koymaya yardımcı olmak için kullanılan teste verilen isimdir.

Afp testi (Tümör Belirteci) kimlerden istenir?

Siroz veya kronik hepatit B gibi kronik karaciğer hastalıkları olan kişilerden istenir.

Afp testi (Tümör Belirteci) neden istenir?

1. Yaşam boyu artmış bir karaciğer kanseri geliştirme riski taşıdıklarından Siroz veya kronik hepatit B gibi kronik karaciğer hastalıkları olan kişileri izlemek için sıklıkla Afp testi istenmektedir.

2. Hastaya hepatosellüler karsinom veya başka bir Afp üreten kanser tanısı konmuşsa hastanın tedaviye yanıtını ve kanser nüksünü izlemeye yardımcı olmak için Afp testi istenir.

3.Hastada karaciğer kanseri veya belli bazı testis veya yumurtalık kanserlerinin varlığından kuşkulandığında; Bir fizik muayene sırasında karında şişlikler hissedildiğinde veya görüntüleme testleri olası tümörleri saptadığında istenir.

Afp testi (Tümör Belirteci) yüksekliği ne anlama geliyor?

Artmış Afp düzeyleri, en çok karaciğer kanseri, yumurtalık kanseri ve testislerin germ hücreli tümörü gibi kanserin varlığını gösterebilir.

Ancak her karaciğer, yumurtalık veya testis kanseri önemli miktarlarda Afp üretmeyecektir. Mide, kolon, akciğer , meme kanserleri ve lenfoma gibi kanserlerde bazen yüksek düzeyler görülebilirse de bu klinik durumların değerlendirmesi için nadiren istenmektedir.Siroz ve hepatit gibi başka hastalıklar da düzeylerin yükselmesine neden olabilmektedir.

Kronik karaciğer hastalığı olanlarda Afp konsantrasyonları orta dereceden çok yüksek düzeylere yükseldiğinde karaciğer kanseri geliştirme riskleri artmaktadır.

Total Afp ve Afp-L3% anlamlı olarak yükseldiğinde hastalıklı kişinin bir veya iki yıl içinde hepatoselüler karsinoma yakalanma veya geliştirme riski anlamlı derecede artmaktadır. Ancak kronik hepatit ve sirozlu kişilerde hem Afp hem de Afp-L3% konsantrasyonları yükselebilir düzeyleri değişken olabilmektedir. Bu olgularda test sonucunun sayısal değerinden çok Afp’deki keskin yükseliş daha önemlidir.

Afp (Tümör Belirteci) normal değerleri

1. 0-3 ay: 0-400 ng/ml 
2. 4-6 ay : 0-200 ng/ml 
3. 7-12 ay: 0-80 ng/ml 
4. 12 ay ve üstü kişiler: 0-14 ng/ml

Gebelikte Afp testi ne anlama gelmektedir?

Alfa feto protein kısaca Afp gebelikte anne karnındaki bebeğin karaciğerinde üretilen bir proteindir, erikinlerin kanında bulunan albumin'e benzer bir proteindir.

Gebeliğin erken haftalarında yolk sak kesesinde üretilirken sonradan esas üretim yeri karaciğer olur. Anne karnındaki bebekte üretilen Afp'nin görevi bugün için bilinmemektedir.

Gebelikte Afp nasıl ölçülür?

Anne rahmindeki bebeğin karaciğerinde üretilen Afp sadece bebeğin kanına geçmekle kalmaz, bebeği çevreleyen amnion suyuna ve anne kanına da geçer. Bu nedenle anne kanı ile yapılan tahlille değeri ölçülebilir.

Gebelikte Afp testi ne zaman yapılır?

Gebeliğin 16-20 haftaları arasında anne kanında Afp değeri ölçülür, 16-18 haftalar arasında yapılması en idealidir. Bu ölçüm sadece Afp (MSAfp) tahlili yapılarak veya üçlü, dörtlü testler yapılarak yapılabilir. Üçlü ve dörtlü testte ölçülen hormonlardan birisi de Afp'dir. Gebelikte Afp ölçümü bütün hamilelere yapılmalıdır.

Gebelikte Afp testi neden yapılır?

Hamileliğin 16-20 haftaları arasında anne karnındaki Afp düzeyinin değerlendirilmesindeki amaç bebekte olabilecek bazı hastalıkları taramaktır. Bu hastalıklar aşağıda Afp yüksekliğinin nedenleri şeklinde sıralanmıştır. Afp'nin yüksek saptanması bebekte kesin olarak bu hastalıklardan birisinin olduğunu göstermez ancak bu konuda araştırma yapılması için uyarı vermiş olur. Bebekte hastalık var mı kesin olarak belirlemek için ultrason ve bazı diğer tetkikler yapılır.
Afp yüksekliğine bağlı bebekte olabilecek başlıca hastalık nöral tüp defekti (NTD) denilen anomalilerdir. Nöral tüp defekti bebeğin sinir sistemi, beyin ve omurilik dokuları ile ilgili anomalidir. Halk arasında bebeğin sırtında açıklık olması diye adlandırılan spina bifida ve beynin gelişmemesi yani anensefali başlıca nöral tüp defekti anomalileridir. Ülkemizde nöral tüp defekti ortalama 1000 canlı doğumda 3 oranında görülür. Nöral tüp defektleri hakkında ayrıntılı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Gebelikte folik asit vitamini kullanılmaası bu anomalileri azaltır.

Alfa Feto protein nedir ?

Afp anne karnındaki bebeğin karaciğerinden salgılanan bir proteindir.Erişkindeki albumin isimli proteinin fetal yaşamdaki karşılığıdır. Fetusdan amniyon sıvısına geçer. Burdan da bir miktar Afp annenin dolaşımına karışır.Afp düzeyleri gebeliğin sonlarına kadar yavaş bir artış gösterir. Afp ölçümleri anne kanında ya da amniyosentez sonrası amniyon mayiinde ölçülebilir. Maternal Afp ölçümü gebeliğin 16-20 haftaları arasında yapılır. Afp yaşa ve gebelik sayısına bakılmaksızın bütün gebelere yapılmalıdır.

Gebelikte Afp sonucunu etkileyen faktörler

1. Gebelik haftası

2. Annenin ağırlığı

3. Yaş

4. Irk

5. Çoğul gebelik

6. Şeker hastalığı

7. Aşikar ya da gizli kanama olması.

Gebelikte Afp yüksekliği nedir?

Afp değeri 2.5 MoM değerinden yüksek ise buna "Afp yüksekliği" denir.

Gebelikte Afp düşüklüğü nedir?

Afp değeri 0.4 MoM değerinden düşük ise buna "Afp düşüklüğü" denir.

Gebelikte Afp yüksekliğinin nedenleri

Erişkin bir insanda da (kadın veya erkek) karaciğer tümörü, hepatit, yumurtalık kanseri gibi bazı nedenlerle Afp yükselebilir. Burada bahsedilecek olan Afp yüksekliği gebeliğin 16-20 haftaları arasında anne kanında yapılan Afp ölçümünün yüksek olmasıdır. Anne kanındaki Afp bebekle ilgili çeşitli anomalilere bağlı yükselebilir. Bunlar:

1. Nöral tüp defektleri (Açık spina bifida, anessefali, ensefalosel, eksensefali),

2. Bebeğin karın duvarında olan anomaliler (Barsakların karnın dışında olması,omfalosel, gastroşizis),

3. Bebekte bazı böbrek anomalileri, renal agenezi (böbreğin gelişmemesi),

4. Bebeğin idrar yollarında tıkanıklık (üretral obstrüksiyon),

5. Bebekte konjenital cilt defektleri ( Epidermolysis bullosa , aplasia cutis),

6. Bebeğin akciğerinde kistik adenoid malformasyon,

7. Fetal tümörler (teratom),

8. Oligohidramnios (Bebeğin suyunun az olması),

9. Kistik higroma,

10. Turner sendromu,

11. Konjenital amputasyon , amniyotik band sendromu,

12. Bebeğin sindirim sisteminde tıkanıklık: Duodenal atrezi , özefagus atrezisi , konjenital diafragma hernisi.

Gebelikte Afp yüksekliği ne yapılır?

Afp yükselmesi bebekte kesin olarak bir hastalık olduğunu göstermez. Bu bir tarama testidir, kesin netice için başka metodlar uygulanır. (Afp değeri hafif yüksek yani 2.5 MoM üzerinde gelmişse tekrar Afp ölçümü yapılabilir, özellikle hafif yüksek değerler tekrar edildiğinde normal çıkabilir.)

Afp yüksek çıkmışsa öncelikle ayrıntılı ultrason incelemesiile buna neden olabilecek nöral tüp defekti, karın duvarı defekti (omfalosel, gastroşizis) gibi anomaliler araştırılır. Bu tür anomaliler ultrason ile yüksek oranda saptanabilir. Ultrasonda bebekte anomali saptanırsa anomalinin ciddiyetine göre aile ile görüşülerek gebeliğin sonlandırılmasına veya devamına karar verilir.

Eğer ayrıntılı ultrason incelemesi ile bebekte bir anomali saptanamaz iseamniyosentez ile bebeğin amniyon suyundan alarak incelemek gerekir. Amnion sıvısında Afp (AFAfp) ve Asetilkolinesteraz (AChE) değerlerine bakılır. Eğer amnşon sıvısında Afp ve asetinkolinesteraz değerleri yüksek çıkarsa bebekte %96 oranında açık nöral tüp defekti vardır anlamına gelir.

Özellikle küçük nöral tüpdefektleri ve küçük ensefaaloseller ultrason ile saptanamayabilir, amnion sıvısı incelenmesi ile saptanabilir. Amnion sıvısında bebekte kromozomal anomali varlığı da araştırışabilir.

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç